Khi các cửa hàng nhỏ lẻ bán lúa giống không đảm bảo nguồn gốc, người nông dân đặt niềm tin nhầm chỗ khi mua giống trôi nổi khiến vụ mùa thất bát. Đó là thực trạng diễn ra trên địa bàn hai xóm Nhâu và Vang thuộc xã Liên Minh, Võ Nhai, Thái Nguyên.
Hơn 100 hộ nông dân trên địa bàn hai xã đã mua giống lúa U17 ở một cửa hàng bán giống cây trồng tại xã Tràng Xá để gieo cấy. Trong quá trình phát triển lúa đã sinh trưởng không đều. Cùng một thửa cấy mà nơi lúa chín, nơi lúa chưa làm đòng hoặc nơi lúa đã phơi màu.
Giống hỗn tạp
Ông Nụ ở xóm Nhâu chia sẻ, năm trước gia đình ông cũng cấy giống U17 nhưng mua giống ở Chi nhánh Vật tư Nông nghiệp huyện Võ Nhai nên cho năng suất cao, đạt khoảng 2 tạ mỗi sào và cho chất lượng gạo ăn rất thơm ngon. Vụ mùa năm nay, giống lúa này tại Chi nhánh Nông nghiệp huyện hết nên gia đình ông đã lên chợ Tràng Xá mua của cửa hàng tư nhân. Suốt quá trình gieo cấy, gia đình ông chăm sóc cẩn thận nhưng được nửa chừng thì xuất hiện hiện tượng không đồng đều. Cùng một thửa ruộng như chỗ thì đã làm đòng, chỗ thì chưa, chỗ thì đã chín.
Cùng trong xã, hộ anh Trường cũng có 10 sào lúa cấy giống U17 này thì toàn diện tích lúa làm đòng không đều. Chỗ thì mới bắt đầu làm đòng, chỗ thì đã chín. Nếu thu hoạch cũng chỉ đạt chừng 20kg/sào, không đủ tiền thuê máy. Tính cả công làm đất, giống, gieo cấy, phân bón tính ra thiệt hại hơn 750 nghìn đồng/sào. Theo nhận định của anh Trường, do giống anh mua tại thị trường trôi nổi nên có thể bị lẫn tạp.
Lãnh đạo xã Liên Minh cho hay khi phát hiện tình trạng lúa làm đòng không đều nhau, xã đã báo cáo với huyện và phối hợp cùng các cơ quan chức năng xuống kiểm tra thực trạng. Thực tế có hơn 100 hộ dân trên địa bàn hai xóm Nhâu và Vang đã gặp phải tình trạng lúa làm đòng không đều trên cùng diện tích gần 20ha. Trong đó, đa phần các hộ gieo toàn booj giống U17.
Đại diện cơ quan chức năng cho hay, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên chủ yếu bởi người dân đã sử dụng phải giống lúa lẫn tạp nhiều loại khác nhau. Do cơ cấu mùa vụ mà cả tỉnh và huyện không có giống U17 nên người dân tự ý mua bên ngoài thị trường nên gặp giống trôi nổi. Phía Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cũng đã kiểm tra và tìm cách tháo gỡ.
Khó kiểm soát
Cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra xác kết luận là giống bị tạp, “lẫn giống”. Khi thu bao bì có nhãn mác công ty cung ứng giống nhưng nhãn U17 lại được ghi và dán vào chứ không in trên bao bì.
Do đso cơ quan chức năng nhận định nhiều khả năng do giống U17 vụ năm nay khan hiếm nên có thể các cơ sở cung ứng giống đã tự đóng gói và ghi nhãn rồi bán cho người dân.
Chính quyền đã làm việc với đại lý cung ứng giống cho người dân nhưng chủ đại lý không thừa nhận. Việc mua bán hầu như không có hóa đơn chứng từ nên chính quyền cũng không có căn cứ để yêu cầu cửa hàng bồi thường thiệt hại cho người dân.
Đại diện cơ quan chức năng cũng cho biết, việc người dân không trồng giống lúa theo cơ cấu mà tự ý mua bên ngoài trôi nổi thị trường sẽ gặp rủi ro. Bởi tiểu thương nhiều khi mua lại giống và bán ở các phiên chợ nên hầu như không thể kiểm soát để xử lý.
Sự việc lần này ầy ra cảnh tỉnh với cả người dân và chính quyền. Chính quyền cần thực hiện tốt vai trò quản lý, cần tuyên truyền để bà con thông suốt. Người dân cần cảnh giác, chọn mua giống ở địa chỉ uy tín và cần có đầy đủ chứng từ mua bán rõ ràng.
