Trung Quốc, người bạn láng giềng được đánh giá là thị trường nhập khẩu nông sản lớn, quan trọng của nước ta. Tuy nhiên thị trường này ngày càng “khó tính” hơn với những quy định ngặt nghèo về nông sản nhập khẩu khiến chúng ta không còn rộng cửa. Nỗ lực đáp ứng những tiêu chí và thúc đẩy xuất khẩu theo đường chính ngạch là hướng đi chúng ta cần thực hiện.
Không còn… rộng cửa
Những thông tin không mấy khả quan khi xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc gần đây đã cho thấy con đường này không còn rộng cửa.
Điển hình với mặt hàng thạch đen mà tỉnh Lạng Sơn đã trình Bộ Nông nghiệp công văn xin tháo gỡ khó khăn về yêu cầu xuất xứ nguồn gốc, mã nhà xưởng, mã hàng xuất vào Trung Quốc và mặt hàng này cũng chưa nhận được thông tin chuẩn mực kiểm dịch của phía Trung Quốc.
Cuối tháng 1 vừa qua, phía Thương vụ Việt Nam tại Nam Ninh, Quảng Tây cũng thông tin hải quan nơi đây đã chính thức công bố việc doanh nghiệp nhập khẩu trên địa bàn thay đổi đệm lót dưa hấu bằng vật liệu không có vi sinh vật truyền nhiễm và gây hại nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, áp dụng từ tháng 5 năm nay. Với mặt hàng dưa hấu, trước đây chúng ta chủ yếu sử dụng rơm rong. Còn về quy định với tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc thì trước đó đã công bố chứ không phải hiện nay nhưng do thực hiện chưa nghiêm.
Tuy nhiên với các mặt hàng nông sản xuất khẩu vào Trung Quốc thì khó khăn với mặt hàng gạo đáng để bàn tới. Bởi từ tháng 7.2018, tất cả các mặt hàng gạo từ các nước Đông Nam Á vào Trung Quốc đã có mức thuế nhập khẩu từ 40-50%. Và giữa năm 2019, việc kiểm soát gạo nhập khẩu từ các nước Asean lại chặt chẽ hơn. Như nếu gạo Việt muốn vào thị trường Trung Quốc cần đảm bảo thời gian xông trùng 120 giờ; mẫu kiểm tra được kiểm nghiệm tại cơ sở của Trung Quốc.
Cần đẩy mạnh theo đường chính ngạch
Thách thức của nông sản Việt vào thị trường Trung Quốc hoàn toàn không nhỏ. Bởi nhiều doanh nghiệp Trung Quốc nhập khẩu qua đường mậu biên với tiêu chí thấp khiến chúng ta chưa hướng tới phục vụ được những tầng lớp cao cấp của nước này. Cùng với đó doanh nghiệp chúng ta chưa hiểu rõ và nắm bắt kịp nhu cầu của thị trường này.
Do đó doanh nghiệp khi tiếp cận thị trường này cần tuân thủ chặt chẽ tiêu chuẩn quốc tế Vietgap, Global Gap để đáp ứng tiêu chuẩn kiểm dịch nghiêm ngặt từ thị trường này. Đồng thời cần phân loại hàng hóa với rõ ràng các tiêu chí phẩm cấp, quy cách hàng hóa. Cần chú trọng bao bì riêng với đầy đủ thông tin và có in bằng tiếng Trung.
Chúng ta còn yếu trong khâu liên kết với doanh nghiệp phân phối Trung Quốc. Tại các siêu thị lớn của Trung Quốc, hàng Thái ngập tràn nhưng hàng Việt lại rất hạn chế. Do vậy cần cầu nối liên kết đưa nông sản Việt vươn ta thị trường này.
Đặc biệt, liên quan đến xuất khẩu nông sản vào thị trường Trung Quốc, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng khi nào chúng ta còn xuất khẩu bằng đường tiểu ngạch sẽ còn tình trạng ách tắc hàng hóa biên giới, cần phải hướng tới sự bền vững bằng việc xuất khẩu chính ngạch.
Với sự phát triển của thương mại điện tử, chúng ta có thể liên kết mở gian hàng trực tuyến để cung cấp nông sản. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần chủ động nắm bắt thị trường để định hướng và phổ biến chính sách trong sản xuất nông nghiệp.