Author: Nguyên Phạm Hạnh

Trong suốt thời gian qua không ít những thông tin về hàng nông sản, thực phẩm không đạt tiêu chuẩn các quốc gia nhập khẩu do vướng pháp lý tiêu chuẩn an toàn. Hàng hóa đó buộc hồi hương trả về. Vậy hàng hóa đó đi đâu?

Số hàng hóa đó hoàn toàn không bị tiêu hủy mà được đưa trở lại về thị trường trong nước tiêu thụ bởi đơn giản do tiêu chuẩn quy định về an toàn thực phẩm tại Việt Nam thấp hơn so với quy định của các nước trên thế giới. Do vậy hàng “dính độc” nơi xứ người vẫn sẽ an toàn nơi xứ ta.

Vừa qua, liên quan đến thông tin lô hàng sản phẩm tương ớt bị Nhật từ chối cho nhập khẩu do những thông tin liên quan đến chất phụ gia.

Cùng với đó trước đó có hàng loạt các mặt hàng xuất khẩu như nông – lâm – thủy hải sản… bị cảnh báo hoặc trả về do không đạt tiêu chuẩn nhà nhập khẩu. Như mặt hàng gạo, chè, thủy sản… đặc biệt mặt hàng thủy sản còn bị đưa vào báo động đỏ.

Tại riêng thị trường châu Âu, năm 2017 có tới 90 trường hợp hàng hóa nước ta bị cảnh báo trả về do liên quan dến không đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Năm 2018 có tới 40 trường hợp.

Tây cấm cửa, Việt an toàn

Chuyện hàng xuất khẩu nước ta bị trả về đã trở thành câu chuyện như “cơm bữa”. Các chuyên gia trong ngành cho rằng dù đã hội nhập thương mại quốc tế nhưng những tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm nước ta còn khác biệt nhiều so với các nước trên thế giới.

Đó là thực trạng khi hàng hóa nước ta không được nước ngoài chấp nhận, bị coi không đạt tiêu chuẩn thực phẩm do “dính độc”, tồn dư các chất cấm nhưng về nước ta vẫn an toàn. Do vậy dù nước ngoài đã cấm cửa đồng nghĩa hàng không đạt chuẩn thì vẫn đưa về tiêu thụ vô tư tại thị trường trong nước vì vẫn đảm bảo an toàn theo tiêu chuẩn trong nước.

Về thông tin những lô hàng gạo chúng ta xuất khẩu sang Mỹ bị trả về được cơ quan chức năng lý giải do theo quy định của Hoa Kỳ, gạo chúng ta không đạt bởi chỉ tiêu tồn dư isoprothiolane. Với hoạt chất này trong thuốc bảo vệ thực vật vẫn đượcphép lưu hàng sử dụng ở Việt Nam, trong phòng chống bệnh đạo ôn. Tuy nhiên phía Mỹ là chưa có ngưỡng cho phép với hoạt chất này. Quy định của Mỹ với một số hoạt chất bảo vệ thực vật chưa được xây dựng nên không cần biết mức tồn dư bao nhiêu, chỉ cần có là họ trả về. Nên lô hàng gạo trả về tuy chưa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật nhưng không có nghĩa bị trả về là không an toàn.

Những lô hàng trả về sẽ được kiểm định lại và nếu dư lượng tồn dư chất bảo vệ thực vật quá ngưỡng hco phép sẽ bị tiêu hủy còn nếu đảm bảo không vượt ngưỡng cho phép thì vẫn được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.

Tương tự với gạo, có lô hàng thủy sản 32 tấn xuất khẩu của nước ta giai đoạn 2014-2015 bị trả về do phát hiện kháng sinh vượt ngưỡng, đóng sai quy cách… cũng được cơ quan chức năng nêu quan điểm mỗi nước có tiêu chuẩn khác nhau nên có thể tiêu chuẩn vi phạm ở nước này nhưng lại đảm bảo ở nước khác. Do đó số hàng đó được sử dụng xuất khẩu đi nước khác hoặc đưa về thị trường nội địa tiêu thụ.

Mặt nạ dát vàng đang trở thành xu hướng làm đẹp, tân trang nhan sắc của không ít chị em phụ nữ hiện nay. Tuy nhiên chị em hoàn toàn khôn ghệ hay biết nhan sắc của họ đang phó mặc cho người bán, nếu người bán không có tâm đồng nghĩa chị em đang “giao trứng cho ác”, giao nhan sắc của mình cho những sản phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc trên thị trường.

“Cơn sốt” mặt nạ dát vàng

“Cơn sốt” mặt nạ dát vàng ngày càng tăng cao không hề có dấu hiệu hạ nhiệt. Vô số các cơ sở làm đẹp, spa tung các chiêu “câu khách” với quảng cáo mặt nạ dát vàng làm đẹp đánh trúng vào tâm lý của chị em.

Vào vai người dùng muốn dùng sản phẩm dát vàng, chúng tôi tìm đến một spa trên đường Giảng Võ – Ba Đình – Hà Nội. Với những thông tin cung cấp trên mạng, cơ sử làm đẹp này chuyên đắp mặt nạ dát vàng nguồn gốc Hàn Quốc.

Vừa bước vào cơ sở nhân viên tư vấn đã thao thao bất tuyệt về công dụng của mặt nạ dát vàng và cho biết gần đây rất đông chị em tìm đến đắp mặt nạ dát vàng vì công dụng tinh khiết của vàng 24K bám vào da sẽ tự sản xuất collagen tự nhiên cho làn da trắng sáng, hồng hào, ngừa lạ hóa và cho máu lưu thông, cơ thể săn chắc.

Trên các chợ mạng, mặt nạ dát vàng cũng được rao bán rầm rộ với vô số các mức giá từ vài chục nghìn đồng đến vài triệu đồng. Một số cửa hàng rao bán mặt nạ cao cấp từ Mỹ, người bán tư vấn mặt nạ được dát vàng 24K giá 150USD/100 miếng. Cảm quan bề ngoài mặt nạ sẽ có lớp vàng minrg và người bán khẳng định đó là vàng 24K 100%. Đó chỉ là khẳng định của người bán còn chất lượng thật đến đâu thì khó mà kiểm chứng nhưng người dùng vẫn nhắm mắt bỏ qua để “dát vàng” lên mặt, lên người dù đó là vàng… rởm.

Chị Hòa (Hai Bà Trưng – Hà Nội) chia sẻ, chị đã từng sử dụng sản phẩm mặt nạ dát vàng tại spa, những ngày đầu cũng ít nhiều thấy tác dụng và nhân viên spa thì quảng cáo phải sử dụng lâu dài tác dụng mới rõ rệt. Tuy nhiên chị càng đắp về sau càng thấy da không hề trắng sáng như quảng cáo mà ngứa ngáy, ửng đỏ nên chị lập tức ngừng không sử dụng tiếp.

Cẩn trọng với sản phẩm rởm

Trao đổi về công dụng được thổi phồng của mặt nạ dát vàng mang dến làn da săn chắc, trắng hồng, các chuyên gia chia sẻ, “đâu ra mà lắm vàng đến thế?”.

Mặt nạ dát vàng 24K quảng cáo trên chợ online giá cực rẻ, chất lượng thì hoàn toàn không được kiểm chứng mà phụ thuộc vào quảng cáo của người bán và niềm tin của người dùng.

Theo giải thích của các chuyên gia y tế, thời xưa vua chúa thường sử dụng vàng đắp mặt nạ lên mặt. Không phủ nhận tác dụng của mặt nạ vàng nhưng cũng thực sự không hoàn toàn cần thiết. Theo khoa học, vàng là ion, sau thời gian đắp vào da sẽ thẩm thấu, tạo dòng điện tích kích tích ion nhằm tạo điện thế trong da và làm thay đổi sắc tố. Do vậy có thể khiến làn da sạm sáng lên đôi chút.

Tuy nhiên vàng là kim loại nặng cũng không thực sự cần thiết sử dụng. Hơn thế do không có kiểm định từ cơ quan chức năng nên cần tìm hiểu kỹ, sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ không nên sử dụng bởi có thể ảnh hưởng đến viêm nang lông, nhiễm trùng da, làm da nhanh lão hóa, thậm chí ung thư da.

Đồng thời, với tâm lý tạo lòng tin người tiêu dùng nên đưa vàng vào để “đội” giá thành sản phẩm lên cao hơn. Người Việt thường có tâm lý sính sản phẩm phẩm gắn với vàng sẽ cho là hàng quý hiếm. Lợi dụng tâm lý đó nhiều tiệm thẩm mỹ đã tung chiêu làm đẹp nhan sắc để lôi kéo người dùng còn tác dụng thực sự đến đâu thì chưa có cơ sở kiểm chứng. Người dùng cần tỉnh táo trước chiêu trò quảng cáo của các cơ sở làm đẹp để tránh hậu quả.

Theo ghi nhận thị trường, thời điểm này dịch tả heo châu Phi đã tạm lắng, giá heo ở nhiều khu vực đã nhích lên. Tại Đồng Nai, từ giá 41.000đ/kg hiên đã tăng cao, đặc biệt với heo sạch, đảm bảo với đầy đủ chứng chỉ Vietgap, người thu mua đến đặt cọc tận chuồng.

Tại khu vực Thống Nhất, Đồng Nai, địa phương có tổng đàn heo lớn nhất, xấp xỉ gần 400 ngàn con heo đều tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất heo sạch Vietgap.

Thị trường heo khởi sắc

Đại diện một tổ hợp tác sản xuất heo trên địa bàn Gia Tân 2 chia sẻ, thời điểm dịch bùng phát mạnh thì những người nuôi heo sạch vẫn ổn định, dù mức giá có thấp hơn một vài giá. Khi cùng nhau vào chuỗi sản xuất heo sạch đã liên kết, các hộ chăn nuôi phát triển quy mô chuyên nghiệp, quần thể. Tổ hợp là nơi người chăn nuôi cá thể có thể tiếp cận công nghệ, kỹ thuật để đáp ứng nhu cầu của đơn vị trong khâu tiêu thụ, dễ tiếp cận thị trường và dễ bán hơn.

Thời điểm trước đó khi giá heo chợ ở mức thấp thì người nuôi heo sạch Vietgap lại gặp trở ngại về giá, heo xấu không đạt tiêu chuẩn thì công ty không thu mua, người nuôi là người chịu thiệt.

Trái lại khi thời điểm heo bùng phát dịch như hiện nay thì heo sạch lại lên ngôi, tiêu thụ thuận lợi nhờ rất dễ bán. Thế nhưng tổng đàn heo không nhiều do nhiều người chăn nuôi sợ dịch đã bán tháo trước đó.

Sáng tạo trong cách làm

Theo đại diện xã Gia Tân 2 cho hay trên địa bàn xã có tới 9 tổ nhóm chă nuôi heo sạch theo tiêu chuẩn Vietgap hoạt động mang lại hiệu quả cao cho người chăn nuôi. Người chăn nuôi được tổ chức học tập, tập huấn, được đầu tư hỗ trợ trang thiết bị hiện đại trong chăn nuôi và được cấp chứng chỉ. Nguồn cung được ký kết hợp tác thỏa thuận cung ứng cho doanh nghiệp nên người chăn nuôi hoàn toàn không lo bị ép giá.

Với mỗi tổ sản xuất đều được mở lớp tập huấn, nâng cao khả năng quản lý cho cấp tổ trưởng, giám đốc. Không những vậy, cán bộ được đào tạo về tác động trong chăn nuôi như vấn đề quản lý nguồn thải chăn nuôi để tránh tác động ảnh hưởng xấu đến môi trường. Tại địa bàn xã đã lập được điểm giết mổ tập trung với quy mô đạt 200 con/ngày đêm.

Với người chăn nuôi đại trà nhỏ lẻ thông thường, mỗi con heo giống đầu vào khoảng 20kg có giá thành chừng 2.1-2.3 triệu đồng. Sau tính toàn về chi phí chăn nuôi thức ăn, con giống… thì giá heo hơi đạt trên 45.000đ/kg thì lời lãi cũng không đáng kể, gọi là lấy công làm lãi nên sẽ rất khó để cạnh tranh với các trang trại chăn nuôi heo.

Thế nhưng thực tế, các hộ chăn nuôi cũng không thể bỏ nghề bởi đó vẫn là nguồn thu chính của họ. Những người chăn nuôi là những người đã ở tầm tuổi trung niên, không chăn nuôi thì cũng không thể làm gì do điều kiện sức khỏe.

Do vậy, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ để cạnh tranh thị trường tốt hơn cũng cần có sự sáng tạo, đổi mới trong cách làm nhằm tiếp thu kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm để không bị bật khỏi cuộc đua khốc liệt. Theo đó, khi các hộ nhỏ lẻ được liên kết vào chuỗi chăn nuôi heo sạch đã được doanh nghiệp ký hợp đồng cam kết bao tiêu sản phẩm, đầu ra ổn định cho hộ chăn nuôi, không còn tự phát manh mún như trước.

Với mẫu mã bao bì mang đầy đủ các thương hiệu nổi tiếng như Gucci. Chanel, Dior… những chai nước hóa giả đầy đủ mã mạch, logo giống như thật khiến người dùng khó mà phân biệt được đâu là hàng thật, hàng giả.

Hàng Trung Quốc “đội lốt” hàng xách tay

Nước hoa, loại mỹ phẩm trang sức không thể thiếu trong tủ đồ của chị em phụ nữ ngày càng được ưa chuộng với sức tiêu thụ mạnh mẽ. Đáp ứng nhu cầu thị trường, từ cao cấp đến bình dân, những cơ sở kinh doanh, những người buôn bán mỹ phẩm online tràn ngập thị trường. Cùng với đó, các sản phẩm nước hoa đã bị làm giả, làm nhái để đánh lừa người tiêu dùng.

Dạo quanh khu chợ Đồng Xuân (Hà Nội), vô số loại nước hoa được bày bán khắp chợ với đầy đủ các nhãn hiệu nổi tiếng như Chanel, Gucci… với mức giá rẻ như bèo.

Loại 100ml nhãn Chanel giá chỉ 100.000đ/lọ; Paco giá chỉ 70.000đ/lọ 100ml. Hương thơm giống y hàng chính hãng, nếu mua nhiều sẽ giảm 30%, đảm bảo lưu hương 4-5 giờ, chỉ cần mua về bán bằng giá trên mạng là có lãi, một tiểu thương chia sẻ.

Ngỏ ý hỏi về nguồn gốc sản phẩm thì người bán hàng chia sẻ, đây là hàng nhập Trung Quốc, chứ không có hàng xách tay. Nhưng khi bán cứ nói hàng xách tay, không ai có thể phát hiện bởi thoải mái check mã vạch.

Check mã vạch bằng phần mềm điện thoại thực sự ngoài sức tưởng tưởng, mã vạch chai nước hoa giá dưới 100.000đ ở chợ có giá gần 2 triệu đến trên 3 triệu đồng/chai.

Vào chợ mạng thì thị trường nước hoa cò sôi động gấp nhiều lần với mức giá siêu rẻ. Để “câu khách”, hầu hết cửa hàng đều chẳng ngần ngại giới thiệu hàng chính hãng, xách tay từ nước ngoài về, khách thaori mái truy xuất mã vạch. Với những lời quảng cáo “có cánh”, người tiêu dùng đã phải trả số tiền cao gấp nhiều lần cho một sản phẩm kém chất lượng. Nguy hiểm hơn là người dùng không biết đó là nước hoa giả sản xuất với công nghệ ra sao vào có thể ảnh hưởng sức khỏe người dùng thế nào nếu dùng lâu dài.

Hệ quả khôn lường

Các chuyên gia lý giải về hiện tượng nước hoa giả, thực chất nước hoa giả được làm từ công, hóa chất và tinh dầu. Để sản xuất được 100ml nước hoa chỉ tốn 5-10.000đ, thậm chí còn rẻ hơn khi sản xuất số lượng lớn. Do đó các cơ sở sản xuất vẫn thu lời cao.

Một số chuyên gia y tế chia sẻ, nếu dùng lâu dài loại nước hoa không rõ nguồn gốc này có thể có nguy cơ gây viêm da mạn tính. Những vị trí trực tiếp dễ viêm da như cổ, cổ tay, gáu, sau tai… Biểu hiện là da nóng, đỏ, lâu sẽ sưng, bọng nước. Ngoài ra một số chủng loại còn gây dị ứng, giảm tinh trùng, ung thư…

Các chuyên gia khuyến cáo, hạn chế khả năng mua hàng nhái, hàng giả, người dùng nên chọn địa chỉ cung cấp là các công ty uy tín. Khi mua hàng cần đầy đủ hóa đơn ghi chi tiết thông số để có thể kiện cửa hàng bán sản phẩm giả, nhái.

Mã số, mã vạch chỉ là kho dữ liệu sản phẩm nhưng chưa thể coi là căn cứ để phân biệt đó là hàng thật hay hàng giả. Nên chưa thể căn cứ tiêu chí này để đánh giá chính xác sản phẩm chính hãng mà cần nhiều yếu tố khác. Hơn thế mã số, mã vạch cũng làm giả dễ dàng.