Category: Thị Trường Nông Sản

Với sự hiện diện của logo thương hiệu đã được công bố, giờ đây gạo Việt đang kỳ vọng vào sự đột phá mạnh mẽ và chứng tỏ vị thế của mình trên thị trường quốc tế.

Những ngày giáp tết 2019 vừa qua thị trường lúa gạo trên thế giới rơi vào trạng thái trầm lắng nên các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt cũng lâm cảnh “ngủ đông”. Tuy thế giá lúa gạo tại vựa lúa ĐBSCL vẫn giữ giá ổn định. Nhờ sự liên kết chặt chẽ của doanh nghiệp với nông dân để chuyên biệt từng sản phẩm lúa gạo nhắm vào đích thị trường mục tiêu đã và đang được đánh giá là hướng đi đúng đắn.

Gạo thơm tạo tiếng vang

Tại thị tường EU trong đầu năm 2019, một số chính sách thay đổi như bỏ lợi thế nhập khẩu với gạo từ Campuchia, Myanmar đã tạo áp lực cho nguồn cung vào thị trường này. Thị trường Philippon trở thành nhân tố chúng ta hướng đến khi nước này có chính sách cho phép doanh nghiệp nhập khẩu 1 triệu tấn gạo. Trong khi đó một số loại gạo Đài thơm, nếp… của nước ta rất có lợi thế ở thị trường này vì người tiêu dùng ưa chuộng.

Dù có những khó khăn nhất định nhưng doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt khá từ tin với sự đa dạng hóa trong các sản phẩm gạo xuất khẩu.

Xuất khẩu gạo nước ta ghi nhận sự tăng trưởng 4.6% năm 2018 và hiện nước ta chiếm 15% tổng lượng xuất khẩu gạo trên toàn thế giới.

Gạo thơm, gạo phẩm cấp cao vang danh khi trong năm 2018 đã xâm nhập thành công thị trường Hàn Quốc với 50.000 tấn được doanh nghiệp thắng thầu đưa vào với mức giá 700 USD/tấn.

Theo các nhà quản lý, gạo thơm đang ngày càng tăng trưởng trong cơ cấu xuất khẩu gạo nước ta, đạt 38% trong năm 2018 và loại gạo này trở thành “đòn bẩy” cho gạo Việt tăng giá trị trên thị trường xuất khẩu với mức giá cao.

Điều đáng mừng khi năm 2019, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công bố logo gạo Việt. Cùng sự hợp tác liên kết sản xuất lúa gạo bền vững với sự đặt hàng của các tập đoàn quốc tế, sản phẩm lúa gạo chất lượng cao, nguồn gốc truy xuất và giảm tồn dư hóa chất, tăng giá trị và thu nhập cao cho người nông dân.

Đầu ra ổn định nhờ đơn đặt hàng

Thương lái đặt mua lúa của người nông dân thông thường sẽ ở mức giá thấp, chỉ từ 4.600 – 5.400đ/kg. Còn lúa được doanh nghiệp đặt mua từ 4.800 – 6.400đ/kg.

Tại khu vực Kiên Giang, lúa hạt dài đạt mức giá cao nhất 6.400đ/kg, cao hơn nhiều khu vực lân cận 300-800đ/kg. Tại khu vực Hậu Giang, diện tích của người nông dân được doanh nghiệp đặt hàng bao tiêu ngày càng mở rộng. Ông Hải – HTX Hải Thành trên địa bàn tỉnh là người tiên phong, ông cùng rất nhiều hộ dân trong HTX hợp tác bán lúa cho doanh nghiệp bằng hợp đồng. Vụ xuân năm nay, giống lúa Jasmine 85 của ông được doanh nghiệp bao tiêu giá 5.400đ/kg. Ở mức giá sàn tối thiểu này, gia đình ông đã đạt lợi nhuận 35 triệu đồng/ha, khi giá thị trường tăng thì doanh nghiệp cũng điều chỉnh tăng.

Việc côn bố logo gạo Việt đang trở thành điều kiện “cần” và chúng ta cần nhắm tới các dòng lúa gạo chiến lược để đảm bảo điều kiện “đủ” phát triển thương hiệu lúa gạo quốc gia.

Dù được mệnh danh là “cường quốc cà phê” với doanh số xuất khẩu tỷ đô nhưng người trồng cà phê không khỏi phấp phỏng lo âu “thót tim” khi giá cả lên xuống bất thường.

Nhiều vụ cà phê đắng

Kết thúc niên vụ vừa qua, người trồng cà phê không khỏi thất vọng với mùa cà phê đắng khi giá cà phê rớt thê thảm, thấp nhất trong hàng chục năm qua, chỉ còn chừng 33 triệu đồng/tần.

Chị Nhật sở hữu trang trại cà phê rộng 4hecta ở Đắc Lắc chia sẻ, do lợi nhuận giảm từ cây cà phê nên gia đình đã phải phá bỏ để trồng các loại cây khác như sầu riêng, bơ. Còn mấy tấn cà phê mới thu hoahcj gia đình chị Nhật phải gửi đại lý chờ lên giá mới bán. Công chăm sóc cà phê vất vả, chi phí cao mà mức giá này thì không thể nào sống được.

Tuy nhiên như gia đình chị Nhật có đủ tiềm lực để trữ cà phê chờ giá cao mới bán không nhiều. Bởi đa phần người trồng cà phê thu hoạch đến đâu bán đến đó để trả nợ các khoản chi phí giống, phân bón, xăng dầu… từ đầu vụ đã ứng vay.

Ông Tân trồng 2hecta cà phê ở Dray Sáp buồn bã cho biết, gần Tết rồi nhưng cả xóm đìu hiu. Tước đây mỗi tấn cà phê giá 45-47 triệu đồng như nay chỉ còn 30 triệu khiến người dân điêu đứng, không biết sống sao.

Trước Tết là thời điểm Tây Nguyên mùa khô nên chủ vườn phải lo xăng chạy máy tưới nước cho cà phê trổ hoa. Thế nhưng không ít hộ đánh vật đi tìm nguồn nước, nhiều nơi khoan mãi mà nước không ra nên đành bỏ cà phê chết cháy.

Giá cà phê thì cứ rớt theo từng năm nên nhiều hộ không còn mặn mà. Dư nợ với ngành cà phê cũng tăng lên.

Cần giải pháp phát triển bền vững

Trong nhiều năm qua, đề án “phát triển cà phê bền vững đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030” đã được triển khai khá đồng bộ. Thế nhưng vấn đề giá cả của sản phẩm cà phê là điều mà người nông dân quan tâm thì cấp quản lý cũng bó tay.

Theo các chuyên gia phân tích thị trường, cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung, các nước EU đã ảnh hưởng không nhỏ khiến giá nông sản bấp bênh. Biến động của đồng đô la Mỹ đã khiến nhiều nhà nhập khẩu cà phê dè dặt, hạn chế mua vào.

Tại Tây Nguyên, cấp chính quyền cũng cố gắng khuyến khích nông dân bình ổn diện tích để duy trì sản lượng. Cùng với đó là xen canh các loại cây trái khác cho thu nhập ổn định.

Trao đổi về vấn đề này, đại diện cơ quan chức năng Lâm Đồng cho biết, hiện toàn tỉnh có 158.000ha cà phê với khoảng 20.000ha giống arabica. Tỉnh đã có nhiều nỗ lực trong đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm thị trường hợp tác quốc tế và xây dựng các chuỗi liên kết để phát triển cà phê bền vững. Nhiều khu vực đã được các tập đoàn Nhật Bản bao tiêu sản phẩm. Tuy nhiên xét tiêu chí ngặt nghèo toàn thế giới thì cà phê Việt vẫn chưa đạt tiêu chuẩn đỉnh cao.

Tại Đắk Lắk cũng đang có nhiều hoạt động thiết thực nhằm gia tăng quảng bá cho sản phẩm cà phê nhằm đưa sản phẩm vươn tầm khu vực và quốc tế, thúc đẩy mạnh mẽ thị trường tiêu thụ cho bà con nông dân.

Thời điểm cuối năm vào vụ Tết là mùa thu hoạch của thủ phủ hoa Đà Lạt nhưng do nhiều tác động tiêu cực như dịch bệnh, hoa nở sớm… khiến người trồng hoa điêu đứng.

Hàng chục hecta hoa các loại pử khắp các phường và các làng hoa Đà Lạt đa xbung nở và dịch bệnh khiến người trồng hoa phải bán rẻ hoặc nhổ bỏ, một vụ hoa Tết bấp bênh.

Người trồng hoa lỗ nặng

Dù dùng đủ mọi biện pháp như lưới đen che tối vườn hoa, kìm chế cung cấp dinh dưỡng, lưới bọc hoa… nhưng thời điểm giáp Tết tại Lâm Đồng nắng ấm cùng mưa gió thất thường khiến các vườn hoa lan bung nở rực rỡ.

Gia đình ông Long ở Đà Lạt trồng 5.000m2 hoa, chủ yếu là địa lan để cung cấp dịp Tết. Tuy nhiên không may thời điểm này 70% vườn địa lan của gia đình ông đã bung nở dù gia đình ông dùng mọi biện pháp cố gắng kìm hoa nở chậm nhưng không thể cứu vãn. Gia đình ông giờ đây đang đi cắt tỉa từng cành lan để bán nhằm cố gắng gỡ gạc được chút vốn liếng nào hay chút đấy. Vẫn biết bán lẻ như vậy giá rất rẻ nhưng vẫn phải làm.

Không chỉ với gia đình ông Long, nhiều nhà vườn trồng địa lan ở Đà Lạt đều rơi vào thảm cảnh địa lan nở sớm. Thời điểm này các vườn địa lan đã bung nở rực rỡ, nhiều cành đã héo úa những bông hoa đầu.

Nhà vườn Quỳnh Anh cho hay thời tiết Đà Lạt năm nay không thuận khiến thị trường hoa Tết sẽ khan hiếm. Tương tự như năm 2017 khi Tết đến hoa đã bung nở 70% thì năm nay cũng tương tự.

Khắp nhiều tuyến đường tại thủ phủ hoa Đà Lạt hiện đã rất nhiều sản phẩm hoa bày bán với giá thấp, chỉ từ 300.000 – 800.000đ/chậu.

Nếu địa lan chịu tác động từ thời tiết thì hoa cúc Đà Lạt lại chịu dịch bệnh hoành hành. Không ít nhà vườn đã phải nhổ bỏ hoa, làm lại đất để chuẩn bị cho vụ sau, nếu còn sót lại hoa thì bán giá rất thấp.

Gia đình anh Lực ở Đà Lạt cũng ngậm ngùi nhổ những luống cúc vì bị bệnh không thể cứu chữa. Nhìn 1.000m2 hoa cúc hư hại mà không khỏi não lòng. Đã vậy giá hoa cúc còn tụt dốc chỉ 2.000 – 4.000đ/bó 10 cây, thậm chí còn không có thương lái hỏi mua.

Anh Lực xót xa, cúc bị bệnh do virus gây ra, ban đầu vàng lá, thân đen rồi thân gãy, không ra hoa. Gia đình anh đã xịt đủ lại thuốc nhưng chỉ có thể cứu vãn được khoảng 30%, ước tính gia đình anh lực lỗ đến 60%.

Đại diện cơ quan quản lý Đà Lạt cho biết thủ phủ hoa dịp Tết này có khoảng 550ha cúc, trong đó bị bệnh khá nhiều, hiện chưa thống kê được diện tích đầy đủ nhưng thiệt hại khá lớn, nguyên nhân có thể do nguồn cung giống hoa cúc không đảm bảo.

Nhà vườn tự bươn chải

Hiện các nhà vườn đang phải tự bươn chải với những biến động với hoa. Để tránh tình trạng phập phù vụ hoa Tết cần sự chung tay của nhiều khâu. Đặc biệt công nghệ bảo quản sau thu hoạch sẽ tránh được phụ thuộc thời tiết, có thể điều khiển hoa nở đúng dịp lễ, Tết mong muốn. Khi đó sẽ tránh được giá cả bấp bênh thị trường do chủ động được chất lượng hoa.

Hiện tại sản lượng hoa Đà Lạt tăng không nhiều so với năm 2018, thị trường tiêu thụ chủ yếu tại TPHCm và các tỉnh miền Đông Nam Bộ.

Cơ quan chức năng cho biết, tránh thực trạng hoa dội chợ, người dân cần cân đối hoa trồng, hạn chế đổ dồn vào dịp Tết. Ngoài ra cũng cần có mối quan hệ chặt chẽ và sòng phẳng giữa người mua và người bán.

Thị trường xuất khẩu gạo Châu Á đang chứng kiến cuộc chạy đua giữa 3 đối thủ xuất khẩu gạo lớn là Thái Lan, Ấn Độ, Việt Nam, trong đó, Thái Lan đang được nhận định có phần sút hơn so đối thủ còn lại.

Thế nhưng cuộc chạy đua này cũng tác động đến xu hướng giá gạo chung sẽ giảm, do đó dù những đối thủ mạnh tưởng chừng thắng cuộc nhưng cũng chịu không ít những tổn thất.

Cuộc đua hỗ trợ chính sách

Thái lan sau 3 thập kỷ luôn dẫn đầu vị trí số 1 trên thị trường xuất khẩu gạo thế giới thì giờ đây đang đối mặt với nguy cơ rớt hạng khi liên tiếp con số xuất khẩu gạo giảm.

Còn tại thị trường Ấn Độ, với nhiều chính sách hỗ trợ từ chính phủ, giá gạo xuất khẩu có phần cạnh tranh tốt hơn. Người dân được chính phủ xóa nợ cũng như tăng giá thu mua gạo cùng các chính sách phúc lợi lớn.

Tại Việt Nam, xuất khẩu gạo năm vừa qua ghi nhận dấu mốc tăng với công nghiệp hóa, hiện đại hóa được ứng dụng trong sản xuất lúa gạo. Nhiều chính sách cho vay vốn, hỗ trợ trong điều kiện giá xuống thấp.

Cuộc chạy đua về giá

Giá gạo xuất khẩu của Thái Lan đã giám đáng kẻ, 9% khiến doanh nghiệp xuất khẩu phải hạ giá bán. Thế nhưng giá gạo Thái Lan vẫn cao hơn Việt Nam và Ấn Độ. Do vậy, gạo Thái gặp khó ở những thị trường như Indonesia khi mà chính phủ nước này đã nhập khẩu nguồn gạo dồi dào và sẽ khó có thể nhập thêm trong năm 2019.

Khi mức giá gạo loại trung giảm mạnh thì các nước sẽ điều chỉnh chuyển hướng trồng loại gạo cao cấp hơn để tạo giá trị cao hơn.

Đại Diện Phòng ngoại thương Thái Lan cho hay, nước này sẽ không tập trung vào đại trà mà hướng tới chất lượng cao, tập trung vào phân khúc cao cấp, cho giá trị cao.

Chính phủ nước này đang hướng đến thị trường cao cấp, sang trọng ở Hòng Kong, Singapore, Trung Quốc, Châu Âu, Trung Đông…

Thị trường Việt Nam cũng không nằm ngoài sự chuyển dịch khi Phó thủ tướng Vương Đình Huệ định hướng ngánh lúa gạo phải chuyển hướng sang những giống chất lượng, cao cấp, sử dụng công nghệ, sản xuất sản phẩm an toàn. Tuy nhiên chưa có những định hướng cụ thể.

Trên thị trường xuất khẩu gạo, phân khúc cao cấp của Thái Lan luôn tăng do nguồn cung thiếu với mức giá cũng tăng cao.

Cuộc chạy đua vào EU

Thị trường EU vừa công bố quyết định áp thuế với mặt hàng gạo từ thị trường Myanmar và Campuchia. Trước đó hai nước này hưởng lợi không áp thuế từ chính sách hỗ trợ quốc gia kém phát triển của EU. Đây chính là cơ hội xuất khẩu gạo vào thị trường này cho Ấn Độ, Việt Nam và Thái Lan. Thế nhưng thi trường EU vô cùng khắt khe trong tiêu chuẩn sản phẩm.

Tại thị trường EU này, xuất khẩu gạo của chúng ta liên tục sụt giảm trước sức cạnh tranh từ Campuchia và Thái Lan. Đặc biệt gạo thơm Thái đã quá đỗi quen thuộc với thị trường này.

Việt Nam chờ đợi cơ hội từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU thực thi trong năm 2019. Đại diện Liên minh Châu Âu tại Việt Nam thông tin, hoạt động thương mại Việt Nam tới EU sẽ miễn thuế 7 năm và từ EU tới Việt Nam miễn thuế 10 năm. Một số nông sản như gạo, mía từ Việt Nam sẽ miễn thuế khi xuất khẩu vào EU và không có hạn ngạch.

Trong năm 2018, xuất khẩu gạo sang thị trường EU chỉ đạt 11.481 tấn, con số khiêm tốn trong tổng số 6.11 triệu tấn gạo xuất khẩu của Việt Nam.

Việt Nam cần sự đa dạng hóa trong các giống lúa gạo để phù hợp các thị trường, cho giá trị xuất khẩu cao hơn.

Những ngày nay, khi không khí Tết trên khắp các miền quê đến thành thị đều đang nhộn nhịp. Thế nhưng tại vựa cà rốt lớn ở tỉnh Hải Dương (Cẩm Giàng, Nam Sách), bà con nông dân đang ngẩn ngơ khi cà rốt chỏng chơ đầy đồng mà không có người thu mua.

Thời điểm này, giá cà rốt đang rớt giá thê thảm, chỉ 3.000 – 4.000đ/kg, bằng ½ năm trước mà vẫn không có người đến hỏi mua. Người trồng cà rốt đang đứng ngồi không yên.

Nhờ con sông Thái Bình chảy qua đã tạo nên vùng phù sao màu mỡ ở Cẩm Giàng, Nam Sách. Trogn các loại hoa màu, cà rốt là loại cây gắn bó lâu đời với người nông dân nơi đây và trở thành một loại cây truyền thống chủ lực của bà con nông dân nơi đây, đặc biệt tại các xã Đức Chính (Cảm Giang), Thái Tân (Nam Sách).

Trên địa bàn xã Thái Tân, vụ đông diện tích trồng cà rốt khoảng 200ha và tại xã Đức Chính chừng 360ha. Hai vựa cà rốt được coi là lớn nhất miền Bắc cho năng suất cao, chất lượng vượt trội. Tuy nhiên vấn đề thị trường vẫn luôn là bài toán nan giải và canh cánh nỗi lo trong lòng người trồng cà rốt. Và vụ cà rốt đông năm nay, mối lo ngại ấy của người dân càng trở nên rõ rệt khi đã vào mùa thu hoạch nhưng hàng nghìn ha cà rốt vẫn chỏng chơ đầy đồng, không có thương lái đến mua.

Đang thơ thẩn trên cánh đồng cà rốt ngút ngàn ven sông ở xã Đức Chính, ông Hưng rầu rĩ chia sẻ, thời điểm những năm trước, vào rằm tháng chạp là xe cộ đã tấp nập trên những cánh đồng cà rốt ở Đức Chính, các ruộng cà rốt đã thu hoạch vợi đi, đa phần là thương lái Trung Quốc đến thu mua. Thế nhưng năm nay cà rốt đã quá lứa thu hoạch nhưng cánh động cà rốt hơn 300ha này vẫn còn hầu như nguyên vẹn. Hàng năm thương lái thu mua cà rốt đánh xe tải về túc trực nhưng năm nay đến giờ vẫn chưa thấy bóng dáng xe tải thu mua nào.

Vụ cà rốt đông năm nay, lứa đầu gieo vào đầu tháng 8 âm lịch, gặp mưa nên củ xấu, năng suất giảm chỉ bằng 1/3 năng suất. Đã vậy giá cà rốt lại còn rớt thê thảm, hàng đẹp mới đạt được 3.500 – 4.000đ/kg. Gia đình ông Hưng đã thu hoạch 5 sào cà rốt nhưng chỉ bán được 10 triệu đồng, thua lỗ nặng nề. Hiện còn 5 sao quá lứa nhưng không thấy ai đến thu mua, từ giờ đến Tết không bán được, gia đình ông còn nguy nữa.

Bên kia sông, đối diện Đức Chính là vựa cà rốt Thái Tân (Nam Sách) cùng chung cảnh ngộ. Người dân nơi đây cho hay, những vụ cà rốt trước đây thương lái Trung Quốc là nơi tiêu thụ chính cà rốt. Vào chính vụ, mỗi ngày nườm nượp xe tải đến thu mua. Nhưng năm nay không có bóng dáng thương lái Trung Quốc về thu mua, chỉ thưa thớt thương lái miền Nam nên cà rốt vẫn chỏng chơ đầy đồng.

Vùng cà rốt Thái Tân được cơ giới hóa toàn bộ từ khâu làm đất, lên luống, gieo hạt và tưới tiêu. Chỉ thu hoạch vẫn thô sơ thủ công. Tiền công thuê thu hoạch mỗi sào cà rốt tới 700.000đ. Anh Nhàn, một nông dân trồng cà rốt sở hữu 2 mẫu ruộng buồn rầu than thở, gia đình anh đầu tư toàn bộ vào cà rốt, từ giống, phân bón chi phí khoảng 3 triệu đồng/sào. Năng suất đạt từ 1.2-1.3 tấn/sào. Việc cà rốt giá giảm như hiện nay chỉ còn 3.500 – 4.000đ/kg thì người nông dân hòa vốn là may. Thế nhưng không chỉ giá thành rẻ mà còn không thể tiêu thụ do thương lái không đến thu mua. Thời gian vụ cà rốt chỉ kéo dài 3-4 tháng, càng để lâu cà rốt càng to và rỗng ruột, giá càng hạ. Anh Nhàn vô cùng lo lắng khi vụ cà rốt năm trước đến trước Tết Nguyên Đán đã thu hoạch gần hết mà năm nay vẫn còn nguyên đó, ra Tết chất lượng cà rốt giảm, giá thấp hơn, không có người mua thì nguy cơ nhổ bỏ rất cao.

Không thể phủ nhận trải qua một năm nỗ lực, ngành nông nghiệp đã ghi dấu ấn với những con số ấn tượng. Tuy nhiên chưa hẳn đã là thành quả mỹ mãn để chúng ta có thể ngẩng đầu trên chiến thắng, đằng sau đó là không ít những “góc tối” còn để lai nước mắt và trái đắng cho bà con nông dân.

Những thành quả ấn tượng được báo cáo

Ngày 3.1 vừa qua, Hội nghị trực tuyến “Tổng kết ngành năm 2018 và triển khai kế hoạch đầu năm 2019 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn diễn ra cho thấy kết quả khả quan, giá trị sản xuất tăng 3.86% so với năm trước. GDP ngành tăng 3.76%, cao nhất trong 7 năm trở lại, kim ngạch xuất khẩu đạt như mong đợi là 40 tỷ đô.

Bộ trưởng đã ghi nhận kết quả ấn tượng đó là nỗ lực của toàn ngành nhờ chuyển dịch cơ cấu sản xuất phù hợp nhu cầu thị trường.

Cụ thể, với trồng trọt trong năm 2018 đã chuyển đổi 105.000ha lúa sản xuất hiệu quả thấp sang nuôi trồng thủy hải sản và trồng rau màu, cây ăn quả mang lại hiệu quả kinh tế cao. Song song là việc ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng và năng suất nên đảm bảo tăng sản lượng lúa dù giảm diện tích. Sản lượng cây ăn trái, rau màu tăng lên 300.000 tấn đảm bảo đạt mục tiêu.

Trong chăn nuôi, giá trị sản xuất đã tăng 3.98% so với mục tiêu đặt ra là 2.1% nhờ chuyển dịch sản xuất theo hướng công nghiệp.

Trong nuôi trồng thủy hải sản , tổng giá trị tăng 6.5% so với mục tiêu đặt ra là 5.29%.

Việc nâng cao chế biến đã giúp ngành đạt kết quả khả quan. Nhờ vậy đã giúp nông sản được tiêu thụ kịp và giá thành có lợi cho người sản xuất.

Những “góc tối” chưa được đề cập

Ngoài những con số ấn tượng của ngành nông nghiệp được báo cáo vẫn còn không ít tồn đọng chưa được đề cập tới.

Với thủy sản, các mặt hàng hải sản biển, cá tra còn tiềm ẩn nguy cơ rủi ro khi vào thị trường lớn như Trung Quốc, Châu Âu. Thị trường Trung Quốc là thị trường chủ lực chúng ta xuất khẩu sang nhưng nước này lại đang thúc đẩy phát triển cá tra trong nước họ. Điều này tạo nên nguy cơ “vỡ trận”. Đặc biệt tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long đang có nguy cơ “vỡ trận” khi “mất kiểm soát” với thực trạng đào ao nuôi thả cá tự phát không theo quy hoạch. Nhất là khu vực Long An, điều này không chỉ tiềm ẩn rủi ro mà còn gây mất sự cân bằng môi trường sinh thái.

Còn thị trường Châu Âu, việc “thẻ vàng” tuy có tín hiệu tích cực từ Chính phủ nhưng thực thi còn nhiều khiếm khuyết, chưa kiểm soát được việc khai thác và đối tượng khai thác.

Với ngành lúa gạo, tịa thị trường Trung Quốc, có 3/22 doanh nghiệp bị “tuýt còi” do sản phẩm không đạt yêu cầu, gây ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu của toàn ngành đang chiếm 30% từ thị trường này.

Đó là những mối lo cần được tiếp tục xử lý triệt để.

Vời ngành mía đường, năm 2018 là năm thất bại “toàn tập” do đường nhập lậu giá rẻ lấp át và áp lực từ hội nhập.

Ngành hồ tiêu, cao su cũng còn không ít khó khăn; ngành tôm cũng sụt giảm kim ngạch xuất khẩu; trái cây bị “kẹt” giữa đường bởi chưa có giấy phép chính ngạch vào thị trường Trung Quốc cùng hàng loạt các nông sản cần “giải cứu”, trông chờ vào lòng trắc ẩn của người tiêu dùng.

Tất cả những “góc tối” này cần giải pháp thiết thực và thẳng thắn nêu ra để giải quyết.

Vựa cây cảnh lớn Hưng Yên những ngày này đang vào mùa, vô số các mẫu cây cảnh được “bung lụa” chợ khách đến rinh về chơi Tết.

Thời điểm này Tết đã cận kề, lượng khách đổ về làng cây cảnh Văn Giang – Hưng Yên ngày càng đông hơn. Khách đến đây để “săn” cây biếu Tết, chơi Tết. Đầy đủ chủng loại cây cảnh ở vựa cây này như cam, bưởi, quất, đu đủ… với thế dáng độc đáo, sẵn hàng chờ khách chọn. Đến đây thực sự sẽ bị choáng ngợp với vô số những loại cây bonsai chanh, bưởi, cam, đu đủ trĩu quả.

Dạo qua trang trại của anh Mạnh bạt ngàn bưởi bonsai với những mẫu mã khác nhau, có cả những “cụ” bưởi già quả vàng óng, sai trĩu. Anh Mạnh chia sẻ những năm gần đây rất nhiều khách thích trưng bưởi dịp Tết nên anh đầu tư trồng bưởi. Giá bưởi năm nay hợp lý, từ vài triệu đến vài chục triệu một chậu. Những gốc bưởi cảnh cao vài met, quả vàng đều được anh trồng từ gốc lâu năm và phải chăm sóc tạo kiểu mới có dáng đẹp như vậy. Thông thường để có tán bưởi đẹp, các nhà vườn sẽ phải chăm sóc cây bưởi vài năm rồi mới ghép quả để bán Tết. Mỗi năm sức mua dịp gần Tết tăng cao nhưng giá tại các nhà vườn hầu như ổn định.

Giá của mỗi cây bưởi cảnh phụ thuộc vào nhiếu yếu tố như kích thước, thế cây, số năm, số lượng quả… Những cây bưởi đẹp có giá vài chục triệu đồng, còn những cây nhỏ, cây bonsai chỉ vài triệu đồng.

Ngoải bưởi, không ít nhà vườn chọn trồng cam canh vì nhiều khách thích trưng Tết. Như nhà vườn Mạnh Thùy trồng 140 gốc cam canh. Những cây đẹp khách đã đặt mua hết, giá cả dao động không nhiều, cây to giá 5-6 triệu, còn loại nhỏ chỉ 1, 2 triệu.

So với trồng bưởi, trồng cam cũng cho lợi nhuận tương đương. Trồng bưởi cần chi phí đầu tư cao hơn nhưng trồng cam lại yêu cầu đồi hỏi kỹ thuật chính xác, tỉ mỉ để cho quả đẹp. Thời tiết thuận lợi sẽ cho lãi cao còn thời tiết khắc nghiệt thì lãi thấp.

Năm nay, ngoài việc trồng những loại cây cảnh truyền thống như quất, bưởi, cam thì một loại cây bonsai mới lạ được các chủ vườn đưa vào trồng là đu đủ. Một loại cây đang được rất nhiều khách ưa chuộng hiện nay.

Hộ gia đình anh Tiến đang sở hữu một vườn bonsai đu đủ rất đẹp với chậu nào cũng quả sai trĩu. Anh Tiến cho hay nhiều chậu trong số đó khách đã đặt mua chờ gần ngày tới chở về, giá dao động từ 2-3 triệu đồng/cây.

Không tí khách “săn” hàng biếu Tết, chơi Tết đã đổ về vựa cây cảnh này từ tháng 10 âm lịch, cao điểm nhát là đợt cuối tháng 11 âm lịch. Những khách đến vườn chọn được cây cảnh ưng ý để biếu hay chơi Tết đã đặt cọc luôn tiền cho chủ vườn và đánh dấu vào cây chờ thời điểm đến chở về.

Với loại bonsai đu đủ mới năm nay, chăm sóc không quá cầu kỳ vất vả nhưng loại này phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết. Loại cây này ưa thời tiết nắng ấm, kỵ với tiết trời rét đậm, rét hại.

Với người trồng cây cảnh cũng không hề dễ dàng, cần phải có “duyên”. Mọi kỹ thuật được những người làm vườn nắm kỹ. Thế nhưng “nhân tính không bằng trời tính”, chỉ cần thời tiết thay đổi, trời không “thương” cho mưa nhiều thì cây sẽ ngập úng. Đến khi bán thì gặp khách hên thì đắt như tôm tươi còn không thì ế ẩm chẳng thể nói trước điều gì.

Không tìm hiểu và hầu như không có kiến thức thị trường, chỉ nghe lời đồn thổi về loại cây cho thu nhập tiền tỷ, người dân Tây Nguyên đã đổ xô đi trồng các loại cây như Sachi, cà chua thân gỗ. Để rồi nhận lãnh hậu quả khi thu hoạch không có người mua hoặc bán giá rất rẻ.

Đua nhau trồng Sachi

Tại khu vực các tỉnh Tây Nguyên như Đắc Lắk, Gia Lai, người dân trồng tiêu điêu đứng khi tiêu đột nhiên chết. Trong lúc chới với đó, nghe lời đồn thổi về loại cây Sachi có giá bán từ 500.000 – 800.000đ/kg nên nhiều nông dân đã đua nhau trồng loại cây này. Sachi là giống cây họ thầu dầu, xuất xứ từ vùng Nam Mỹ, được mệnh danh là “vua cá loại hạt” vì chưa nhiều dinh dưỡng.

Thời điểm 3 năm tước, ông Trinh ở Gia Lai đã trồng xem vào khu vực tiêu, cà phê chết chừng 100 gốc sachi và sau 6 tháng được thu hoạch. Thế nhưng dù chăm sóc cẩn thận, cây tốt nhưng cho ra rất ít quả và khi bán giá cũng không cao như đồn thổi.

Ông Trinh chia sẻ, hồi đầu thương lái từ Pleiku vào làng mua sachi với giá 120.000đ/kg nhưng rồi sau đó… mất dạng không thấy bóng dáng. Nên ông phải bán cho tạp hóa giá chỉ 70.000đ/kg. Trong khi hồi đầu trồng theo thông tin sẽ bán được giá 500.000đ/kg. Nhất là khi xen canh, sachi bộ rễ tốt nên hút hết dinh dưỡng của tiêu với cà phê. Giá thấp, quả ít, thu hái lặt vặt, không cho giá trị kinh tế cao nên sắp tới gia đình ông Trinh sẽ phá sachi để trồng cà phê lại.

Tại khu vực xã Đắk Djrăng có tới 30/142 hộ trồng sachi vì nghe đồn thổi giá 500.000đ/kg. Thế nhưng sau khi thu hoạch giá không như mong đợi, chỉ bằng 1/10, quả thì thưa thớt nên vỡ mộng với loại “cây tiền tỷ” này đã bỏ bê hoặc phá bỏ sachi.

Khu vực Đắc Lắk cũng không ít hộ gia đình đổ xô trồng sachi khi nghe đồn thổi giá cao. Gia đình anh Độ khi thấy người dân đổ xô trồng, giữa năm 2018 đã tận dụng khu vực rào và các gốc tiêu chết trồng hơn 500 cây sachi. Hiện nay vào mùa thu hoạch và dự tính đạt 300kg quả khô nhưng còn chưa biết bán cho ai.

Anh Độ chia sẻ, khu vực thôn anh có hàng chục hộ cũng trồng sachi nhưng chưa có đại lý nông sản nào thu mua loại hạt này nên rất lo lắng, không biết bán cho ai. Nếu không có người mua thì chỉ có nước đổ br và ôm đống nợ.

Theo chính quyền thôn Cư M’gar cho hay thời gian qua rất nhiều hộ dân đã tự phát trồng loại cây sachi khi chưa hề biết thị trường tiêu thụ loại cây này ra sao. Hiện chính quyền đã gửi công văn khuyến cáo người dân cần thận trọng, không nên tập trung thuần vào một loại và cần xem xét đầu ra, tránh đua nhau trồng ồ ạt rồi khi thu hoạch không có đầu ra.

Loại cây sachi này chưa có trong danh mục cây trồng nước ta, do một số công ty cung cấp cây giống tự phát khu vực khác mang đến giới thiệu với người nông dân và bán giống nhưng đến khi thu hoạch thì không thấy ai về thu mua.

Đầu tư mạnh trồng cà chua thân gỗ

Số phận của người trồng cà chua thân gỗ tại Lâm Đồng vũng không kém phần lao đao. Một thời loại cây này được đồn thổi là “cây tiền tỷ” với giá 1 triệu đồng/kg. Không ít gia đình chặt cây đang trồng để đầu tư trồng cà chua thân gỗ. Loại cà chua thân gỗ này ở nước ngoài cũng chỉ bán giá 2-4USD/kg nhưng khi về nước ta qua nhiều thuế phí đẩy giá lên 1 triệu đồng/kg và đồn thổi công dụng tốt cho sức khỏe nên người tiêu dùng lựa chọn. Do vậy các điểm bán hạt giống càng quảng cáo mạnh để bán hạt giống 50.000đ/hạt hay 400.000 – 500.000đ/cây con.

Gia đình ông Tôn – Lâm Đồng hơn 1 năm trước đã bán đi 26 con bò sữa để chung với với hàng xóm mua 1.100 cây cà chua thân gỗ về trồng. Nhưng đến khi thu hoạch vô cùng khó khăn trong tiêu thụ. Từ tháng 6 đến tháng 10 vừa qua, nhóm đầu tư của ông chỉ tiêu thụ được 2.8 tấn cho công ty thực phẩm Đà Lạt với mức giá chỉ 150.000đ/kg với hàng loại 1 và chỉ 50.000đ/kg với quả loại 2.

Không ít hộ tại đây phải mua tủ đá về bảo quản quả khi đến thời điểm thu hoạch và nhiều hộ đã chặt bỏ loại cây này.

Trái cây Việt là niềm tự hào lớn khi thành công trên thị trường quốc tế với tiềm lực xuất khẩu rất cao sang nhiều quốc gia. Tuy nhiên, tại ngay “sân nhà” thì trái cây Việt dường như lại lép vế, chỉ là sự lựa chọn thứ yếu của người dùng.

Cần đảm bảo tiêu chuẩn an toàn

Đã manh nha một số doanh nghiệp trong nước tiên phong cung cấp trái cây chấy lượng cao cấp đến người dùng nhưng vẫn rất cần những chiến lược bài bản để tổng hợp sức mạnh của toàn ngành. Khi đó trái cây Việt mới có có thể chinh phục thị trường nội địa, nơi mà những tiêu chuẩn, yêu cầu về đảm bảo chuẩn an toàn ngày càng khắt khe và cao hơn. Nếu không hành động sẽ khó tiệm cận tới thành công.

Cung cấp sản phẩm cho người dùng trong nước cũng cần đảm bảo đầy đủ các tiêu chí Viet Gap, Global Gap như tới các thị trường quốc tế.

Hiện tại nước ta có 300.000ha trái cây với đầy đủ các loại xoài, thanh long, nhãn, bưởi, chôm chôm, những loại xuất khẩu chủ lực đã được cấp mã vùng. Và tiếp tục còn nhiều vùng sẽ được cấp mã. Mục tiêu cùng hướng tới là đảm bảo kiểm dịch an toàn, không còn tồn dư thuốc bảo vệ thực vật khi vào những thị trường khó tính cũng như thị trường trong nước. Những người nông dân cũng mong muốn mở rộng trồng cây theo tiêu chuẩn nhằm đảm bảo ổn định đầu ra.

Đẩy mạnh khâu chế biến

Với mặt hàng nông sản là trái cây thì chế biến là khâu vô cùng quan trọng. Cần đẩy mạnh và tập trung ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất trái cây để nâng cao khả năng bảo quản sau thu hoạch, tránh được thiệt hại khi không tiêu thụ được sản phẩm trái cây tươi.

Nhiều công nghệ chế biến đã được áp dụng tạo ra đa dạng sản phẩm trái cây tươi như sấy, đóng hộp, nước quả tự nhiên, nước quả cô đặc, bột trái cây, quả đông lạnh… giúp gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng đa dạng thị trường. Như sản phẩm mít dấy khởi đầu cho áp dụng công nghệ chế biến trái cây, sản phẩm này vươn ra thị trường quốc tế rồi mới quay về thị trường nội địa, xuất hiện trên kệ các siêu thị trong nước.

Hiện, Vinamit đã đáp ứng nhu cầu trái cây chế biến của thị trường với chủng loại đa dạng như trái cây đông lạnh, trái cây sấy chân không, trái cây sấy phủ socola, kẹo trái cây… từ những nguồn nguyên liệu trong nước như mít, chuối, sầu riêng, thanh long, bơ, dưa hấu… sản xuất theo tiêu chuẩn Châu Âu và chuẩn hữu cơ của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ.

Năm 2017, Lavifood cho ra đời dự án đầu tiên là nhà máy Tanifood với công nghệ sản xuất của Thụy Điển, Đức, Ý, Nhật đã cho ra đời đa dạng loại trái cây đông lạnh, trái cây sấy khô, nước ép trái cây, trái cây sấy dẻo, nước trái cây cô đặc… đảm bảo tiêu chuẩn quốc tế và xuất vào các thị trường Mỹ, Châu Âu, Nhật, Hàn… Thị trường trong nước, các sản phẩm này lên kệ trong siêu thị Co.opmart.

Tín hiệu đáng mừng khi từ cuối năm 2018, sẽ có 7 dự án đầu tư chế biến nông sản, trái cây được xây dựng quy mô bài bản đi vào hoạt động, bên cạnh các dự án tư nhân hay cơ sở chế biến quy mô nhỏ. Hy vọng thời gian tới sẽ mang lại khởi sắc cho trái cây Việt tại thị trường trong nước.

Những bài học trải qua với nông sản Việt trong những năm qua, đặc biệt với bài học “giải cứu” nhờ lòng trắc ẩn của người tiêu dùng cả nước chưa bao giờ cũ. Cùng nhìn lại một năm vị đắng của nông sản Việt để chúng ta cần thận trọng hơn trong năm tới.

Mùa dưa hấu đắng

Mùa dưa hấu đắng đến với bà con Quảng Nam, Quảng Ngãi thời điểm tháng 4.2018 khi giá rớt thê thảm xuống chỉ còn 1.000đ/kg khiến người dân không còn hơi sức đâu để làm, chỉ để cho bò hoặc thối đầy đồng. Đây không phải lần đầu mà không ít lần cứ đến mùa dưa hấu là cơ quan chức năng, huyện đoàn lại vào cuộc nhờ người dân cả nước chung tay “giải cứu” dưa hấu.

Không chỉ có người nông dân cơ cực với ruộng dưa mình trồng mà thương lái cũng ngậm ngùi khi xe dưa bế tắc không thể thông quan ở cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn).

Điệp khúc được mùa mất giá

Đó là câu chuyện với củ cải tại Mê Linh, hàng ngàn tấn củ cải, su hào, bắp cải rớt giá không tiêu thụ được. Sau những nỗ lực kêu gọi người dân cả nước chung tay, doanh nghiệp vào cuộc, củ cải được bán ở khắp các siêu thị, các điểm “giải cứu” tình nguyện. Thì còn không ít củ cải người dân để thối đầy đồng.

Ngoài ra còn vô số mặt hàng nông sản như thanh long, dứa, thịt lợn… hầu như mỗi vụ thu hoạch đều nhờ đến hai từ “giải cứu”. Điệp khúc này  như trở thành nỗi ám ảnh với người nông dân và với cả người dân cả nước.

Câu chuyện với dứa gai hai vùng Ninh Bình, Thanh Hóa rớt giá thê thảm khi chỉ còn 10.000đ/4kg dứa.

Tiếp nối bài học đau lòng với khoai lang Nhật ồ ạt du nhập vào Gia Lai nhưng không có đầu ra.

Hồ tiêu Gia Lai rớt giá thê thảm từ 200.000đ/g xuống chỉ còn 50.000đ/kg khiến hàng hộ dân trồng tiêu lâm cảnh phá sản.

Y kiến chuyên gia

Lý giải về thực trạng cứ đến mùa thu hoạch là nông sản rớt giá, lâm cảnh “giải cứu”, một số chuyên gia cho rằng, nguyên nhân không nhỏ do sự phá vỡ quy hoạch của người nông dân dù dã có cảnh báo của chính quyền nhưng người dân vẫn cố ý tự phát mở rộng. Hồ tiêu ở Gia Lai là bài học nhãn tiền khi trong quy hoạch đến năm 2020 diện tích hồ tiêu đạt 6.000ha thì đến nay diện tích hồ tiêu đã tăng chóng mặt ở mức 15.500ha.

Một số chuyên gia cho rằng cốt lõi của nông sản nước ta khi thu hoạch cần có sự định hướng nghiên cứu thị trường của cơ quan chức năng để cung cấp thông tin cho người dân và doanh nghiệp. Cần có số liêu mới có thể quy hoạch chính xác nên trồng cây gì, nuôi con gì và ở mức độ bao nhiêu sẽ phù hợp.

Thức trưởng Bộ Nông nghiệp cho rằng, cần nhóm hợp tác xã, không để nông dân tự phát trồng tràn lan rồi đổ chặt bỏ khi mất giá. Song song cần kết hợp doanh nghiệp đầu tư chuyên sâu trong chế biến và đa dạng hóa để tránh được mùa mất giá như hiện nay.

Điệp khúc “được mùa mất giá” và trông chờ lòng trắc ẩn “giải cứu” của người tiêu dùng cả nước chưa bao giờ hết cũ với nông sản Việt. Đặc biệt thực trạng này vô cùng thê thảm với nông sản trong năm 2018 vừa qua. Đó có phần trách nhiệm không nhỏ từ các tổ chức kinh tế và phía chính quyền.

Một chuyên gia phân tích người nông dân rất thiếu thông tin thị trường nên thường a dua sản xuất đại trà, không tuân theo tiêu chuẩn nên chỉ phục vụ được thị trường dễ tính. Nên khi dư thùa chì nông sản chỉ thành thứ… đỏ bỏ hay vứt đi.

Vị này phân tích thêm khi nông sản là mặt hàng khó bảo quản, chỉ có giá trị đến 48h sau thu hoạch, sau đó thì coi như hỏng vứt đi. Do vậy chính quyền cần có những kho bảo quản để hỗ trợ người nông dân.

Cần chuyên nghiệp, ngưng dựa vào lòng trắc ẩn

Điểm mấu chốt trong tiêu thụ nông sản cần có các chợ đầu mối, trung tâm phân phối. Doanh nghiệp cần đồng hành xuyên suốt từ khâu sản xuất đến bao tiêu. Cùng với đó cần chuyển mình theo hướng hiện đại hóa trong mọi mặt từ quy trình sản xuất sạch, bảo quản, chế biến đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm theo quy định của thị trường thế giới.