Author: Nguyên Phạm Hạnh

Đũa ăn một lần hầu như chẳng còn xa lạ với người dân vì chúng quá đỗi tiện lợi. Thời hiện đại, loại đũa này không chỉ xuất hiện trong các hàng quán ở thành phố mà trong những buổi tiệc, đám cưới ở nông thôn, loại đũa ăn này cũng trở nên phổ biến.

Máy đo nồng độ co2

Máy đô nồng độ co2 trong không khí

Loại đũa ăn này khi bóc bỏ lớp nilon sẽ ngửi thấy nồng nặc mùi lưu huỳnh. Do vậy người dùng không nên sử dụng mà cần rửa lại bằng nước nóng rồi mới sử dụng để đảm bảo vệ sinh an toàn.

Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Doãn Ngọc Hải – Viện trưởng Viện sức khỏe nghề nghiệp và môi trường – Bộ Y tế thông tin, lưu huỳnh có trong loại đũa ăn một lần thực chất là lưu huỳnh công nghiệp nhằm chống mối mọt cho đũa. Loại chất này không được dùng trong chế biến thực phẩm. Nhưng nhà sản xuất quan niệm là sản xuất đũa chứ không phải dùng trong thực phẩm. Nhưng thực tế chúng ta thấy đũa dùng để ăn trực tiếp nên khi hấp thụ lưu huỳnh đó sẽ không tốt cho sức khỏe người dùng.

Do vậy, ông khuyến cáo người dùng nếu sử dụng đũa một lần cần rửa đũa trước khi sử dụng, có thể tiến hành ngâm, rửa nhiều lần trước khi dùng để đảm bảo an toàn, không ảnh hưởng sức khỏe. Thế nhưng đa phần người tiêu dùng đang có thói quen bóc nilon và dùng ngay cho tiện dụng.

Trước đó đã có thông tin về đũa dùng một lần chứa chất độc. Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện công nghệ sinh học và CNTP thuộc trường ĐH Bách Khoa Hà Nội đã thực hiện xét nghiệm đũa ăn một lần và cho kết quả chứa lưu huỳnh, loại chất khử mạnh để diệt nấm mốc. Sau khi tiến hành xông, lưu huỳnh tồn dư ở đũa dạng hòa tan dễ sinh thành độc tố aflatoxin. Độc tố này bền dù nhiệt độ cao, khó có thể phân hủy. Độc tố này chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến ung thư.

Ông Thịnh cho hay khi bóc đũa dùng một lần ngửi thấy mùi hăng thì đó chính là lưu huỳnh tồn dư, không nên sử dụng. Nếu bắt buộc sử dụng thì chọn loại màu trắng ngà và không bị đốm đen, bao bì không thủng, rách và mua trước 1 tuần rồi mới dùng. Đặc biệt nên chọn đũa trong các đơn vị bán hàng uy tín để nguồn gốc được đảm bảo.

Dạo quanh các khu chợ, đũa ăn một lần được bán tràn lan, từ chợ đầu mối Đồng Xuân (Hà Nội), chợ Đền Lừ (Hà Nội) và khắp các tạp hóa hay chợ nhỏ lẻ. Đặc biệt, đữa ăn một lần này được đóng bao lớn, giá siêu rẻ. Nhiều người bán hàng ở các khu chợ cho hay giá đũa không tính bằng đơn vị chục hay trăm mà tính bằng kiện và thậm chí tính bằng cả xe tải chở hàng. Mỗi kiện đũa giá chỉ chưa tới 600.000đ nhưng gồm tới 100 túi đũa.

Còn những hàng quán ăn vỉa hè thì tận dụng mua các loại đũa lẻ size, giá rẻ chỉ còn từ 200-400.000đ/kiện.

Thông tin trên đũa hoàn toàn không có gì ngoài tên của một đơn vị sản xuất, không có ngày sản xuất, hạn dùng. Tìm được thông tin nhà sản xuất cũng quả là một hành trình gian nan. Không những thế, khi vận chuyển, va đập, rách túi nilon bảo vệ bên ngoài nhưng với những chủ kinh doanh vỉa hè này thì họ chỉ cần quan tâm đến giá rẻ chứ không cần quan tâm chất lượng ra sao.

Rau dớn, một loại cây rừng mọc khắp núi rừng sâu của Lai Châu gần đây được rất nhiều thương lái Trung Quốc săn lùng tìm mua và theo đó giá loại rau này cũng được đẩy lên khá cao, mang lại nguồn thu nhập cho bà con đi rừng hái.

Máy đo nồng độ oxy hòa tan

Máy đo oxy hòa tan

Máy đo nồng độ oxy hòa tan trong nước

Thời điểm sau Tết Nguyên Đán, rất nhiều thương lái Trung Quốc tập trung đến khu vực xã Sì Lở Lầu của huyện Phong Thổ, Lai Châu lùng mua rau dớn. Theo những người thu mua, loại rau này có thể ăn hàng ngày và có thể làm thuốc, họ còn gọi đó là “rau trường sinh”. Nhờ đó, giá loại rau này cũng tăng cao, từ 30-35.000đ/kg.

Bề ngoài, loại rau này trông giống một loài dương xỉ, chúng len lỏi mọc trong những khe suốt, rừng sâu và mọc thành từng bụi, khóm. Đồng bào dân tộc Mông, Dao hàng năm thường thu hoạch loại rau này vào mùa xuân, rộ nhất là thời điểm sau tết, khoảng tháng 3 dương lịch, bán cho thương lái Trung Quốc.

Chị Mẩy, ngụ tại bản Gia Khâu chia sẻ, loài rau dớn này mọc quanh năm nhưng chúng tươi tốt và ngon nhất khi có mưa. Thời điểm tháng 3 mưa xuân cây mập, thương lái Trung Quốc sang chợ, vào xã mua nhiều nên chị bán được giá cao, 1kg chị bán được 6 nhân dân tệ và đổi sang tương đương 21 nghìn đồng Việt Nam.

Loại rau dớn này thời điểm có mưa mập mạp, đầu cành cong cuộn tròn như vòi voi, lá non vươn thằng, xanh thẫm, xuất hiện nhiều ở núi rừng Phong Thổ. Người dân thường hái về chế biến trong bữa ăn hàng ngày như làm nộm, làm các món xào thịt bò, thịt dê. Kể cả người lớn, trẻ em những ngày nghỉ học cũng theo cha mẹ vào rừng hái loại rau này.

Người dân ở thành phố rất chuộng món rau rừng này vì đảm bảo độ sạch và an toàn khi mọc trong rừng. Tại các chợ phiên của người dân tộc, loài rau này bán với giá khá rẻ, chỉ 5.000đ/bó. Nhưng khi ra tới thành phố thì loại rau này có giá từ 30-35.000đ/kg. Đặc biệt là thương lái Trung Quốc vào tận bản, tận chợ để thu mua loại rau dớn này nên người dân bán được giá.

Không chỉ là loại thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày, loại rau dớn này còn chế biến nhiều món hiệu quả như táo bón, giảm đau do đai tràng…

Chủ tịch UBND xã Sì Lở Lầu, ông Tẩn Lao Xan chia sẻ, rau dớn hiện đang trơ thành nguồn thu nhập phụ rất tốt cho bà con người dân tộc nơi đây. Sau mỗi vụ nông nghiệp hàng năm, bà con lại vào rừng hái rau dớn mang bán gia tăng thu nhập. Vào mùa, mỗi gia đình thường dậy từ tờ mờ sáng và gói ghém cơm vào rừng để hái rau mang về bán cho thương lái Trung Quốc, cũng được chút thu nhập trang trải thời điểm nông nhàn, mua gạo, thực phẩm và vật dụng sinh hoạt.

Thương lái Trung Quốc thu mua rau dớn về làm thực phẩm, sấy khô để làm vị thuốc và thu mua thường xuyên nên người dân bán được giá cao. Nhiều thương lái còn đánh cả xe tải về đây thu gom và mua rau dớn về.

The Đông y, loại rau dớn này có vị mát, lợi tiểu, chống táo bón rất tốt và giảm đau khi đại tràng, giúp giấc ngủ sâu hơn. Người dân tộc thì coi rau dớn là “vua” của mọi loại rau. Chúng thường được sử dụng trong các bữa ăn hàng ngày và không thể thiếu trong dịp lễ hội đón khách.

Trên thị trường, tại các quán ăn, hầu hết chúng ta đều thấy những sản phẩm tương ớt, tương cà đựng trong những chai, lọ nhựa hoàn toàn không có bấn kỳ nhãn mác ghi nguồn gốc hay xuất xứ. Do vậy, việc kiểm soát chất lượng của những loại thực phẩm này cũng không chặt chẽ, những sản phẩm không đạt tiêu chuẩn sẽ gây nguy cơ hại thận, gan và cả ung thư cho người tiêu dùng.

Máy đo nồng độ co2

Máy đô nồng độ co2 trong không khí

Người tiêu dùng phớt lờ nguồn gốc tương ớt, tương cà

Dạo quanh các quán ăn như phở, bánh mì, đồ ăn vặt, nem chua rán… tại Hà Nội, hầu như quán nào cũng đầy đủ những chai lọ tương ớt, tương cà. Sản phẩm dựng trong chai màu trắng, không có bất kỳ nguồn gốc cũng như xuất xứ kiểm định sản phẩm. Người dùng vẫn thản nhiên sử dụng mà không hề có ai soi xét nhãn mác hay hạn dùng. Đó là thực tế phổ biến ở mọi quán ăn bình dân và quán ăn vỉa hè hiện nay. Những hộp thủy tinh, nhựa lớn nhỏ tương ớt tương cà được bày trên bàn trắng trơn không có bất kỳ dòng chữ xuất xứ nào phục vụ thực khách và tất cả đều sử dụng như là điều hiển nhiên không cần quan tâm

Một thực khách chia sẻ, quán ăn hàng ngày, quen rồi nên có loại nào, dùng loại đó. Và đó là tâm lý và câu trả lời của hầu hết thực khách. Thực trạng này đặt ra câu hỏi: Liệu người dùng có được đảm bảo sức khỏe và an toàn thực phẩm với loại tương ớt, tương cà không có xuất xứ, nguồn gốc này?

Trong khi trên thị trường vừa qua đã ghi nhận không ít trường hợp nhiều cơ sở bị phát hiện sản xuất tương ớt, tương cà bẩn, tương cà mà hoàn toàn không có cà chua.

Vào cuối năm 2015, cơ quan chức năng Hóc Môn, TPHCM tiến hành kiểm tra cơ sở sản xuất tương ớt, tương cà, tương đen của một cơ sở của bà Trần Thị Sương làm chủ. Hàng loạt các bình nhựa đựng tương khắp từ đường vào nhà. Những thùng không có nắp đậy, dễ bám bụi, thùng đựng tương thì cáu cạnh, bẩn thỉu.

Bà Sương cho hay tương đên sản xuát từ bột mì, đậu nành, màu; tương cà, tương ớt gồm bột mì, màu, cà, tỏi, ớt. Thế nhưng cơ quan yêu cầu xho xem nguyên liệu thì chỉ có tỏi mà hoàn toàn không có cà hay ớt.

Những cơ sở sản xuất “chui” này đều không đảm bảo vệ sinh trong mọi khâu nguyên liệu đến chế biến. Những cơ sở này vì lợi nhuận phớt lờ an toàn thực phẩm. Và người tiêu dùng cũng hoàn toàn không để tâm, vẫn sử dụng đều đặn mà không lường hết được hậu quả của sản phẩm không nguồn gốc, nhãn mác.

Hậu quả khôn lường

Với người tiêu dùng, những người thường xuyên sử dụng những dản phẩm thực phẩm tương ớt, tương cà không nhãn mác, nguồn gốc này ẩn chứa nhiều nguy hại, có thể gây ra một số bệnh.

TS.Phan Thế Đồng – Phó CT Hội Dinh Dưỡng TPHCM cho hay, màu cùng chất bảo quản của tương đen, tương cà vô cùng nguy hại với sức khỏe, có khả năng gây ung thư. Còn chất bảo quản, sử dụng loại không được phép hoặc có được phép nhưng nồng độ quá giới hạn cho phép cũng ảnh hưởng gan, thận. Dùng thời gian dài có nguy cơ ung thư.

Ngoài ra, những sản phẩm này còn không tốt cho những người mắc dạ dày, tá tràng theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế.

Đặc biệt, với những sản phẩm tương ớt, tương cà không nguồn gốc, nhãn mác rất nguy hiểm. Bởi nếu bảo quản sản phẩm tương cà chua sạch thì chỉ có thể để được 1 tuần trong tủ lạnh; còn những sản phẩm có chất bảo quản thì để hàng năm trời không hỏng.

Thịt thối là món đặc sản của người Khơ Mú sinh sống tại địa bàn Sơn La. Món thịt được treo chờ phân hủy đến khi bốc mùi thì mang ra chế biến, càng thối càng đạt tiêu chuẩn và đặc biệt càng có nhiều… dòi người chế biến càng thích.

Máy đo nồng độ oxy hòa tan

Máy đo oxy hòa tan

Máy đo nồng độ oxy hòa tan trong nước

Vào nhà những người dân tộc Khơ Mú, Sơn La sinh sống, sẽ bắt gặp hình ảnh những tảng thịt các loại như trâu, lợn, bò và kể cả nội tạng treo khắp các gác bếp, thịt ngả màu bắt đầu dậy mùi hôi. Đó chính là nguyên liệu để người dân chế biến món Kính Coong – đặc sản nổi tiếng không thể thiếu trong dịp lễ, tết hay cưới hỏi của người dân Khơ Mú.

Công đoạn chế biến món Kính Coong được người dân treo thịt trên gác bếp suốt cả tuần, mỗi ngày vẩy nước cho thịt để tạo ẩm, thu hút ruồi nhặng đến cùng vi sinh vật. Thịt được lựa chọn những phần dễ bị phân hủy nhất, không cần ướp gia vị gì đến khi có mùi đặc trưng xuất hiện. Thịt đạt tiêu chuẩn khi càng thối, càng nhiều dòi, càng ngon.

Thực hiện món Kính Coong, người chế biến đổ nước và hầm cho thịt nát nhừ rồi thêm các loại rau củ đặc trưng cùng ít bột gạo cho sánh. Trong số gia vị đó có đầy đủ tiêu rừng, tỏi, gừng, lá cây rừng, ớt, sả… giúp người ăn chữa bệnh dạ dày, gan, mật ổn định.

Trước đây, sản phẩm Kính Coong lấy từ thành phẩm săn bắt của người Khơ Mú. Mọi con vật như lợn, trâu, bò, hoẵng đều được đưa vào chế biến. Đặc biệt trong đó, chuột là món rất được ưa chuộng bởi dễ gây mùi thối nhất trong các loại thịt.

Ngày nay, người Khơ Mú dùng chính sản phẩm gia súc, gia cầm nuôi trong nhà để chế biến thành món Kính Coong.

Trong bữa tiệc đãi khách của người Khơ Mú mà không có món này thì co như chủ nhà thật thất lễ với khách. Và với khách mà từ chối món ăn với bất kỳ lý do gì thì cũng đều là phụ lòng gia chủ.

Ngoài ra, các món đặc trưng như cá nhảy hay da trâu cũng là đặc sản của người Sơn La mà khiến không ít người thưởng thức phải khiếp sợ.

Thường thì da trâu chúng ta biết đến trong sử dụng sản xuất mặt trống vì dai, cứng, thế nhưng người dân tộc Sơn La đã chế biến chúng thành món ăn giòn, đậm vị. Da trâu được treo hun khói trong vài tháng, bám màu khói đen sì và cứng, khô cong.

Sau đó, da trâu được đem ngâm nước cả ngày đến khi mềm thì thái miếng vừa ăn và ướp gia vị đặc trưng của người dân tộc rồi chế biến thành các món nộm, canh hoặc muối.

Món cá nhảy được biết đến là món đặc trưng của người Thái Sơn La, cá còn sống đang nhảy trong chậu được chế biến ngay tại mâm để mọi người cùng thưởng thức.

Với món ăn này không cầu kỳ trong khâu chế biến nhưng nguyên liệu phải đầy đủ như lõi chuối tươi, rau thơm các loại và đa dạng gia vị của núi rừng. Tất cả gia vị được băm nhuyễn và tạo thành hỗn hợp sệt có độ chua, cay, nồng và thơm đặc trưng để ăn kèm với cá. Nguyên liệu giúp tạo vị, giảm tanh của cá.

Khi ăn, chỉ cần bắt cá ở chậu và dùng dao khía nhanh bụng cá bỏ ruột rồi nhúng vào hỗn hợp để ăn cùng. Mổ cá cần nhanh tay để cá còn giãy trong hỗn hợp. Ăn đến đâu mổ cá đến đó để cá giòn, ngọt, không tanh. Người ăn chỉ cần dùng thìa nhỏ, xúc cá kèm lõi chuối và nước chua là thưởng thức.

Với những thực khách đến thăm Sơn La, chưa tường thưởng thức những món ăn thịt thối, cá nhày hay da trâu này thì quả thật sẽ rất ngỡ ngàng với hương vị của những món ăn đó. Đặc biệt không phải ai cũng có thể đủ can đảm để thưởng thức món đặc sản này.