Author: Nguyên Phạm Hạnh

Một khu chợ tỏi nằm bên quốc lộ 6, được troe lủng lảng loại tỏi tía của người Thái Sơn La trồng được bày bán quanh năm thu hút những du khách qua đường dừng lại mua.

Máy đo độ ẩm

Máy đo độ ẩm không khí

Mỗi gian hàng được dựng lên từ túp lều tre nứa, gỗ bên ven đường được những người dân tộc sThais dựng lên thành lều treo tỏi bán. Kèm thêm với tỏi là những mặt hàng đặc trưng của người Thái như chẩm chéo, măng ớt, tương thối, chuối và những loại lá cây khô.. Họ bán quanh năm cho du khách dừng chân ghé mua, tuy không nhộn nhịp, sầm uất như các mặt hàng khác nhưng quanh năm nơi đây hàng háo vẫn được bày bán phục vụ du khách thập phương.

Thời xưa, khi giao thương chưa phát triển cởi mở như hiện nay thì mặt hàng tỏi bà con trồng chủ yếu phục vụ sinh hoạt gia đình hàng ngày, trồng được bao nhiêu, cứ cất đi ăn dần bấy nhiêu. Ngày nay, trước thời thị trường hóa, mọi hàng hóa người Thái sản xuất ra đều có thể đổi thành tiền, nhiều đặc sản còn bán được rất nhiều tiền. Ban đầu chri vài ba hộ, rồi dần dà bàn con học theo, và trở thành một dãy bán tỏi Thái Sơn La khá đông đúc, lên tới khoảng 30 túp lều gian hàng bán tỏi. Củ tỏi đã xuất hiện trong thay đổi tư duy của bà con dân tộc chuyển kinh tế tự cung tự cấp sang thị trường.

Chị Hùng, người bán tỏi ở Chiềng Đông (Sơn La) chia sẻ, trước đây, nhà chị chỉ cấy xong vụ lúa là để đất trống, quanh năm có một vụ nên vẫn thiếu ăn. Giờ có được giao thương thuận lợi nên hết vụ lúa là gia đình trồng tỏi. Nhờ thời tiết thuận lợi, mỗi vụ tỏi thu hoạch đến 2-3 tấn tỏi trên diện tích rộng bỏ trống đó. Nên cho thu nhập rất tốt. Liên tục có tỏi khô vụ trước, tỏi tươi vụ sau nên dựng luôn lều cạnh nhà, cạnh đường vừa để phơi tỏi khô vừa bán hết sức thuận tiện.

Chị Vân, dựng một lều bán tỏi chia sẻ, bán mặt hàng này cũng như đi câu, có ngày được nhiều, có ngày chẳng được đồng nào. Bởi bán hàng tỏi này chủ yếu cho khách du lịch dưới xuối, thích mu tỏi về làm quà, làm thực phẩm vì tỏi sạch, giá rẻ. Nên đa phần những ngày lễ, tế, ngày cuối tuần khách đi du lịch đông thì bán được nhiều, còn lại thì khá lèo tèo.

Nhờ thời tiết thuận lợi, đất tốt nên tỏi Sơn La khi gieo trồng không cần dùng hóa chất, tỏi phát triển rất tốt thuận tự nhiên, không sâu bệnh.

Thời điểm trồng tỏi từ khoảng tháng 11 hàng năm, sau thu hoạch lúa và thời gian tỏi phát triển đến thu hoạch khá ngắn ngày, chỉ 3-4 tháng là tỏi già và thu hoạch. Củ tỏi Sơn La rất to và nhiều tinh dầu thơm nên rất được ưa chuộng.

Tỏi tươi được treo báo thành từng bó với những củ chắc nịch, to đều, mỗi bó tỏi nặng chừng 1kg với mức giá khá rẻ, dao động chỉ từ 50-70.000đ/bó và nếu là tỏi tươi vừa nhổ, cuống còn tươi thì giá chỉ 30-40.000đ/bó. Tỏi được người Thái Sơn La bán khá nhiều loại như tỏi tía, tỏi cô đơn, tỏi đen với giá bán khác nhau tùy chủng loại.

Ngoài loại tỏi tía thông thường nhiều người mua về dùng làm thực phẩm hàng ngày thì thỏi cô đơn, loại tỏi chỉ có 1 nhánh to tròn duy nhất được khá nhiều khách ưa chuộng. Bởi loại tỏi này có tác dụng tốt cho sức khỏe, giá tỏi cô đơn cao hơn tỏi thường gấp nhiều lần nhưng khách rất thích. Loại tỏi này người dùng có thể sử dụng vào nhiều mục đích và có thể tự làm tỏi đen từ tỏi cô đơn này.

Trước đây, nhiều thông tin đã phản ánh về thực trạng hô biến thịt lợn nái thành thịt bò. Nhưng giờ đây, thịt bò giá rẻ tràn lan lại có nguồn gốc từ thịt trâu nhập khẩu giá siêu rẻ.

Bán Kit thử nhanh

Kit thử nhanh

Kit thử nhanh an toàn thực phẩm

Trước những phản ánh về nguồn gốc của bò giá rẻ, không ít đơn vị nhập khẩu đã chỉnh sửa giá sản phẩm đã công khai trên các phương tiện truyền thông như website, mạng xã hội Facebook để tránh bị nhòm ngó.

Và nhiều nhà nhập khẩu cũng không thèm sửa giá, vẫn để công khai giá “bò” nhập ở mức chỉ 70.000đ/kg.

Thịt bò giá siêu rẻ

Dạo Facebook sẽ thấy rất nhiều những quảng cáo rao bán bò nhập giá rẻ và công khai giá, chuyên phân phối cho nhà hàng, bếp ăn công nghiệp và sỉ, lẻ trên toàn quốc.

Bảng giá với vô số loại thịt được quảng cáo là bò giá siêu rẻ, thịt nạm bò chỉ 86,000đ/kg; những loại sườn, gầu, cổ… chỉ có giá từ 90.000-95.000đ/kg; loại thịt vụn chỉ chưa đầy 70.000đ/kg.

Một địa chỉ cung cấp thịt bò tại Bình Chánh (TPHCM) rao bán thịt bò với bảng giá rẻ bằng 1/3 giá bò trên thị trường. Thịt bò nạc vai, nạc đùi chỉ 110.000đ/kg, trong khi giá thịt này trên thị trường lên tới 300.000đ/kg. Và thịt thăn bò được rao bán chỉ khoàng 120-130.000đ/kg, trong khi giá thị trường khoảng 350.000đ/kg.

Khi ngỏ lời với các cửa hàng cần mua thịt bò thì còn được chào mời nếu mua số lượng lớn, giá còn rẻ hơn nữa và được miễn phí vận chuyển, không ưng có thể trả lại.

Người bán còn tư vấn, thịt mềm, đầy đủ kiểm dịch, vì nhập số lượng cực lớn nên mới có giá rẻ vậy. Khi ngỏ ý là liệu có phải thịt trâu thì người bán khẳng định là người Ấn Độ không ăn thịt bò nên giá rẻ thế thôi.

Hô biến trâu thành bò

Trao đổi một hồi, chủ đơn vị nhập khẩu bò Ấn ở Tân Bình tiết lộ thực chất đó là thịt trâu. TUy nhiên nó cũng không có gì khác so với thịt bò. sở dĩ đó là thịt trâu nhưng cứ gọi là bò vì thói quen của người Việt. Giấy tờ chứng nhận sản phẩm thịt ra thị trường là trâu đông lạnh. Nhưng khi bán cứ gọi là bò. Bởi người Việt ít ăn thịt trâu, ăn thịt bò tốt cho sức khỏe và thông dụng.

Do vậy, giá thịt trâu nhập về chỉ 40-50.000đ/kg, nếu bán là thịt trâu thì rất khó bán nên “hô biến” thành thịt bò và mang mác Ấn hoặc snag chảnh hơn là bò Úc, bò Mỹ cũng khó phân biệt, người tiêu dùng rất chuộng vì giá thành rẻ, quá hợp lý.

Khi sang tay tiểu thương thì những miếng thịt trâu thành thịt bò với giá coa và siêu lợi nhuận.

Chất lượng đến đâu?

Dù là thịt trâu nhưng tính toán chi phí nuôi, chi phi làm thịt và chi phí xuất khẩu thì mức giá vài chục nghìn cũng là chuyện không tưởng. Vậy loại thịt trâu hô biến thành thịt bò giá siêu rẻ đó thực chất ra sao, chắc chắn còn tệ hại hơn cả thịt heo nái hô biến thành bò. Người kiếm lời vẫn là tiểu thương.

Con số thống kê cho thấy, năm 2017, nước ta nhập gần 1 tỷ đô (tương đương gần 10 tỷ đồng) thịt trâu và bò, cả loại nguyên con lẫn loại thịt đông lạnh. Vậy nhưng để tìm mua được thịt trâu trên thị trường thật khó, hầu như vắng bóng.

Đó chính là do thịt trâu đã “hô biến” thành thịt bò với mức giá cao ngất ngưởng và thương lái được lợi, còn người dùng bị lừa, mất tiền oan.

Do chất lượng, mùi vị và màu sắc các loại thịt này tương tự nhau nên thường được trà trộn vào nhà hàng, quán ăn, chợ cóc và rất khó có thể phát hiện bằng mắt thường.

lãnh đạo đơn vị nhập bò Úc chia sẻ, không bao giờ có mức giá thịt bò tươi chỉ từ 70-80.000đ/kg vì giá nhập bò úc nguyên con đã 70.000đ/kg hơi. Nhiều đơn vị nhập bò nguyên con bị cạnh tranh gặp khó chính bởi loại trâu giả bò kém chất lượng này.

Với những điều luật mới về an toàn thực phẩm (ATTP) được quy định trong Nghị định mới ban hành, Nghị định số 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ thì daonh nghiệp sẽ được tự chủ công bế chất lượng thực phẩm của mình nhưng không phải thích gì là làm.

Bán Kit thử nhanh

Kit thử nhanh

Kit thử nhanh an toàn thực phẩm

Trao quyền tự chủ

Đại diện Cục ATTP đã nêu ra những điểm mới cơ bản trong Nghị định số 15 đó là doanh nghiệp hoàn toàn được tự quyết trong công bố thực phẩm của mình và phải chịu hoàn toàn trách nhiệm trước công bố đó với pháp luật. Thay vì trước đây phải gửi tới cơ quan chức năng, ngoại trừ một vài sản phẩm phải tiến hành công bố tại Bộ Y tế hoặc cấp Sở.

Những sản phẩm thực phẩm chế biến đóng sẵn, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ đựng, bao gói… doanh nghiệp sản xuất được công bố.

Từ công bố tự chủ đó của doanh nghiệp, có bất kỳ kiểm tra nào từ cơ quan chức năng, đơn vị sẽ bị xử phạt với mức phạt nặng.

Các loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe hay phụ gia mới cần đăng ký công bố tại Cục An Toàn của Bộ Y tế hoặc sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng cần đăng ký với Sở y tế.

Thay đổi lớn trong Nghị định mới này về kiểm tra cấp Nhà nước về ATTP. Trước đây, tiến hành kiểm tra chuyên ngành 100% hàng nhập khẩu thực phẩm, nay mở rộng không cần kiểm tra với nhiều mặt hàng.

Có tới 9 loại thực phẩm được miễn kiểm tra như sản phẩm có giấy tiếp nhận đăng ksy công bố sản phẩm; sản phẩm tạm nhập bán ở cửa hàng miễn thuế; sản phẩm chỉ gia công nộ bộ…

Cách thức kiểm tra cũng thay đổi khi chỉ chọn ngẫu nhiên, xác suất với tối đa không quá 5% của toàn lô nhập trong 1 năm được hải quan chọn ngẫu nhiên. Theo đó thì 95% lô hàng sẽ không cần qua khâu kiểm tra chuyên ngành.

Với trách nhiệm quản lý cấp Nhà nước với an toàn thực phẩm vẫn chia đều cho 3 bộ: Bộ Y tế; bộ Công thương và bộ Nông nghiệp theo các nhóm ngành thuộc về từng bộ.

Nếu cơ sở nào có đa dạng sản phẩm dưới quyền quản lý của hai bộ thì hoàn toàn được tự chọn cấp kiểm tra chuyên ngành cho các thủ tục giấy tờ hành chính với sản phẩm.

Hậu kiểm cần chặt chẽ

Cục trưởng Cục ATTP đánh giá việc thay đổi, áp dụng Nghị định 15 là cuộc “tranh đấu” gay gắt. Với Nghị định mới này, thủ tục rườm rà bị cắt bỏ và chuyển tiền kiểm sang hậu kiểm. Cắt giảm các thủ tục rườm rà cho doanh nghiệp thuận lợi nhưng vẫn cần đảm bảo sức khỏe của người tiêu dùng là trên hết.

Do vậy, dù tạo mọi sự thông thoáng nhất cho doanh nghiệp nhưng cấp quản lý cũng không buông lỏng. Không phải doanh nghiệp tự công bố là có thể thích nói thế nào cũng được hay quảng cáo ra sao cũng xong.

Tại Nghị định thì doanh nghiệp trở thành có quyền tự quyết lớn nhưng kèm theo trách nhiệm nặng. Thể hiện khi công bố sai sẽ chịu phạt nặng và còn có thể bị thu hồi toàn bộ sản phẩm đã công bố và yêu cầu ngừng sản xuất.

Các Chi cục theo đó cần vào cuộc mạnh trong công tác hậu kiểm. Khi lấy mẫu cần kiểm nghiệm nay và xử phạt nếu sai quy định, tránh trường hợp vài tháng mới có kết quả kiểm nghiệm như thời gian qua khiến người dùng đã tiêu thụ lượng lớn sản phẩm phải chịu trận.

Vài năm trở lại đây, thị trường xì gà xách tay vô cùng sôi động và mức giá vẫn cao ngất ngưởng nhưng chất lượng thì chưa biết đến đâu vì khó kiểm soát.

Máy đo nồng độ co2

Máy đô nồng độ co2 trong không khí

Người dùng bị.. “tung hỏa mù”

Xì gà là mặt hàng không phổ thông như thuốc lá, khá kén người dùng. Trước đây, sản phẩm này vô cùng hiếm nhưng gần đây, cùng sự phát triển của thị trường, chúng trở nên phổ biến hơn và đa phần là sản phẩm xì gà “xách tay”. Vì vậy, hoàn toàn không có hóa đơn, chứng từ hay giấy tờ nào với loại hàng đó. Nhưng chúng được bày bán tràn lan, loạn xì gà “xách tay: khắp các cửa hàng lẫn chợ mạng. Người dùng hoàn toàn bị “tung hỏa mù” với những lời quảng cáo có cánh của dân buôn mà không thể kiểm soát chất lượng đến đâu.

Sản phẩm xì gà thực sự hầu như bị thả nổi, khắp cửa hàng lớn nhỏ, bình dân, chợ mạng rao bán sản phẩm đắt tiền nhưng người mua cứ thế chi tiền mà chẳng cần biết nguồn gốc, xuất xứ, chẳng cần giấy tờ. Hàng bán chạy và tiền người mua cứ trả và cứ ung dung thầm nghĩ hàng mình mua là xịn do quảng cáo của người bán.

Một cửa hàng xách tay chuyên bán đồ Đức (Hà Nội), trưng khá nhiều loại xì gà; người bán quảng cáo đó là xì gà Cuba nên giá mềm, chỉ 200-300.000đ/điếu.

Dạo trên chợ mạng, xì gà cũng được rao bán đa dạng với giá cả trên trời khác nhau, người bán luôn quảng cáo là hàng chính hãng, chất lượng cao nhưng chỉ là nói miệng.

Anh Hà, một người chuyên chơi xì gà lâu năm tại Hà Nội chia sẻ, anh thực sự ngạc nhiên vì sao xì gà của nhiều hãng nổi tiếng lại có giá tại Việt Nam rẻ như thế, rẻ hơn tại nước sở tại của chúng, không có lẽ đó là hàng nhái.

Anh đưa ra dẫn chứng với dòng xì gà Cohiba Behike, hãng Habanos. Loại này hiếm và đắt, giá chừng 1.500USD/10 điếu. Thế nhưng tại Việt Nam, sản phẩm này bán khắp nơi trên chợ mạng, giá vô cùng rẻ, chỉ 5-6 triệu đồng/10 điếu.

Tuy nhiên, người bán vẫn khẳng định đó là hàng thật, hàng xách tay chuẩn nhưng không có bất kỳ cơ sở nào để kiểm tra hay so sánh đâu là hàng thật, đâu là hàng giả.

Cần kiểm soát chặt hàng xì gà xách tay

Chính sách thuế đã ban hành những Thông tư, Nghị định nhằm tránh việc lợi dụng miễn thuế để buôn lậu. Với cách này để hạn chế gian lận, thế nhưng thị trường vẫn tràn lan sản phẩm tự gắn mác xách tay vì lợi nhuận.

Cách phân biệt xì gà xách tay

Với hàng chính hàng, màu sắc trên hộp xì gà nhất quán, không có sự chênh lệch màu khác. Chữ in sắc nét và khuy cài tinh tế, nhẹ nhàng.

Hàng chính hãng luôn có hai loại tem dán trên hộp là tem xuất và tem ghi mã code sản phẩm cùng đầy đủ thông tin về ngày, tháng, năm sản xuất.

Nếu cẩn thẩn hơn có thể để ý quan sát điếu xì gà. Hàng chính hãng được in nổi tên thương hiệu, sắc nét, khoảng cách chữ đều.

Cảm thấy có bất kỳ sự khác lạ và lem nhem nào trên điếu thuốc cần kiểm tra kỹ để tránh mua pahir hàng giả, vừa mất tiền, vừa rước bệnh vào người.