Author: Nguyên Phạm Hạnh

Trà sữa đến thời tàn và trà chanh lên ngôi. Khắp phố phường Hà Nội, cơn sốt trà chanh mọc lên như nấm sau mưa. Tuy nhiên, bí mật ẩn chứa sau những ly trà chanh hấp dẫn giới trẻ ấy là sự thật giật mình. Chỉ 1 nắp hương liệu không rõ xuất xứ, nguồn gốc hô biến thành 4 lít trà trong chốc lát.

Mỗi con phố cách nhau chỉ vài bước chân lại xuất hiện quán bán đồ uống bình dân này. Cơn sốt trà chanh đã xuất hiện trước đó rồi tạm lắng và giờ lại được ưa chuộng.

Bước vào một quán trà chanh tên tuổi với số lượng cửa hàng nhượng quyền trên toàn quốc lên đến 400, lúc này là 21h và con số phục vụ trên màn hình hiển thị đã là số 247. Tính sơ sơ mỗi đơn hàng tối thiểu là 1 cốc trà chanh thì khố lượng công việc của nhân viên phục vụ đến hết 23h đóng cửa không hề ít.

Quan sát quy trình để chứng kiến nhân viên phục vụ làm cách nào để luôn chân luôn tay bê ra cho khách những ly trà nhanh đến thế. Để ý kỹ mới thấy nhân viên pha chế luôn ngó trước, nhìn sau, quay lưng về phía khách. Quan sát kỹ lại cốc trà trên tay thì màu sắc vô cùng sặc sỡ; “topping” đi kèm có màu xanh lè mà khó có thể tưởng tượng nguyên liệu tự nhiên nào có thể cho ra màu sắc này.

Nghi vấn về các loại trà táo, trà đào, trà chanh ở đây có thực sự là từ thiên nhiên?

Để mục sở thị, chúng tôi ứng tuyển vào vị trí nhân viên bán thời gian phụ vụ chuỗi cửa hàng trà chanh. Quy trình chế biến ra cốc trà đến tay khách tưởng đơn giản nhưng nhân viên phục vụ không được biết. Việc đó thuộc về bộ phận pha chế.

Sau 1 thời gian đã dần quen bắt đầu chúng tôi mới được ra vào quầy này nhưng chịu sự giám sát chặt chẽ.

Tuy nhiên quan sát cũng đã cho thấy dấu hiệu của những can nhựa, chai nhựa lạ mắt in hình các loại hoa quả được họ cất giấu khá kỹ.

Khi đơn hàng chuyển đến quầy pha chế là lúc nhân viên rót trà trong các bình lớn và pha thêm nước trong các bình vào.

Với việc thức uống nhanh pha chế thêm hương liệu như siro là chuyện bình thường không có gì đáng bàn. Nhưng khi cố gắng mục sở thị kỹ hơn thì những chai nhựa, can nhựa này không có nhãn mác, toàn chữ Trung Quốc. Chụp lại bình hương liệu để điều tra về nguồn gốc của chúng.

Đến con phố trung tâm bán hương liệu pha đồ uống giải khát, không khó để phát hiện những can nhựa, chai nhựa giống trong quầy pha chế của quán trà chanh đã làm.

Quan tham khảo chủ cơ sở bán hàng cho biết giá bán hương liệu là 180.000đ/2/5 lít, mua nhiều giá sẽ giảm nữa. Đủ loại hương đào, dâu, chanh, táo… Nhận thấy sự e dè của chúng tôi người bán chẳng ngần ngại khẳng định hàng Trung Quốc “xịn”. Khi ngỏ ý lấy số lượng lớn thì người bán chia sẻ phải gọi điện báo trước vì cửa hàng không dám bày bán công khai vì hàng Trung Quốc, quản lý thị trường mà kiểmtra là phải dấu đi không sẽ bị tịch thu.

Khi hỏi nguồn gốc, liều lượng pha chế thì chủ cửa hàng không ngần ngại chia sẻ không rõ nguồn gốc và liều lượng pha thế nào, chị thường hướng dẫn khách 1 nắp pha 4 lít trà.

Trở lại với quán trà chanh, trên mọi phương tiện thông tin truyền thông của quán đều cam kết sử dụng sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên, không dùng hóa chất, chất tạo màu hay hương liệu không rõ nguồn gốc.

Vì thế các bạn trẻ thỏa sức gọi đủ các loại trà chanh, trà đào, trà vải…. tại quán mà chẳng hề e dè về sức khỏe của mình trong loại đồ uống mát lạnh “1 vốn 4 lời” ấy.

Dù đã có những cam kết được ký giữa các sàn thương mại điện tử (TMĐT) lớn với cơ qua chức năng nhưng nạn hàng giả, hàng nhái bùng nổ vẫn chưa cải thiện. Một phần cũng do tâm lý sính hàng hiệu nhưng giá rẻ của người dùng.

Chỉ cần vào kiếm tìm từ khóa với thương hiệu Louis Vuitton thì cho ra vô số kết quả trên các sàn TMĐT với túi hãng giá chỉ từ 450.000-600.000đ. Trong khi giá của hàng hiệu chính hãng chưa bao giò dưới 1.000USD, tức khoảng 22-23 triệu đồng.

Cùng với đó hàng loạt các sản phẩm thuộc các thương hiệu Gucci, Coach, Adidas được rao bán giá chỉ 200.000-500.000đ.

goài ra các dòng hàng khác đủ chủng loại, ghi “No brand” (không nhãn hiệu) nhưng kiểu dáng, hoa văn… thì giống y hệt với sản phẩm chính hãng. Đương nhiên những sản phẩm này giá siêu rẻ, chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn đồng mỗi món.

Những sản phẩm hàng nhái, hàng giả này xuất hiện ở mọi ngành hàng như thời trang, mỹ phẩm, hàng tiêu dùng, công nghệ… Nhiều gian hàng đang mập mờ thông tin nhà cung cấp, thông tin nguồn gốc sản phẩm…

Đại diện cơ quan chức năng cũng thừa nhận tại hội thảo về TMĐT rằng chỉ với từ khóa “Gucci Fake 1”, đã ra vô số các trang bán hàng công khai với igas thành cũng vô số mức. Dù có những trang cam kết hàng chính hãng 100% nhưng giá rẻ giật mình khiến người ta khó có thể tin được đó là hàng thật hay không. Những vụ gian lận, vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng lậu ngày càng lộng hành tinh vi trên môi trường internet khiến cơ quan chức năng khó kiểm soát.

Cũng bởi người tiêu dùng sính hàng hiệu nhưng thích giá rẻ đã vô tình tiếp tay cho hàng giả tràn lan. Dù biết là vi phạm nhưng giá rẻ hoặc tâm lý “tiền nào của nấy” nên nhiều người vẫn mua.

Vì vậy mặc nhiên các hàng giả, hàng nhái tràn lan mạng xã hội, website bán hàng trực tuyến mà hầu như không có cơ quan chức năng nào có thể kiểm soát. Người bán thì thỏa sức tung hoành, người mua thì chấp nahanj may rủi hoặc trông chờ vào uy tín người bán.

Không ít người dùng lâm cảnh trớ trêu khi hàng quảng cáo một kiểu nhận hàng một kiểu, liên lạc lại thì số thuê bao và Facebook thì bị chặn.

Trường hợp trớ trêu của chị Q (TPHCM) đặt mua áo sơ mi của Face book quảng cáo tên Mika Fashion nhưng khi nhận thì là áo nhàu nhĩ, lem màu. Cửa hàng khi rao bán thì cam kết được đổi trả trong vòng 7 ngày với điều kiện giũ nguyên nhãn, mác. Do tahasy được đổi trả nên chị Q yên tâm đặt hàng. Nhưng nhận áo quá thất vọng, gọi điện thoại thì không ai nhấc máy, nhắn tin không trả lời. Chỉ vì 3 chiếc áo mà mất thời gian truy tìm, đòi lại vô cùng mất công, nên chị Q đành “ngậm đắng nuốt cay” ôm cục tức vào mình.

Ông Khoa ngụ tại TPHCM cũng không khá gì hơn khi đặt hàng đầu ghi hình hiệu LX giá 999.000đ. Nhưng khi nhận hàng cửa hàng giao thiếu phụ kiện không thể sử dụng. Ông liên hệ điện thoại thì được hướng dẫn gửi lại hàng để đổi. Thế nhưng khi ông gửi trả lại hàng thì phái bên kia nói không thể đổi do sản phẩm của ông thị thiếu phụ kiện. Do không biết ngay lúc đầu ông bị giao thiếu. Thế là ông mất 999.000 kèm cả tiền gửi lại hàng.

Các sàn TMĐT thì đều cam kết khóa vĩnh viễn, kiểm soát chặt tài khoản nào bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Thế nhưng vẫn có hàng hóa giả, nhái trót lọt đến tay người dùng.

Cây cọ có lẽ là loại cây quen thuộc ai cũng biết. Tuy nhiên chúng ta chỉ biết đến chúng với chức năng làm cây vảnh, cây che bóng mát, lấy lá… Còn một món quà từ cọ đó chính là trái cọ ỏm, món ăn dân dã này nhưng hết sức bùi, béo, ngậy hút chị em nội trợ Hà Thành.

Thức quà cọ ỏm là đặc sản đến từ nhiều vùng quê như Phú Thọ, Nghệ An, Hà Tĩnh… Quả cọ sống có vị chát, sạn sạn như cát nhưng khi biết các ổm hương vị sẽ vô cùng bùi, ngậy, béo. Và không phải ai cũng biết ỏm để hương vị cọ trở nên ngon như vậy. Do đó chị em nội trợ Hà Thành thường chọn mua cọ ỏm sẵn giá từ 50.000-60.000đ/kg.

Thời điểm tháng 10, tháng 11 âm lịch là mùa cọ chín bắt đầu. Món quà này cũng theo đó được xuất hiện rầm rộ trên chợ mạng. Giá cọ sống từ 45.000-60.000đ/kg và cọ ỏm sẵn sẽ cao hơn từ 5.000-10.000đ/kg.

Chị Lương (Ba Đình, Hà Nội) chia sẻ, lần đầu tiên chị nghe thấy món cọ, chưa ăn bao giờ nên tò mò đặt thử hàng trên Facebook. Chị thấy rất nhiều người rao bán và cũng lân la vào các top bán hàng xem thử thì thấy nhiều người đặt hàng bình luận khen cọ ỏm ngon, ngậy và bùi béo lắm nên chị cũng thử đặt hàng về ăn xem hương vị thế nào. Không ngờ ngay lần đầu tiên thưởng thức chị Lương đã thực sự bị hương vị của cọ ỏm chinh phục, gần như là rất nghiện. Chị cho biết món ăn bùi, béo, ngậy rất đặc trưng, ăn là ghiền.

Đang rao bán hương vị quà quê trên Facebook, cọ ỏm, chị Huế, một người có vùng quê với tuổi thơ gắn liền với cọ chia sẻ, đây là món quà quê dân dã của chị, thức quả này ngọt, bùi, béo, ngậy ăn rất ngon, ai đã hợp thì chỉ có nghiện. Do vậy chị nhập hàng từ quê mang lên Hà Nội cho mọi người thưởng thức.

Chị cho biết chỉ trong 2 tuần chị đã bán được tới 2 tạ cọ ỏm. Mới đầu chị đăng bán nhiều người đều thấy lạ lẫm lắm vì hầu như chẳng ai biết ăn quả này ra sao. Nhưng rồi có một vài khách hàng thử đặt vì tò mò đã thưởng thức đều khen ngon. Không ít khách đặt ăn thủ sau đặt thêm cả 5kg chắc đi biếu nhưng chị chưa có sẵn hàng, phải chờ gom hàng chuyển xuống.

Cách chế biến đơn giản nhất với món cọ ỏm là ngâm quả cọ trong nước nóng từ 70-80 độ từ 10-20 phút rồi thưởng thức.

Chị Huế chia sẻ, muốn chọn mua được cọ ỏm ngon phải chọn cọ nếp, quả tròn và dày cùi, đậm vị béo ngật khi thưởng thức. Bên ngoài trái cọ ỏm màu nâu đen nhưng khi bóc ra bên trong màu vàng óng như mật ong, khi ăn vừa dẻo, vừa thơm và bùi ngậy lạ vị.

Điều quan trọng khi ổm cọ là lưu ý nhiệt độ và thời gian. Nếu điều chỉnh nhiệt độ không chuẩn cọ sẽ không chín hoặc nóng quá gây nhũn quả cọ. Do vậy ỏm được mẻ cọ cần khéo léo và kỳ công. Nếu ai làm hỏng thì coi như vứt đi hết không thể ăn được. Do đó chị Huế thường khuyên khách hãy đặt hàng cọ ỏm sẵn để đảm bảo an toàn.

Chị Yến ở Dương Nội, Hà Đông cũng đang rao bán mặt hàng cọ nếp đặc sản Phú Thọ chia sẻ, chị vừa đóng hàng gửi mấy chục kg cho khách trong Đà Nẵng và Sài Gòn.

Chị cho biết chị rao bán hàng trên mạng nên khách ở khắp nơi đặt hàng thưởng thức. Nhiều người sau khi thưởng thức thử đã nghiện món này. Tuy nhiên cũng có khách không ăn được vì cọ ỏm có chút vị chát, chị chia sẻ.

Ngoài món cọ ỏm, chị Yến cho biết cọ còn chế biến thành món cọ muối cọ kho cá, thịt… mangd dến hương vị khá hấp dẫn mới lạ cho bữa ăn hàng ngày.

Cuối năm, cận Tết lại đúng dịp mặt hàng thịt heo tăng phi mã kéo theo hàng loạt các thực phẩm khác leo thang theo khiến nhiều chị em nội trợ quay cuồng tính toán. Không ít người thở than cầm 100 ngàn đi chợ bây giờ không biết tiêu gì để đủ bữa ăn cho cả nhà.

Quay cuồng thời “bão giá”

Thời gian vừa qua giá thịt heo tăng kỷ lục, đại diện Bộ Nông nghiệp cũng đã trả lời chất vấn trước quốc hội rằng giá thịt cao bởi chi phí sản xuất cao. Trước đó người nông dân đã điêu đứng với dịch tả heo nên cần chia sẻ khó khăn với họ.

Tuy nhiên, dù có cảm thông với người chăn nuôi nhưng trước đà tăng kỷ lục, giá thtij heo tại chợ lên ngưỡng 200.000đ/kg, thậm chí nhiều khu chợ giá thịt heo tăng 280.000đ/kg đã không khỏi khiến chị em nội trợ lắc đầu ngao ngán. Thịt heo tăng ắt kéo theo các mặt hàng thực phẩm khác cũng tăng cao.

Tại một diễn đàn của chị em nội trợ, chủ đề 100 ngàn ăn gì thu hút vô số chị em quan tâm và bình luận rôm rả. Nhiều ý kiến cho rằng giá tăng mà lương không tăng nên không biết ăn gì; nhiều ý kiến chia sẻ bí kíp để giúp chị em nội trợ tránh “lõm ví” mà vẫn đảm bảo bữa ăn gia đình.

Gia đình có 4 người đang trong tuổi sức ăn, trước đây mỗi ngày chợ chi tiêu trong 100 ngàn khá dễ dàng, bữa ăn đầy đủ các loại thịt heo, bò,  gà, cá, đậu, rau… Nhưng nay vô cùng đau đầu chị Hồng (Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ. Nhà 4 người chỉ ăn cùng nhau bữa tối. Nay thịt heo tăng giá, tiền chợ vẫn giữ nguyên khiến chị đau dầu co kéo sao cho vừa đảm bảo đủ lượng lại đủ chất cho các thành viên gia đình.

Nếu trước đây mua nửa cân thịt heo là đủ món chính chỉ hết 50.000đ thì nay chỉ mua nửa cân thịt ba chỉ cũng đã ngốn hết gần 100 ngàn tiền chợ. Bữa cơm thì chẳng thể có mỗi một món được, cần có những món phụ kèm theo. Thỉ heo tăng thực phẩm khác cũng tăng; giò chả cũng tăng gấp rưỡi, gà cùng theo đà tăng cao hơn; chỉ còn cá thì giá ổn định chút. Nhưng chẳng thể bữa nào cũng bắt cả nhà ăn cá, chị hồng rầu rĩ chia sẻ.

Giờ ra chợ, họa may chỉ thấy mỗi rau quả là hầu như giữ giá, chị Mai (Cầu Giấy, Hà Nội) than thở. Trước đây chị đi chợ còn hay mua đồ thừa thãi nhiều nhưng nay chị chỉ mua được vừa đủ, không thừa miếng nào. Đi chợ kỳ này chị cũng chỉ dám mua các loại thịt chân giò, ban chỉ, mông. Chứ loại sườn non đắt quá nên cả tháng cũng không mua, tụi trẻ thèm quá thì chị cũng chỉ đổi mua sườn vai. Trước đây xương ống là món hàng ngày ninh canh trong bữa ăn nhà chị thì giò xương cũng tăng lên 70.000đ/kg nên chị cắt luôn khoản này. Chị mai cho hay thu nhập vợ chồng không tăng mà giá hàng hóa leo thang vù vù, nhất là các mặt hàng thịt heo. Do vậy cầm 100 ngàn ra chợ chẳng biết mua gì cho đủ bữa ăn của nhà có 4 người lớn và 1 đứa trẻ.

“Ăn theo” tăng giá theo heo

Ghi nhận cho thấy trước sức tăng giá phi mã của thịt heo; nhiều mặt hàng liên quan thịt heo cũng tăng giá mạnh và các mặt hàng thực phẩm khác cũng được đà nhích giá theo.

rõ rệt nhất là mặt hàng giò chả tăng gấp rưỡi, thậm chí cao gấp đôi trước đó. Anh Nghãi, tiểu thương sản xuất giò chả khu chợ Thành Công cho hay trước đay giò chả nạc giá chỉ 130.000 – 140.000đ/kg thì nay do heo tăng giá nên giò, chả tăng lên 20.000đ/kg.

Mặt hàng bánh chưng cũng tăng giá vì nhân thịt heo, tùy loại bánh chưng gù Hà Giang hay bánh vuông tăng từ 5.000 – 10.000đ/chiếc. Bánh giò cũng tăng thêm 2.000đ/chiếc.

Hầu hết các cửa hàng bún chả, bún mọc, bánh bao… dịp này cũng đều treo biển tăng giá và mong khách thông cảm bởi giá thịt heo tăng quá mạnh. Mức giá tăng từ 5.000 – 10.000đ. Chị Hương, một khách hàng mua cho biết cứ mỗi thứ tăng một ít thế này cũng đủ làm ví người mua hụt đi vài chục mỗi ngày.

Chị Thủy, chủ cửa hàng bán bún mọc ở Đại Kim, Hoàng Mai, Hà Nội cho biết giá thịt heo tăng khiến chị buộc phải tăng giá bún lên thêm 5.000đ mỗi bát. Tuy nhiên có khách ăn thông cảm nhưng cũng có khách phàn nàn. Nhưng chẳng thể nào khác được vì giá thịt heo tăng quá cao.