Category: Thị Trường Nông Sản

Đã một thời hồ tiêu trở thành cây “vàng đen”, mang đến xe hơi, nhà lầu cho nhiều người nông dân Tây Nguyên. Thế nhưng hiện nay, loại cây này đang biến Tây Nguyên trở thành vùng xơ xác, tiêu điều khi giá giảm mạnh, dịch bệnh tràn lan.

Một vùng tiêu điều xơ xác

Tại thủ phủ hồ tiêu, vùng Chư Sê và Chư Pưh không còn những bạt ngàn màu xanh của hồ tiêu nữa mà thay vào đó là trơ những trụ tiêu. Nhiều vườn hồ tiêu khu vực xã Ia Blứ do dịch bệnh nên đã bị xóa sổ. Anh Thương, một nông dân trên địa bàn xã buồn rầu chia sẻ, gia đình anh trồng 5 sào với 1.000 trụ tiêu. Trước đây năm nào vườn tiêu gia đình anh cũng xanh tốt, quả tiêu sai chi chít. Thế nhưng do thời tiết bất thường, khoảng năm 2016, vườn tiêu chết trụi, tìm mọi cách cứu chữa nhưng bất thành. Số nợ 200 triệu đầu tư vườn tiêu vẫn “treo” trên đầu gia đình anh mà chưa biết kiếm nguồn nào để trả nợ.

Đại diễn xã Ia Blứ xót xa, trước đây tiêu được giá, người dân đổ xô đi trồng, diện tích tăng cao vượt trội lên 1.000ha. Dần dần hồ tiêu dịch bệnh chết, năm 2018 toàn xã chỉ còn 100ha nhưng cũng không cho năng suất, mùa khô năm nay có lẽ tiêu trong vùng bị xóa sổ.

Đến với xã “tỷ phú hồ tiêu” Nâm N’jang (Đắk Nông), dù đang vào vụ thu hoạch nhưng không khí vắng lặng. Những biệt thự với sân phơi rộng đều yên ắng bởi chẳng có hồ tiêu thu hoạch để phơi. Trên khắp các côn đường vào xã chỉ thấy những vùng khô xác, hoang tàn của cây tiêu chết khô. Khắp bên đường là vô số các biển rao bán nhà, bán đất, bán trụ tiêu…

Liên lạc tới số rao bán trụ tiêu, chúng tôi gặp bà Đào, bà chào mời, nhà bà hiện có hơn chục ngàn trụ tiêu thẳng, rất đẹp, nếu mua bà bán liền. Bà chia sẻ thêm, trụ tiêu gia đình bà trồng trên 13ha với 16.000 trụ tiêu thế nhưng giờ tiêu chết sạch, tiền đầu tư vào tiêu còn 2.5 tỷ đồng chưa có nguồn trả nên bà bán cả trụ tiêu để trả nợ.

Đại diện xã cho biết do thời tiết, tiêu dịch bệnh chết, giá tiêu lại rớt khiến nhiều người dân lâm cảnh nợ nần, điêu đứng. Ước tính hiện toàn xã có 80% hộ dân đang nợ tiền ngân hàng.

Dịch bệnh trên tiêu đã cực nưng giá tiêu còn tụt dốc khiến người dân càng lao đao. Không ít vườn tiêu chín đầy vườn nhưng không có người thu hái do giá nhân công cao.

Hướng đi nào cho “vàng đen” một thời?

Theo đại diện chính quyền chia sẻ, mức giá hồ tiêu biến động đã nằm trong dự đoán bởi quy luật cung – cầu của thị trường. Khi mặt hàng sản xuất đại trà quá nhiều thì giá sẽ giảm. Với hồ tiêu cũng vậy, khi giá hồ tiêu tăng, bà con đua nhau mở rộng diện tích, sản lượng theo đó tăng cao khiến cung vượt cầu. Nhu cầu thị trường thế giới với hồ tiêu cũng giảm nên lượng hồ tiêu còn tồn khá nhiều nên phải từ 3-5 năm nữa thị trường hồ tiêu mới khởi sắc trở lại.

Thực trạng với tiêu lại dấy lên cảnh báo bài học cũ về sản xuất chạy theo thị trường mà bùng nổ tự phát, không theo quy hoạch. Do vậy cần quy hoạch lại cây trồng, thay thế hồ tiêu bằng các loại cây phù hợp. Hiện nếu tiếp tục đầu tư hồ tiêu sẽ có nguy cơ lỗ nặng. Cơ quan chức năng cần phối hợp để giúp người dân sản xuất nông sản theo hướng sạch để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Đã một thời nổi tiếng trên bảng xếp hạng hàng đầu thế giới trong xuất khẩu cà phê. Nhưng hiện nay, cà phê đã trở trở thành “trái đắng” khi tụt dốc không phanh. Người nông dân không còn mặn mà với loại cây một thời là tỷ phú này.

Cà phê tụt dốc, người dân khốn đốn

Giá cà phê nhận hiện đang chỉ ở quanh ngưỡng 30.000đ/kg, mức giá giảm thấp nhất trong hơn một thập kỷ qua. Với mức giá này người nông dân chịu lỗ nặng với hàng loạt chi phí như công chăm sóc, phân bón, thuốc bảo vệ, công thu hoạch… mỗi ngày một tăng.

Ông Ma Lang (Đắk Lắk) chia sẻ, gia đình ông trồng hơn 1ha cà phê, vụ vừa qua cho thu hoạch hơn 3 tấn. Thời điểm bán được 40.0000đ/kg, trừ mọi chi phí thì gia đình ông còn lãi chút đỉnh. Nhưng hiện mức giá cà phê rớt thê thảm, không còn đủ sức nuôi sống gia đình ông. Để có tiền cho vụ cà phê, gia đình ông vay mượn từ đại lý phân, thuốc…

Cũng trong tình cảnh tương tự, ông Nhàn rầu rĩ phân trần, thời tiết khắc nghiệt, cà phê sụt giảm năng suất, giá cà phê cũng rớt thê thảm khiến người nông dân khốn đốn. Với những vườn cà phê trẻ, đang cho năng suất tốt thì người nông dân hòa vốn, coi như lấy công làm lãi; còn với những vườn cà phê đã cỗi thì lỗ nặng.

Tại vùng Ea Tân (Đắk Lăk), nơi năng suất luôn đạt mức cao từ 4-5 tấn/ha nhưng giờ đây cũng không thấm tháp gì. Người nông dân vẫn than ngắn thở dài.

Không ít nông dân trẻ do muốn làm giàu nhanh đã không chỉ dồn hết tiền của đầu tư mà còn mượn sổ đỏ đất của anh em, họ hàng, cầm cố vay ngân hàng lấy tiền mở rộng đầu tư cây cà phê. Thế nhưng sau khi đầu tư thì giá cà phê thường xuyên lâm cảnh bấp bênh, đến nay rớt thê thảm nên hầu như những nông dân này rơi cảnh nợ nần chồng chất. Để trả ngân hàng lại đi vay chỗ nọ, đắp vào chỗ kia, thậm chí vay lãi suất cao, nhiều người phải bỏ xứ đi xuất khẩu lao động kiếm tiền trả nợ dần.

Cố bám trụ để sống

Hầu hết mọi nông dân, dù có người đã gắn bó với cây cà phê cả đời người cũng cảm thấy ngao ngán. Do không trồng cây này thì không biết tròng cây gì nên họ vẫn phải cố gắng bám trụ để sống.

Ông Nhàn chia sẻ, dù thua lỗ nhưng ông cũng chẳng dám phá bỏ vườn cà phê già cỗi ấy, ông chỉ dám tỉa dần và xen canh với nhiều loại cây khác như tiêu, bơ, sầu riêng để kia nọ có thể bù cây kia.

Ông Phong, một nông dân chia sẻ, bơ, sầu riêng trái vụ cho giá trị kinh tế cao nhưng những trái cây đó không thể để lâu, nếu ai cũng đổ xô trồng thì không còn mức giá như hiện tại. Do vậy đến khi thu hoạch, bán không được, trữ cũng không xong, ăn không nổi thì người nông dân cũng chết.

Tại Đồng Nai, nhiều nông dân giỏi như ông Huy đã 30 gắn bó cùng cây cà phê này nhưng cũng không còn mặn mà, đang tính chuyện bỏ loại cây tỷ đô một thời này. Ông Huy chia sẻ, nhờ ghép cây cải tạo mà năng suất cà phê của ông gấp đôi giống cũ, thế nhưng năm nay dù được mùa mà vườn cà phê của ông vẫn lỗ vì rớt giá.

Theo thống kê của tỉnh, Đồng Nai hiện chỉ còn tổng 15.000ha cà phê, giảm hàng ngàn ha so với trước và chưa có dấu hiệu dừng giảm.

Ông Sách, một nông dân ở Trảng Bom chia sẻ, chỉ trong vòng 10 năm mà nơi đây đã thay đổi 3 loiaj cây chủ lực, hết cà phê, lại tiêu và giờ là bưởi da xanh. Cứ quanh đi quẩn lại lại quay về cây trồng lúc đầu. Hiện ông cũng đang chặt cà phê tồng bưởi da xanh nhưng chứa biết thị trường sắp tới sẽ đi đến đâu.

Thực trạng này khiến không ít những mô hình cánh đồng lớn với cây cà phê cũng e ngại về một tương lai giữ diện tích chuyên canh với loại cây này.

Với những con số xuất siêu, tăng trưởng ấn tượng vào thị trường tiềm năng Mỹ đang mở ra cơ hội rộng của cho nông sản Việt vào thị trường khó tính này.

Con số xuất khẩu ghi nhận trong năm 2018 đạt 35 tỉ USD và chỉ trong tháng 1 năm 2019, con số xuất khẩu đạt 4 tỉ USD.

Với con số xuất khẩu rau quả năm 2018 đạt 3.5 tỉ USD và ghi nhận Trung Quốc là thị trường số 1 nhưng thị trường Mỹ lại được đánh giá có mức tăng trưởng vượt bậc, tăng 35% so với năm 2017. Tín hiệu mở ra khi tháng 2.2019, thị trường Mỹ cấp phép tiếp nhận trái xoài Việt vào thị trường này.

Tăng trưởng 30%

Đại diện đơn vị xuất khẩu trái cây tươi vào Mỹ chia sẻ, việc trái xoài Việt vào Mỹ là tin vui với người nông dân và doanh nghiệp sau nỗ lực 10 năm đàm phán. Sau khi mã vùng trồng hoàn tất, dự kiến cuối tháng 3, lô xoài đầu tiên sẽ vào Mỹ và duy trì khoảng 10 tấn/tuần.

Hiện bình quân mỗi năm, Mỹ nhập chừng 400.000 tấn xoài tươi từ Trung – Nam Mỹ. Xoài Việt được rất nhiều chuyên gia nông nghiệp đánh giá cao. Những sản phẩm như thanh long, dừa tươi, nhãn, vú sữa… Việt đã vào mỹ nhiều năm qua và liên tục tăng, tính cạnh tranh cao so với sản phẩm của nhiều nước tại thị trường này. Dự kiến trái cây xuất khẩu vào thị trường Mỹ năm nay có thể tăng 30% so với 2018. Tác động của hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều vừa qua sẽ góp phần tích cực cho thế giới biết đến nhiều hơn về thực phẩm Việt Nam.

Ngoài các mặt hàng trái cây, nước ép trái cây cũng là mặt hàng xuất khẩu tốt đến nhiều quốc gia trên thế giới.

Triển vọng cho doanh nghiệp Việt

Ngoài những mặt hàng nông thủy sản, các hàng hóa gia công ở Việt Nam vào thị trường Mỹ cũng đang ghi nhận tăng. Nhiều nhóm hàng trong tháng đầu năm 2019 đều ghi nhận giá trị kim ngạch đạt trên 100 triệu USD như dệt may đạt 1.6 tỷ USD, tăng 34% so với cùng kỳ năm trước; giày dép đạt 620 triệu USD, tăng 100 triệu USD; điện thoại đạt 473 triệu USD, tăng 121% cùng nhiều ngành khác.

Thương vụ Việt Nam tại Mỹ đã làm việc với tập đoàn phân phối chuỗi thực phẩm Châu Á lớn nhất tại Mỹ nhằm mở ra cơ hội gia tăng đơn hàng từ Việt Nam. Đây thực sự là một tín hiệu tích cực, cơ hội vàng và triển vọng lớn cho doanh nghiệp việt quảng bá rộng rãi các sản phẩm của mình vào Mỹ.

Với người Mỹ, nhiều mặt hàng từ vùng nhiệt đới không còn xa lạ, kể cả sản phẩm từ Việt Nam. Tuy nhiên nhiều hàng nông sản từ khu vực Châu Á như Thái Lan, Ấn Độ, Trung Quốc… cũng đang cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường Mỹ.

Giờ đây nhờ có tác động tích cực từ cuộc họp thượng đỉnh Mỹ Triều, hàng hóa Việt Nam sẽ gia tăng cơ hội chiếm cảm tình của người tiêu dùng Mỹ. Rất nhiều cơ hội cho các sản phẩm Việt mở rộng cơ hội vào thị trường Mỹ và vào các thị trường khác. Nắm bắt cơ hội đó, đòi hỏi doanh nghiệp Việt cần nhạy bén, đổi mới và tập trung vào chất lượng, an toàn sản phẩm để tăng uy tín. Người Mỹ và các quốc gia trên thế giới không cần giá rẻ, họ cần sự hợp lý và quan trọng là chất lượng và sự ổn định của hàng hóa.

Trước thực trạng giá lúa gạo rớt giá thê thảm, người nông dân làm không có công, không ít hộ nông dân đã “bỏ lúa” để chuyển sang trồng mít thái, loại cây đang cho thu nhập cao nhưng chưa chắc tương lai số phận cây này ra sao mà vẫn như “đánh cược” với canh bạc.

Với giống lúa phổ biến ở miền Tây là IR 50404 được thương lái thu mua tại ruộng ở ngưỡng 4.300đ/kg, tương đương doanh thu của người nông dân đạt 30 triệu đồng/ha, 3 triệu đồng/công đát.

Còn với cây mít thái, hiện giá mít được thương lái thu mua tại vườn ở ngưỡng 60.000đ/kg với trái trên 9kg. Như vậy tính toán cho thấy mỗi trái mít đã cho thu về từ 500.000 – 1 triệu đồng.

Tính ra với mật độ mỗi công trồng 120 cây mít, mỗi cây mít cho thu hoạch 1 trái mỗi làn thì người nông dân có thể thu hoạch được từ 60 triệu – 120 triệu đồng/lần thu hoạch/ 1 công. Như vậy với mỗi 1ha thì người nông dân thu hoạch từ 600 triệu đến 1.2 tỷ đồng.

Bài toán này cho thấy mức chênh lệch vô cùng lớn giữa cây lúa và cây mít thái. Do vậy không người nông dân nào có thể ngồi yên mà không tiến hành lập tức chuyển đổi cây trồng.

Trên thực tế, không phải đến bây giờ người người nông dân mới chuyển đổi sang cây mít thái mà laoij cây này đã được người nông dân đưa vào trồng từ 4-5 năm nay.

Mặc dù giá mít thái có lúc lên, lúc xuống nhưng vẫn cho mức giá tương đối tốt nên nông dân khắp các vùng Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang đã tăng cường trồng loại cây này. Còn hiện tại cơn sốt mít thái lan ra khắp vùng ĐBSCL.

Hiện tại, khắp các vùng như Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp… người nông dân đã chuẩn bị sẵn cây mít rộng dù ruộng chưa lên liếp trồng.

So với cây mít truyền thống, mít Thái có khá nhiều ưu điểm như dễ trồng, chất lượng thơm ngon, dễ cung ứng, tiêu thụ, phân phối ra thị trường.

Đặc điểm của mít thái cơm ráo, thịt chín vàng đều và khô, không ướt mềm như mít truyền thống. Như vậy dễ dàng bán lẻ khi bổ mít bán lẻ từ sáng đến tối cũng không có tình trạng chảy nước. Nếu là mít truyền thống có thể sẽ hỏng phải bỏ ngay.

Thế nhưng trong tổng số lượng mít Thái miền Tây hiện nay, số lượng tiêu thụ lẻ trong nước chỉ chiếm 20%, còn lại 80% mít Thái được chuyển xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Thị trường này là thị trường lớn, tiêu thụ rất nhiều loại trái cây của nước ta chứ không riêng gì mít. Và mít được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường nay rất nhiều năm qua.

Dù loại cây trồng này đang được đẩy mạnh mở rộng diện tích nhưng hiện chưa có quy trình nghiên cứu nào về giống, canh tác, thuốc bảo vệ thực vật…

Còn với thị trường thì cũng chưa có thông tin chính thức về nhu cầu thị trường với loại mít Thái này, đa phần vẫn chỉ là tự phát từ người nông dân. Với loại cây này thì chưa có ưu tiên nào từ cơ quan chức năng.

Như vậy, khi thị trường tiêu thụ cho mít còn chưa sáng tỏ, người nông dân thì tự phát chuyển đổi, cấp quản lý chưa thể kết luận khuyến cáo hợp lý thì số phận với cây mít Thái miền Tây giống như một “canh bạc” mà người nông dân đánh cược.

Tại TPHCM và toàn bộ các tỉnh thành phía Nam, từ sau Tết Nguyên đán, thị trường ghi nhận ngưỡng giá duy trì khá cao. Cùng với đó các tỉnh, thành này đang chốt chặn nghiêm ngặt nhằm đối phó với dịch tả heo châu Phi, người chăn nuôi thì e ngại chưa dám tăng đàn để phòng chống dịch hiệu quả. Tình hình này kéo dài sẽ gây bất lợi trong việc bình ổn giá trên thị trường.

Theo đại diện Hiệp hội chăn nuôi tại Đồng Nai, thời điểm trước Tết, giá heo hơi khu vực này xuất bán tại chuồng ở ngưỡng từ 52.000-53.000đ/kg. Sau Tết giá heo hơi đã nhích lên thêm 1.000đ/kg, phần vì do nguồn cung không còn dồi dào. Thế nhưng từ tuần gần đây giá heo hơi lại bắt đầu tụt xuống ngưỡng từ 50.000 – 52.000đ/kg. Nhận định về mức giá heo tụt giảm do nguồn heo từ khu vực phía Bắc bắt đầu được vận hành trở lại vận chuyển vào TPHCM dồi dào hơn và với mức giá thấp hơn.

Theo nhiều người kinh doanh, nguồn heo từ Bắc đổ về phía Nam diễn ra khá sôi động, mức giá chênh lệch thấp hơn từ 2.00-3000đ/kg. Hiện giá heo tại khu vực phía Bắc đang ở ngưỡng thấp, chỉ từ 43.000-45.000đ/kg, chênh lệc đang ở ngưỡng cao từ 7.000-10.000đ/kg nên xảy ra tình trạng vận chuyển heo từ phía Bắc vào Nam để tiêu thụ.

Giá heo kh vực phía Bắc đang giảm mạnh do một số địa bàn tỉnh, thành phát hiện xuất hiện dịch tả heo châu Phi nên không khỏi khiến người nuôi e ngại, nhanh chóng bán tháo đàn heo đang nuôi nên khiến gá heo càng giảm mạnh.

Đại diện Hiệp hội chăn nuôi Đồng Nai không khỏi lo lắng trước thực trạng nguồn heo phía Bắc đang ồ ạt vận chuyển vào phía Nam. Bởi nếu nguồn dịch trong vận chuyển này gây lây nhiễm đến vựa heo lớn như Đồng Nai thì thiệt hại nặng nề khôn cùng. Tất cả đều đang chông chờ và sự quyết liệt chốt chặn của các ngành chức năng để kiểm soát chặt nguồn heo từ Bắc vận chuyển vào phía Nam.

Tại khu vực hai chợ đầu mối lớn ở Tân Xuân (Hóc Môn) và chợ Bình Điền (quận 8), thông thường mỗi ngày tiêu thụ chừng 7.000 con heo đã xẻ thịt nhưng hiện giảm chỉ khoảng hơn 6.000 con mỗi ngày. Giá heo đã thịt cũng theo đó giảm xuống từ 72.000 xuống 68.000 và 62.000đ/kg. Nhiều người kinh doanh đánh giá thị trường hiện đang còn trong tháng ăn chay nên giảm nhu cầu thịt heo trên thị trường. Chờ đến hết tháng giêng thì thị trường sẽ sôi động trở lại và khi đó e ngại nguồn cung không đủ đáp ứng cho nhu cầu thị trường. Bởi thời điểm này, các hộ chăn nuôi đến các trang trại đều đang e dè trong vấn đề đầu tư tái đàn heo bởi lo sợ dịch bệnh.

Ông Trung – chủ một trang trạng chăn nuôi heo lớn ở Đồng Nai chia sẻ, hiện các trại bán heo ra đang gặp khó, thương lái viện đủ mọi lý do để trì hoãn việc bắt heo. Tại khu vực địa bàn chăn nuôi của gia đình ông Trung, hầu hết đến một nửa số hộ nuôi đang giảm đàn heo, không ít hộ dự định chờ bán nốt đàn heo đó sẽ tạm ngừng trống chuồng để theo dõi diễn biến thị trường rồi mới quyết định mở đàn tiếp hay không.

Sau những chuỗi ngày rớt giá lúa thê thảm, kêu gọi “giải cứu”, cơ quan chức năng đã can thiệp và khiến giá lúa khu vực ĐBSCL tăng lên. Tuy nhiên, người nông dân vẫn khóc ròng vì sự can thiệp muộn màng này.

Tất cả đều tăng, ngoại trừ năng suất và giá bán

Vụ mùa vừa qua, bà con nông dân chịu cảnh tất cả đều tăng, ngoài trừ hai yếu tốt quan trọng là năng suất và giá bán. Ông Cọp ở Cần Thơ chia sẻ, thời điểm này năm trước, gia đình ông thu hoạch bình quân mỗi công lúa cho 1 tấn. Nhưng năm nay do điều kiện thời tiết nên năng suất giảm hẳn, mỗi công lúa giảm từ 200-300kg, nhiều địa bàn chỉ thu được 600kg/công. Năng suất giảm là vậy nhưng mọi thứ đều tăng giá, từ các loại phân bón, thuốc bảo vệ… cao hơn năm trước 30%. Đã thế khi thu hoạch giá lúa lại giảm mạnh, với giống IR50404, ban đầu thương lái cọc giá 4.500đ/kg, sau rằm tháng riêng giảm chỉ còn 4.300đ/kg.

Hộ gia đình ông Phong, Cần Thơ buồn rầu cho hay, gia đình ông có 8 công lúa, ông đã may mắn bán được thời điểm giá lúa 4.400đ/kg. Với mức giá này may mà chưa lỗ đã là mừng. Coi như cả vụ quần quật ngoài đồng không công. Thương lái mua giá bao nhiêu thì người dân chịu bấy nhiêu.

Thời điểm trước Tết Nguyên đán, không ít thương lái tới cọc lúa với giá 4.650đ/kg nhưng qua Tết hầu hết thương lái “bẻ kèo”, nhiều thương lái còn gọi điện không nghe máy hay không liên lạc được. Lúc chín rục đồng, không có chỗ trữ nên dù rẻ cũng vẫn phải bán.

Giá tăng ở đâu chứ không tăng ở ruộng

Trước sự can thiệp của Thủ tướng Chính phủ, giá lúa ở ĐBSCL nhích lên nhưng hầu như chỉ tăng nhỏ giọt, lên 100đ/kg với giống IR50404, nhiều nơi còn “giẫm chân tại chỗ”.

Hơn thế, giá tăng thời điểm này cũng chẳng thể làm nông dân vui bởi lúa hầu như đã bán hết, chưa bán thì cũng đã cọc với thương lái, cọc giá nào phải bán giá đó nên giá bên ngoài tăng thfinoong dân vẫn ngậm ngùi.

Phường Trường Lạc, Ô Môn vụ này xuống giống 1.281ha, thì đã thu hoạch gần hết, hiện chỉ còn khoảng 300ha. Diện tích còn lại này hầu như nông dân đã nhận cọc của thương lái với mức giá 4.400đ/kg.

Ông Thắng, Cần Thơ chia sẻ, gia đình ông trồng 12 công lúa giống IR50404, giờ nghe tin giá lúa tăng ông chẳng thể mừng nổi mà còn tiếc đứt ruột. Do trước đó lúa chín rục ngoài đồng, ông buộc phải bán với giá 4.300đ/kg. Nhiều người tích trữ nhưng trữ không nổi vì không có chỗ chứa cũng bán tháo trước. Do đó giá lúa tăng chỉ càng khiến người dân bức xúc, bởi nếu can thiệp từ đầu vụ thì người dân đã bớt khổ.

Anh Hà, Vĩnh Long chia sẻ, vụ này gia đình anh trồng tổng cộng 20 công lúa, anh đã thu hoạch được 10 công và bán giá 4.500đ/kg. Mức giá này thương lái nói là nông dân phải chịu bán chứ không mặc cả. Hiện gia đình anh còn 10 công lúa Nhật ít hôm nữa sẽ thu hoạch. Nhưng 10 công lúa này thương lái đã cọc với giá 5.000đ/kg. Trớ trêu ở đây là dù ít hôm nữa giá lúa có tăng lên 6.000đ/kg thì anh Hà vẫn phải bán mức giá đó, còn nếu lúa không tăng mà giảm giá xuống 4.000đ/kg thì thương lái lại “bẻ kèo”, buộc anh phải bán với mức giá lúa rẻ đó, nếu không họ không mua. Muôn đường người chịu thiệt vẫn chỉ là nông dân.

Giá mía rớt thê thảm, không có người thu mua, chưa vụ mía nào tại Quảng Ngãi lại “đắng” như vậy khi người nông dân phải “mời” thương lái đến ruộng cho mía để rọn ruộng cho vụ mùa sắp tới.

Bà Tỉnh ở Sơn Tịnh, Quảng Ngãi, năm này đã ngoài 70, cái tuổi lẽ ra cần được nghỉ ngơi dưỡng già thì bà vẫn ngày ngày gồng gánh cuốc cày trồng một sào mía để dành tiền cho tuổi già sau này. Mía đã vào mùa

 thu hoạch cả tháng nay nhưng bà Tỉnh chờ hoài mà không có thương lái đến thu mua, ruộng mía của bà đã trổ cờ. Chẳng còn cách nào, để dọn mía cho kịp chuẩn bị đất vụ sắn mới, bà phải gọi thương lái vào cho mía để họ mang đi.

Bà Tỉnh chua xót thở dài, mía để không ai hỏi mua, đành cho họ để dọn đất cho vụ sắn mới chứ đốn bỏ đi cũng lại mất công. Vì bà cao tuổi lại neo đơn nên thương lái mới vào nhận chứ các hộ gia đình khác mời gọi thương lái đến cho cũng không ai lấy, lại phải đốt để dọn đất vụ mới.

Gia đình bà Cúc ở Sơn Tịnh cũng lâm cảnh tương tự, bà ngậm ngùi chia sẻ, năm trước, dù giá mía rẻ chỉ 1.1 triệu đồng/tấn nhưng 5 sào cũng thu được 25 triệu đồng. Còn năm nay vụ múa đến kỳ thu hoạch mà chẳng có ai hỏi mua, cho cũng không ai lấy nên đành đốt bỏ.

Cùng tình cảnh đó, hàng chục hộ dân trên địa bàn cũng phải đốt mía để dọn đất, chuẩn bị đất cho cây trồng khác vụ mới.

Nhiều năm trước, mía là cây trồng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao cho bà con nông dân Quảng Ngãi, Họ gia đình trồng mía nào cũng có cuộc sống khá giả. Thế nhưng năm nay thực sự trở thành mùa mía “đắng” khi mía không có người thu mua, nhiều người nợ nần chồng chất, lâm cảnh trắng tay vì đầu tư vào mía.

Ông Chánh, một trong những thương lái buôn mía nhiều năm qua chia sẻ, những năm trước đây mía bán đều được giá, thông thường từ 1.5-2 triệu đồng/tấn mía. Năm ngoái giá mía bắt đầu hạ thấp xuống 1.1 triệu đồng/tấn nhưng mỗi sào bà con nông dân vẫn thu được 5 triệu đồng/tấn. Do vậy bà con tiếp tục đầu tư trồng mía. Thế rồi năm nay mía rớt giá thê thảm, mức giá giảm thấp hơn nửa so với năm trước mà thương lái còn không muốn mua, đến cho thương lái cũng không lấy. Bởi công vận chuyển, thuê nhân công cũng quá tiền chuyển mía đến nhà máy để bán nên cho còn không ai muốn lấy.

Những năm trước, ông Chánh thường mua mía cho nông dân giá từ 1.5 – 2 triệu/sào nhưng năm nay nông dân cho ông cũng không lấy vì chở đến nhà máy là lỗ. Tính tổng tất cả nhân công và phí vận chuyển đến nhà máy đã mất 660.000/tấn nên dù nông dân có cho mía cũng không dám lấy.

Trước đây để khuyến khích bà con trồng mía lấy nguyên liệu sản xuất, nhà mấy đường Phổ Phong tạm ứng cho mỗi hộ nông dân đầu vụ 1 triệu đồng/sào để nông dân mua phân bón và giống ngọn mía. Cuối vụ nhà máy thu mua và trừ vào khoản tiền đã mượn. Nhưng năm nay mía bán không được, người nông dân đã phải ngậm ngùi đi vay nợ để trả lại khoản vay đầu vụ cho nhà máy.

Trung Quốc, người bạn láng giềng được đánh giá là thị trường nhập khẩu nông sản lớn, quan trọng của nước ta. Tuy nhiên thị trường này ngày càng “khó tính” hơn với những quy định ngặt nghèo về nông sản nhập khẩu khiến chúng ta không còn rộng cửa. Nỗ lực đáp ứng những tiêu chí và thúc đẩy xuất khẩu theo đường chính ngạch là hướng đi chúng ta cần thực hiện.

Không còn… rộng cửa

Những thông tin không mấy khả quan khi xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc gần đây đã cho thấy con đường này không còn rộng cửa.

Điển hình với mặt hàng thạch đen mà tỉnh Lạng Sơn đã trình Bộ Nông nghiệp công văn xin tháo gỡ khó khăn về yêu cầu xuất xứ nguồn gốc, mã nhà xưởng, mã hàng xuất vào Trung Quốc và mặt hàng này cũng chưa nhận được thông tin chuẩn mực kiểm dịch của phía Trung Quốc.

Cuối tháng 1 vừa qua, phía Thương vụ Việt Nam tại Nam Ninh, Quảng Tây cũng thông tin hải quan nơi đây đã chính thức công bố việc doanh nghiệp nhập khẩu trên địa bàn thay đổi đệm lót dưa hấu bằng vật liệu không có vi sinh vật truyền nhiễm và gây hại nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, áp dụng từ tháng 5 năm nay. Với mặt hàng dưa hấu, trước đây chúng ta chủ yếu sử dụng rơm rong. Còn về quy định với tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc thì trước đó đã công bố chứ không phải hiện nay nhưng do thực hiện chưa nghiêm.

Tuy nhiên với các mặt hàng nông sản xuất khẩu vào Trung Quốc thì khó khăn với mặt hàng gạo đáng để bàn tới. Bởi từ tháng 7.2018, tất cả các mặt hàng gạo từ các nước Đông Nam Á vào Trung Quốc đã có mức thuế nhập khẩu từ 40-50%. Và giữa năm 2019, việc kiểm soát gạo nhập khẩu từ các nước Asean lại chặt chẽ hơn. Như nếu gạo Việt muốn vào thị trường Trung Quốc cần đảm bảo thời gian xông trùng 120 giờ; mẫu kiểm tra được kiểm nghiệm tại cơ sở của Trung Quốc.

Cần đẩy mạnh theo đường chính ngạch

Thách thức của nông sản Việt vào thị trường Trung Quốc hoàn toàn không nhỏ. Bởi nhiều doanh nghiệp Trung Quốc nhập khẩu qua đường mậu biên với tiêu chí thấp khiến chúng ta chưa hướng tới phục vụ được những tầng lớp cao cấp của nước này. Cùng với đó doanh nghiệp chúng ta chưa hiểu rõ và nắm bắt kịp nhu cầu của thị trường này.

Do đó doanh nghiệp khi tiếp cận thị trường này cần tuân thủ chặt chẽ tiêu chuẩn quốc tế Vietgap, Global Gap để đáp ứng tiêu chuẩn kiểm dịch nghiêm ngặt từ thị trường này. Đồng thời cần phân loại hàng hóa với rõ ràng các tiêu chí phẩm cấp, quy cách hàng hóa. Cần chú trọng bao bì riêng với đầy đủ thông tin và có in bằng tiếng Trung.

Chúng ta còn yếu trong khâu liên kết với doanh nghiệp phân phối Trung Quốc. Tại các siêu thị lớn của Trung Quốc, hàng Thái ngập tràn nhưng hàng Việt lại rất hạn chế. Do vậy cần cầu nối liên kết đưa nông sản Việt vươn ta thị trường này.

Đặc biệt, liên quan đến xuất khẩu nông sản vào thị trường Trung Quốc, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng khi nào chúng ta còn xuất khẩu bằng đường tiểu ngạch sẽ còn tình trạng ách tắc hàng hóa biên giới, cần phải hướng tới sự bền vững bằng việc xuất khẩu chính ngạch.

Với sự phát triển của thương mại điện tử, chúng ta có thể liên kết mở gian hàng trực tuyến để cung cấp nông sản. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần chủ động nắm bắt thị trường để định hướng và phổ biến chính sách trong sản xuất nông nghiệp.

Theo quy luật chung như các năm, sau Tết, mặt hàng trứng thường xuống giá nhưng chưa năm nào giá trứng lại rớt thê thảm và khó tiêu thụ như năm nay.

Dạo quanh các khu chợ tại Hà nội như chợ Cầu Giấy, Nhổn, Dịch Vọng, Phùng Khoang, chợ Xanh… giá trứng giảm so với trước Tết từ 300-700 đồng/quả. Với trứng vịt loại to giá bán ở chợ từ 2.500 – 2.8000đ/quả, loại nhỏ chỉ từ 2.300 – 2.500…

Chị Hòa, một tiểu thương bán trứng ở chợ Phùng Khoang cho hay giá hầu hết các loại trứng đều giảm mạnh. Nguyên nhân được chị cho biết là phía nguồn cung đang rất dồi dào hàng nhưng hàng bán ra lại chưa được nhiều, cộng với hàng tồn đọng trong Tết còn lại càng khiến trứng ồn ứ nhiều hơn. Cùng với đó, vừa qua giá thịt lợn cũng giảm sâu nên nhu cầu với trứng cũng giảm đi.

Chị Hải, tiểu thương ở chợ Cầu Giấy thì cho hay thời điểm 1-2 tuần nay giá trứng giảm mạnh, nguồn cung từ các trang trại lớn nhưng nhu cầu tiêu thụ của thị trường thì giảm mạnh. Chị cho biết hầu hết các năm ra Tết trứng đều giảm giá nhưng chưa năm nào đến nỗi tồn đọng ún ứ nhiều như năm nay, hàng nhiều mà khó tiêu thụ. Chị Hải cho hay thời điểm trước Tết mỗi ngày chị bán từ 1.200 – 1.500 quả, hiện số trứng bán ra giảm hơn một nửa, chỉ khoảng 500-600 quả mỗi ngày.

Trao đổi về thực trạng trứng rớt giá, anh Lâm – trang trại vịt ở Quốc Oai cho hay, chưa khi nào giá trứng lại rẻ mà khó tiêu thụ như hiện nay. Gia đình anh nuôi 2000 vịt đẻ cho khoảng 1700 trứng mỗi ngày. Giá buôn cho tiểu thương trước Tết chỉ 1.600đ/quả nhưng nay ít người mua, gia đình anh phải mang đi bán lẻ.

So với trước Tết giá mỗi quả trứng buôn giờ giẳm 500-600đ/quả, thất thu khoảng 1 triệu đồng mỗi ngày.

Anh Lâm cho hay nếu một thời gian ngắn nữa mà giá trứng không có dấu hiệu nhihcs lên gia đình anh phải phá đàn bởi không còn lực để cầm cự.

Cũng trên địa bàn Quốc Oai, hộ chăn nuôi anh Hải cũng đang lâm cảnh khốn đốn bởi khó đầu ra trứng. Gia đình anh có 5.000 vịt đẻ, mỗi ngày cho tới 4.000 trứng, xuất buôn rẻ như rau, trong nhà xếp hàng vạn trứng, bán buôn giá thấp hơn 1.400đ/quả nhưng vẫn phải bán vì sợ để lâu sẽ hỏng. Anh Hải rầu rĩ đành bán vớt được đồng vốn nào hay đồng đó.

Không chỉ có trứng vịt lâm cảnh khốn đốn, mọi loại trứng gia cầm đều ở tình trạng chung, chị Thủy hộ chăn nuôi tiêu biểu ở Quốc Oai có tới 5.000 con gà công nghiệp để trứng, mỗi ngày thu được hơn 4.000 quả trứng gà. Sau Tết giá trứng rớt thê thảm khiến gia đình chị xuất ra chỉ 1.000đ/quả trứng gà công nghiệp với loại to đẹp hàng đầu. Còn loại xấu thì bị ép giá rớt thê thảm không thể tiêu thụ. Tính mức giá trứng này gia đình chị Thủy lỗ cả triệu đồng mỗi ngày tiền cám bã, thuốc men chưa kể đến công sức chăm sóc của người trong gia đình.

Người chăn nuôi dù đang lâm cảnh khốn khó nhưng cũng cùng tiểu thương nhận định trong khoảng thời gian ngắn nữa giá trứng sẽ tăng trở lại do nhu cầu thực phẩm sẽ tăng trở lại bình thường. Đặc biệt khi doanh nghiệp sản xuất, kinh donah bắt đầu trở lại công việc và nhập trứng cho đơn hàng của mình.

Những chuyển biến thị trường sau kỳ nghỉ dài của cà phê Việt chưa mang đến những dấu hiệu khả quan cho một năm kỳ vọng của những nhà xuất khẩu và cung ứng.

Dấu hiệu chưa khởi sắc

Ngay trong ngày giao dịch đầu tiên trở lại sau kỳ nghỉ dài (11.2.2019), thị trường đã đánh dấu mức giảm giá mạnh của cà phê Việt. Giá Robusta London được làm tham chiếu ghi nhận cà phê Việt rớt 26 đô la Mỹ mỗi tấn, chốt phiên đóng cửa chỉ còn mức 1.504 đô la. Những biến động giá thị trường đến giữa tuần vẫn chỉ xoay quanh ngưỡng 1.511 đô la và chưa có gì chắc chắn mức giá này có thể đảm bảo giữ vững và tiến lên.

Mức giá giảm của cà phê Việt trên thị trường thế giới đã kéo mức giá nội địa xuống dưới 32 triệu đồng mỗi tấn. Tại thủ phủ cà phê Tây Nguyên, giá cà phê rớt chỉ còn 31.8 triệu đồng/tấn, mức giá thấp nhất trong niên vụ vừa qua.

Dự báo giá cà phê sẽ tăng vào thời điểm cuối năm

Kết quả thăm dò của Reuters dự đoán thị trường cà phê cuối năm 2019 sẽ tăng, đặc biệt với giá Robusta London, giá cà phê cũng được dự báo tăng lên ngưỡng 1.775 đô la, cao hơn so với mức 1.580 đô la vào thời điểm tháng 2 vừa qua.

Cơ sở để các chuyên gia và các nhà kinh doanh nhận định giá cà phê sẽ tăng dịp cuối năm bởi Brazil – thị trường được đánh giá là lớn nhất của cà phê sẽ rơi vào chu kỳ mất mùa 2 năm một lần. Khi đó sản lượng cà phê nước này sẽ giảm hơn so với năm trước khoảng 8.3%, tương đương 55 triệu bao. Như vậy tới năm 2020, cà phê thiếu hụt từ thị trường này cung cấp cho thế giới khoảng 1 triệu bao. Tại thị trường Việt Nam thì hầu như không có sự biến động về sản lượng.

Giá cà phê cuối năm sẽ tăng có sự bất ngờ với đồng nội tệ Reais Brazil (Brl). Khi đồng Brl mất giá hơn so với đồng đô la Mỹ thì thị trường sẽ ngập cà phê được mùa của Brazil nhưng khi đồng Brl được giá thì người nông dân sẽ hạn chế xuất cà phê.

Những yếu tố ngoại quan tác động đến giá cà phê 2019

Với những tính toán ở trên hoàn toàn chưa tính đến những tác động ngoại quan như thời tiết sương gió, hạn hán, El Nino… có thể ảnh hưởng đến giá cà phê 2019 khi sản lượng cà phê thế giới biến động. Nếu hững yếu tố tiêu cực khiến giá cà phê thi trường xuống thấp thfi liệu sản lượng cà phê có thể duy trì khi người nông dân mất hứn thú với cây cà phê?

Cùng với đó người kinh doanh cũng cần lưu ý tới hướng di chuyển vốn đầu tư. Khi cà phê Brazil mất mùa, thị trường sẽ giảm hợp đòng dư bán mà chuyển sang hợp đồng dư mua để đón chờ thời điểm giá tăng.

Hiện nay trên thị trường, con số dư bán ở sàn Arabica New York khoảng 1.156 triệu tấn và ở sàn Robusta London là 222.400 tấn.

Mặc dù giá cà phê thị trường thế giới đang ở ngưỡng rất yếu thì những dự đoán của Reuters mwor ra tia hy vọng chờ đợi mức giá cà phê được củng cố tăng vào thời điểm cuối năm.

Dù vậy mức dự đoán giá tăng này chỉ như tia sáng cuối hầm yếu ớt chứ không tăng rực rỡ để những người trữ hàng, những nhà xuất khẩu cà phê cần lưu ý thận trọng trong những quyết định trữ hàng của mình. Đặc biệt khi chi phí trữ hàng hiện cũng không hề thấp.