Author: Nguyên Phạm Hạnh

Tại “thủ phủ” tiêu Bình Phước lẽ ra hiện tại đang vào mùa tiêu đơm bông, kết trái. Thế nhưng do điều kiện thời tiết, người trồng tiêu ở Bình Phước đang “đứng ngồi không yên” khi mưa kéo dài khiến tiêu không trổ bông, kết trái.

Dù đang lo lắng về tỷ lệ đậu trái tiêu kém khiến sản lượng sẽ thấp nhưng giá tiêu trên thị trường cũng chẳng hề nhích lên, chỉ ở ngưỡng 41.000đ/kg khiến người dân lâm cảnh lao đao, khó chồng khó.

Chị Như ở xã Thiện Hưng  buồn rầu khi tiêu ở mức giá thấp, ảnh hưởng đến nguồn thu của gia đình. Niên vụ tiêu năm trước, gia đình chị có 700 trụ tiêu, thu hoạch được 2.7 tấn tiêu hạt. Thế nhưng năm nay vụ tiêu cho rất ít trái. Nếu theo kinh nghiệm ước tính, thu hoạch có thể chưa đạt 1 tấn hạt tiêu. Do thời tiết năm nay thất thường nên tiêu ra hoa ít hoặc ra hoa nhưng không đậu trái. Thời điểm trước giá tiêu cao, gia đình đầu tư nhiều phân bón nhưng khi giá tiêu xuống thấp, gia đình cũng không còn đầu tư nhiều để cân bằng ngân sách.

Cùng cảnh ngộ, ra đình ông Lập ở xã Phước Thiện trồng 1.000 trụ tiêu. Vụ năm trước, gia đình ông thu 4 tấn hạt. Vụ năm nay, gia đình ông đã đầu tư 500 triệu và vườn cây đã ra hoa xum xuê nhưng niềm vui chẳng tày gang khi hoa đang đậu quả cứa lần lượt rụng đầy gốc. Ông Lập cho biết không hiểu nguyên nhân vì sao bởi vườn tiêu của ông chăm sóc theo kỹ thuật khắt khe cộng với kinh nghiệm mấy chục năm trồng tiêu. hiện tượng chưa từng gặp khi hoa chưa kịp kết trái đã rụng đầy gốc.

Theo quan sát thời tiết, nhiều nông dân đều cho rằng năm nay do mưa về muộn, trời khô nóng, độ ẩm không khí thấp khiến cây tiêu ít trái. Ông Ngợi ở Phước Thiện cũng cho biết với 20 năm trồng tiêu, vườn tiêu 400 trụ của gia đình ông năm nay cũng không thể ngăn tình trạng hoa rụng đầy gốc không kết trái. Ông cho rằng tiêu bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Tiêu mất mùa khiến gia đình ông khó khăn không chỉ trong đầu tư tiếp mà còn khó khăn trong sinh hoạt.

Tại xã Thanh Hòa, gia đình ông Thuận còn điêu đứng với vườn 2.000 trụ tiêu trong tình trạng ít trái, kể cả vườn tiêu giá đã trên 10 năm tuổi. Dù là điểm tiêu biểu trong mô hình tiêu bền vững của địa phương nhưng vụ này gia đình ông cũng không tránh khỏi sản lượng thấp. Với sản lượng như vậy, gia đình ông ước tính vụ này chỉ đạt 2 tấn. Giá tiêu lại thấp khiến không chỉ gia đình ông mà tất cả người trồng tiêu lâm cảnh lao đao.

Chia sẻ về hiện tượng các vườn tiêu năm nay lâm cảnh ít trái, đại diện Trung tâm dịch vụ nông nghiệp huyện Bù Đốp cho hay, ngoài ảnh hưởng thời tiết, do bà con trước đây ồ ạt chuyển sang trồng tiêu nên nguồn đất chưa phù hợp nên dẫn đến giai đoạn năng suất giảm, dễ sâu bệnh. Cùng với đó vìa năm trở lại đây giá tiêu thấp, bà con bỏ ngỏ không chú ý đến chăm sóc dẫn đến ảnh hưởng tới khả năng chịu đựng của tiêu.

Do vậy vụ mùa sắp thu hoạch tới, nhiều bà con trồng tiêu ở Bình Phước đang thấp thỏm lo lắng bởi tình trạng cây đậu trái ít. Mất mùa, giá tiêu lại thấp khiến cuộc sống sẽ khó chồng khó.

Hiện diện tích tiêu tại Bình Phước chừng 15.000ha, tiêu được xem là cây chủ lực tại “thủ phủ” này. Nhiều câu lạc bộ tiêu sạch được thành lập nhằm liên kết xuất khẩu. Tuy nhiên ghi nhận 3 năm qua giá tiêu chưa phục hồi mà còn liên tiếp đi xuống, thậm chí thời gian vừa qua còn chạm đáy khiến người trồng tiêu khó chồng khó.

Cua Cà Mau vốn nổi tiếng thơm ngon được đông đảo người tiêu dùng ưa chuộng. Tuy nhiên khắp các thành phố lớn, trong Nam, ngoài Bắc, nhãn hiệu cua này bị rêu rao, mạo danh bày bán ở vỉa hè gây ảnh hưởng uy tín thương hiệu.

Ông Việt, một người tâm huyết với sản phẩm cua Năm Căn, Cà Mau, thường xuyên phân phối những đơn hàng lớn đi quốc tế cho hay, ông cảm thấy buồn vì từ trong Nam ra đến Móng Cái – Quảng Ninh người ta đều rao bán cua Cà Mau giá rẻ. Mà thực tế, cua Cà Mau chính hiệu không thể có mức giá đó tại Cà Mau chứ chưa kể chi phí vận chuyển đến các tỉnh, thành xa xôi đó.

Tại Cà Mau có những vùng đặc trưng ven biển như huyện Năm Căn, Ngọc Hiển, Đầm Dơi… là khu vực triều có biên độ lớn, nước mặn quanh năm, phù sa phong phú với rừng đước đặc trưng nên cua vùng này thường ngon nhất. Cua chắc thịt, béo, nhiều gạch và thơm ngọt đậm đà. Chẳng bở thế mà “cua biển Năm Căn – Cà Mau” đã trở thành thương hiệu nổi tiếng đặc trưng về độ thơm ngon nhất xứ và có mức giá coa hơn tất cả các loại cua các vùng khác. Thương lái nhiều nơi cũng về đây đặt trụ sở để thu gom cua xuất đi nước ngoài hay cung cấp cho đầu mối lớn tại các thành phố.

Với những thương lái sành sỏi, lâu năm trong nghề, cầm con cua lên là có thể phân biệt cua vùng Năm Căn với cua vùng khác. Đặc biệt còn có thể phân biệt con nào nhiều thịt, con nào nhiều gạch ngon… Nhưng với người tiêu dùng thì chẳng thể dễ dàng.

Gần đây trên mạng xuất hiện các clip khiến người tiêu dùng bức xúc về hình ảnh cua Cà Mau có dây trói nặng gần bằng con cua.

Chia sẻ về dây trói cua, thương lái cho biết từ thời điểm thu mua đến người tiêu dùng, con cua ít nhất phải qua 3 lần trói. Người bắt cua ban đầu trói cua bằng dây nhỏ. Thương lái mua cua đã thay bằng dây trói lớn hơn để cua nặng hơn và đến người bán cuối cùng lại ngâm nước hay dùng nhiều loại dây trói khác nặng hơn để gia dịch với tùy giá trị người mua trả giá.

Nhiều thương lái, người bán gian dối còn chôn dây buộc dưới bùn cho nặng, tăng trọng lượng cua.

Đây là những hành vi không chỉ gian lận mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm.

Khắp các vỉa hè khu vực TPHCM, ĐBSCL, thậm chí ra cả Hà Nội, Móng Cái, Quảng Ninh, đều có thương lái đề biển cua Cà Mau giá rẻ.

Trước thức trạng “vàng thau lẫn lộn” này, các cấp chính quyền Cà Mau đã vào cuộc, tìm giải pháp dây trói cho cua Năm Căn đơn giản để người tiêu dùng có thể nhận diện. Vừa thể hiện thương hiệu, vừa đảm bảo thẩm mỹ và giá trị thực cho con cua.

Nhãn hiệu tập thể này với dây trói cua sẽ thể hiện minh bạch các thông tin về logo, mã vạch truy xuất nguồn gốc cua cũng như trọng lượng dây trói phải đảm bảo hợp lý, thẩm mỹ, tránh gây phiền phức, khó chịu cho người sử dụng như trong các clip đăng tải thời gian qua nhằm gây ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu của cả vùng.

Nguồn cung thiếu hụt, nhiều nhà chăn nuôi dự đoán giá thịt heo tiếp tục tăng chóng mặt có thể chạm ngưỡng đỉnh cao 70.000đ/kg heo hơi.

Bà Nhi, tiểu thương tại chợ Gò Vấp – TPHCM chia sẻ, thời gian gần đây giá thịt heo liên tục tăng, giá hiện tại tăng cao hơn thời điểm cách đây một tuần từ 10.000 – 15.000đ/kg. Nguyên nhân khiến giá heo tăng được bà Nhi lý giải hiện đang vào mùa nhập học, lượng học sinh ăn uống ổn định khiến các bếp ăn đẩy mạnh nhu cầu tiêu thụ thịt heo cao hơn.

Đại diện chợ đầu mối Hóc Môn cũng cho hay lượng thịt heo về chợ ngày càng giảm do đó đã đẩy giá thịt heo tại chợ đầu mối tăng cao.

Tại miền Bắc, các ông lớn trong ngành chăn nuôi cũng có mức giá niêm yết thịt heo bán giá nhích lên từ 1.500 – 2.000đ/kg.

Còn tại các chợ dân sinh, bà Xuân, tiểu thương bán hàng tại chợ Kim Giang, Thuân Xuân, Hà Nội cho biết liên tục một tuần nay giá thịt heo tăng chóng mặt. Giá các loại thịt ba chỉ, vai, mông tăng từ 9.000 – 11.000đ/kg. Tuy giá cao là vậy nhưng nguồn cung heo không nhiều, thương lái phải săn lùng mua heo mới có heo để bán. Bà nhận định do dịch tả heo khiến lượng heo không còn nhiều.

Nhận định về giá thịt heo sẽ tăng ra sao, các ông lớn đều cho rằng giá heo tiếp tục tăng. Tuy nhiên đến ngưỡng nào thì phục thuộc vào tình hình dịch tả heo châu Phi, có thể chạm ngưỡng kỷ lục 70.000đ/kg heo hơi.

Về tổng lượng thịt các doanh nghiệp sẽ cố gắng cân đối tuy không để thiếu nhưng không thể dồi dào nguồn cung như những năm trước. Nhiều phương án đã được tính đến, kể cả nhập khẩu để không gây thiếu hụt nguồn cung trầm trọng và đẩy giá thịt heo cao quá mức.

Đại diện Bộ Nông nghiệp cũng đã chia sẻ, sản lượng thịt heo năm nay thiếu hụt nhiều so với năm trước. Dự đoán của cơ quan chức năng cho thấy đến cuối năm nay lượng thịt heo sẽ giảm ít hơn năm trước 200.000 tấn.

Nhiều giải pháp được đưa ra như khuyến khích tái đàn tại những điểm chăn nuôi lớn đang an toàn cũng như những vùng đã dịch nhưng được khống chế an toàn. Cùng với đó là phương án bù đắp thiếu hụt thịt heo bằng các loại thịt gia cầm, thịt bò thay thế.

Dịch tả heo châu Phi bùng phát và lan ra 63 tỉnh, thành trên toàn quốc với chừng 5 triệu con heo bị tiêu hủy. Dịch tả khiến người chăn nuôi điêu đứng, nhiều trang trại lớn cũng như người chăn nuôi nhỏ lẻ bỗng cốc mất tiền tỷ trong đêm, nhiều người e ngại dịch bùng ohast chưa dám tái đàn, tái đần cầm chừng.

Một đơn vị nghiên cứu thị trường đã tính toán đàn heo nái trên toàn quốc giảm chừng 30% so với cùng kỳ. Đối tượng ảnh hưởng nặng nề của dịch tả heo châu Phi là hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Ước tính của công ty này là trước tết Nguyên Đán chúng ta có thể thiếu hụt 500.000 tấn thịt do chưa phục hồi nguồn cung.

Hiện nhiều trại heo khu vực phía Nam giá tăng cao nên người nuôi “ém” hàng, không xuất chuồng chờ heo tăng cao nữa mới bán. Do đó thương lái tranh nhau săn lừng tìm mua, thương lái không có mối quen còn khó có thể mua được heo hoặc phải trả giá rất cao mới có hàng.

Dịch tả heo châu Phi bùng phát và lan rộng đã khiến người chăn nuôi lao đao, buộc phải tìm phương án thay thế. Nuôi gia cầm gà, vịt là giải pháp tối ưu. Tuy nhiên sau thời gian ồ ạt tăng đàn gia cầm, người chăn nuôi đứng trước nguy cơ lỗ nặng do cung vượt cầu.

Người chăn nuôi e ngại dịch bệnh với heo khi dịch tả đã lan ra hắp các tỉnh thành trên toàn quốc. Lượng thịt heo thiếu hụt trước mắt thấy rõ, nhiều người chăn nuôi heo chuyển sang nuôi gà, vịt và cả người ngoài ngành cũng tranh thủ chớp thời cơ để tăng lượng thịt gia cầm bổ sung cho lượng thịt heo thiếu hụt. Hệ quả tất yếu là dư thừa.

Ông Thông, chủ trangt rịa gà công nghiệp tại Long Khánh, Đồng Nai chia sẻ, thời điểm trước trại gà của ông có 40 ngàn con, khi dịch tả bùng phát, ông đầu tư nhân đôi số lượng và giờ đang chịu thua lỗ nặng nề cả tỷ bạc khi giá bán gà chỉ 14.000đ/kg còn giá sản xuất đã 26.000đ/kg.

Chai sẻ của những người chăn nuôi trên địa bàn tỉnh cho thấy, khi nhà nhà đua nhau nuôi gà thì con giống tăng cao. Còn nay giá rớt thê thảm thì giá con giống rẻ cũng chẳng ai buồn mua.

Địa bàn tỉnh cũng nhiều người chuyển qua nuôi vịt với hy vọng thiếu hụt nguồn thịt heo, người tiêu dùng chuyển qua dùng thịt gia cầm. Vịt giống cũng theo đó tăng giá cao. Người nuôi khó kiểm soát chất lượng đầu vào, khi nuôi tỷ lệ chết hao hụt nhiều. Nguồn cung bắt đầu dồi dào, giá vịt giảm thê thảm, người chăn nuôi lỗ nặng do giá thành sản xuất quá cao.

Đại diện Hiệp hội chăn nuôi tỉnh Đồng Nai cho hay, với 1.000 con gà công nghiệp, người nuôi lỗ từ 15-20 triệu đồng. Do người chăn nuôi chủ quan nhận định người tiêu dùng sẽ chuyển qua dùng thịt gia cầm. Nhưng lượng người chuyển quá nhỏ trong khi lượng thịt gia cầm cung ra thị trường quá lớn.

Thống kê từ cơ quan chức năng cho thấy, tổng đàn gia cầm cả nước nửa đầu năm nay tăng 7.5%. Riêng tại Đồng Nai, lượng gia cầm đã tăng hàng triệu con, nếu đầu năm tỉnh có chừng 22 triệu con thì giữa năm đã tăng lên 29 triệu con.

Thực tế lưa gia cầm quay vòng rất nhanh, không phải 1.5 lứa/năm như tính toán mà là 3-6 lứa/năm. Với gà trắng công nghiệp chỉ từ 40-45 ngày cho xuất chuồng, cộng thêm 1-2 tuần vệ sinh chuồng trại nên việc chăn thả rất nhanh chóng. Gà màu hay gà ta có thể kéo dài hơn nhưng cũng không đáng kể. Trung bình từ 5-6 lứa/năm.

Do đó tính toán với con số quay vòng chỉ 1.5 lứa/năm thì tổng đàn gà gần 317 triệu con cho tổng lượng thịt là 478 triệu con. Nhưng thực tế với chăn nuôi quay vòng 5-6 lứa/năm thì tổng đàn sẽ tăng lên chừng trên 1.2 tỷ con, tương đương chừng khoảng 2.4 triệu tấn thịt/năm.

Trước nhận định không chính xác so với thực tế, nhiều bộ ngành cũng khuyến cáo người dân chuyển chăn nuôi lợn sang gia cầm thay thế đã dẫn đến “khủng hoảng” thừa thịt gia cầm trên diện rộng. Người chăn nuôi đã khốn khó càng khốn đốn hơn. Cùng với đó thống kê từ cơ quan chức năng cho thấy lượng thịt già cầm nhập khẩu giá rẻ tăng mạnh, càng đẩy người chăn nuôi gia cầm vào cơn bĩ cực.