Category: Thị Trường Nông Sản

Cà phê là nông sản chủ lực của bà con Tây Nguyên. Thế nhưng mùa cà phê năm nay đang trở thành mùa cà phên buồn với bà con nông dân tần tảo một nắng hai sương nơi đây khi mà vừa mất mùa, vừa rớt giá lại khan hiếm nhân công thu hoạch.

Mất mùa cà phê

Với diện tích chừng 500.000ha, Tây Nguyên là nơi diện tích cà phêm chiếm tới 95% diện tích cả nước. Tuy nhiên hiện nay vùng chuyên canh cà phê đang đối mặt với thách thức lớn đến từ chất lượng cây cà phê ngày giảm sút do già cỗi khiến năng suất giảm, cộng thêm giá giảm, càng khiến cuộc sống của người dân thêm khốn khó. Theo những người nông dân, năng suất vụ cà phê năm nay giảm tới 1/3 so với các iên vụ trước.

Đại diện một đơn vị trên địa bàn cho hay, năng suất cà phê năm nay giảm đến 20% do mưa triềm miên. Thời tiết, khí hậu thay đổi bất thường đã khiến năng suất giảm mạnh. Chưa tính đến cà phê tại thị trường Brazil đang được mùa nên giá sẽ khó có thể tăng, trở thành sức ép lớn cho cà phê Việt trên thị trường thế giới.

Chị Hồng (Gia Lai) chia sẻ, gia đình chị trồng 2hecta cà phê, năm tước thu hoạch 6 tấn nhân nhưng năm nay thời tiết mưa triền miên, chăm bón cây cũng không thể tươi tốt nên không thể cho năng suất cao. Cộng với mưa nhiều khiến nhiều cây cà phê chết úng nên năng suất giảm, may ra gia đình chị có thể thu hoạch được 4 tấn.

Trung bình với mỗi hecta cà phê, người trồng phải đầu từ từ 50-70 triệu đồng bao gồm tiên công chăm sóc, phân bón…. Nếu giá tốt thì người trồng lời chừng vài chục triệu đồng mỗi hecta nhưng với năng suất giảm như năm nay thì người trồng sẽ thất thu.

Hiện tại, mức giá cà phê nhân xô tại Tây Nguyên đang ở ngưỡng từ 34-35 triệu đồng/tấn. Thời điểm này niên vụ trước giá cà phê ở ngưỡng 40 triệu đồng/tấn. Cà phê giảm giá, mất mùa khiến người nông dân thật buồn bởi cây nông sản chủ lực này khiến họ lâm cảnh nợ nần.

Nhân lực khan hiếm

Cà phê đang vào mùa thu hoạch nhưng khan hiếm nhân lực. Những năm trước nhân công các khu vực miền Trung, tây Nguyên khá dồi dào nhưng hiện nay các khu công nghiệp đã mọc lên khắp nơi, giải quyết công nhân tại chỗ, thêm nhiều nguyên nhân khác nên chủ vườn đỏ mắt tìm nhân công thu hái cà phê mà không thấy.

Ông Thân (Gia Lai) cho hay, gia đình ông trồng 4hecta cà phê, những năm trước gia đình ông thuê 800.000 – 850.000đ/tấn, những năm giá cao thì lên tới 1 triệu đồng/tấn nhưng năm nay cà phê chín rộ mà gọi nhân công không tới. Đi khắp làng kiếm nhân công cũng không có vì nhà ai cà phê cũng vào mùa.

Mỗi hecta cà phê cần trung bình từ 5-7 nhân công thu hoạch trong 1 tuần. Nhẩm tính 500.000ha cà phê của Tây Nguyên sẽ cần lượng nhân viên khổng lồ.

Chưa kể đến sau trận mưa bão số 8 vừa qua, nhiều vườn hoa cà phê đã bung nở, nếu không kịp thu hái sẽ ảnh hưởng đến niên vụ tới. Đây thực sự là bài toán nan giản với nông dân Tây Nguyên hiện nay.

Trước thực trạng này, nông dân Tây Nguyên lâm cảnh khó khăn, nợ nần, ảnh hưởng đến cuộc sống an sinh tại địa phương.

Tình trạng này đang diễn ra khi hàng chục hộ nông dân đang gặp cảnh lúa nảy mầm rất kém sau thời gian ngâm ủ.

Các hộ nông dân mua lúa giống tại Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Bình Thành tại xã Bình thành, Lấp Vò, Đồng Tháp. Thế nhưng những nông dân này đang lâm cảnh đứng ngồi không yên, vô cùng lo lắng khi sau khi ngâm, ủ lúa nảy mầm rất kém, nhiều hạt không nảy mầm, như vật sẽ trễ gieo vụ lúa chính trong năm.

Ông Mỹ (ngụ tại Bình Thành) cho hay đây là năm đầu tiên ông múa lúa giống tịa hợp tác xã, gia đình ông đã mua 200kg với giống lúa Đài  Thơm 8.

Sau khi mua lúa giống về ông đem ngâm ủ và vớt ra nhưng lúa chỉ có nứt chút ngạch chứ tỷ lệ nảy mầm vô cùng thấp và nước ngâm có mùi chua hôi rất khó chịu.

Ông Mỹ cho hay ông đã gắn với nghề trồng lúa có kinh nghiệm mấy chục năm nay nên việc ngâm ủ lúa lúa với ông đã quá thuần thục từ mùa này sang vụ khác. Do đó với ông không thể có chuyện ngâm ủ lúa không đúng kỹ thuật.

Đồng cảnh ngộ với ông Mỹ, gia đình ông Liễm cũng mua 400kg giống lúa Đài Thơm 8 tại hợp tác xã này về ngâm ủ nhưng kết quả cũng không nảy mầm, vụ này gia đình ông đã trễ sản xuất do giống lúa kém chất lượng.

Ông Liễm vô cùng bức xúc khi hiện tại đất đã se lại rồi, nếu ông dẫn nước vào thì các ruộng đã cấy của các hộ  bên cạnh sẽ ảnh hưởng. Do vậy ông vô cùng lo lắng khi xuống giống nhưng không được gì. Vụ Đông Xuân này là vụ mùa chính nên ăn hay không với người nông dân là vụ này. Vậy mà lâm tình cảnh này thì gia đình ông biết làm sao.

Cùng tỉnh cảnh với ông Mỹ và ông Liễm có hàng chục hộ nông dân trên địa bàn cùng mua một loại lúa giống tại hợp tác xã.

Lúa giống sau khi ngâm ủ tỷ lệ nảy mầm quá thấp, chỉ đạt 20-30%. Do vậy người nông dân cũng không giám mang đi gieo vì lo ảnh hưởng đến chất lượng đất ruộng sau này.

Về phái chính quyền, khi nhận được phản ánh từ nông dân đã tiến hành kiểm tra tình hình thực tế. Trong đó có khoảng chục hộ nông dân đã xảy ra thực trạng lúa giống nảy mầm kém khi mua cùng một giống tại hợp tác xã.

Tuy nhiên, chính quyền lại cho hay cũng nhiều hộ nông dân khác mua giống Đài Thơm 8 này của hợp tác xã nhưng khi ngâm ủ lúa vẫn lên bình thường. Do vậy khoảng chục hộ ngâm giống nảy mầm kém là do kỹ thuật ngâm ủ không đúng quy trình. Chính quyền đã tiến hành thỏa thuận với dân, cấp giống mới cho sạ lại.

Khi được hỏi về chất lượng lô giống của những nông dân bị thiệt hại, đại diện chính quyền cho rằng cũng trong lô giống đó nhưng nông dân khác ngâm ủ lên bình thường.

Đại diện chính quyền trấn an bà con nông dân không nên nóng vội vì bà con cũng là xã viên trong hợp tác xã nên sẽ không để bà con bị thiệt. Chính quyền đã ra chỉ đạo quyết liệt để phía hợp tác xã cùng người nông dân bị thiệt hại ngồi lại thỏa thuận với nhau.

Hàng loạt các vụ thua mua nông sản không giống ai của thương lái được cấp chính quyền cảnh báo tới người dân. Từ vụ mua lá mãng cầu non, mua hoa thanh long, mua cam non, cau non… đến hiện nay khu vực Đồng bằng sông cửu long (ĐBSCL), cụ thể là tỉnh Cà Mau thương lái lại xuất hiện thu mua lá nhàu, cây nhàu và cá lìm kìm gai…

Ông Thiệu (Thới Bình) chia sẻ ông đã thu mau trái nhàu suốt mười năm qua nhưng thu mua lá nhàu thì lần đầu ông nghe thấy, không biết họ thu mua để làm gì. Trước đó có người đề cập thu mua lá nhàu với ông, giá từ 120.000 – 150.000đ/kg khi ông phơi khô nhưng thấy lạ lẫm, bất thường lại gây ảnh hưởng kinh tế cho năng suất trái của bà con nên ông không đồng ý.

Hiện trên địa bàn khu vực ông rất nhiều người thu mua lá nhàu tươi giá 4.000đ/kg và đáng lo là rất nhiều người nông dân hái bán. Bởi khi hái lá sẽ ảnh hưởng đến năng suất của cây khi ra trái. Do đó sớm muộn nếu cứ hái lá thì sẽ không còn trái để bán.

Đại diện chính quyền xã Tân Lộc, Thới Bình cho hay hiện khu vực có 8 đại lý thu mua trái nhàu thì có 1 đại lý nhận thu mua lá. Chính quyền đã trao đổi khuyến cáo đại lý không nên thu mua bởi sẽ ảnh hưởng đến kinh tế của dân. Nhưng nhiều thương lái nơi khác đến thu mua lá nhàu thì khó mà kiểm soát.

Do vậy chính quyền đã tuyên truyền và khuyến cáo trực tiếp đến người nông dân để thấy tác hại lâu dài so với lợi nhỏ trước mắt.

Thông tin từ chính quyền tỉnh cho hay địa bàn tỉnh có tới 61 cơ sở thu mua trái nhàu nhưng thu mua lá nhàu thì nhiều thương lái đến từ tỉnh khác đến thu mua.

Chính quyền cũng cho hay việc thu mua trái nhàu hay lá nhàu đã phơi khô đa phần xuất bán cho đơn vị chế biến thực thẩm ở Long An và đơn vị đông dược ở TPHCM.

Còn với việc thương lái săn lùng mua cá lìm kìm gai với giá cao ngất ngưởng, ông Dũng (thới Bình, Cà Mau) cho hay tháng trước thương lái đến nhà ông ngỏ ý muốn mua cá lìm kìm gai từ 700.000 – 800.000đ/kg cá tươi và từ 3-4 triệu đồng/kg cá khô. Họ còn đặt tiền cọc trước. Ông Dũng cũng không hay biết họ thu mua cá cho mục đích gì.

Nhiều địa phương trong tỉnh người dân bỏ việc đi bắt cá lìm kìm gai để bán cho thương lái vì thu nhập cao, từ 300.000-700.000đ/ngày. Nhưng thương lái thu mua kìm gai cho mục đích gì thì hầu như không ai biết.

Địa phương đã có những nắm bắt, theo dõi chặt chẽ hành động để kịp thời báo cáo về tỉnh theo chỉ đạo của cấp trên.

Bởi trước đây lìm kìm gai là loài cá hoàn toàn không có giá trị kinh tế không ai để ý tới nhưng gần đây được thương lái thu mua giá rất cao.

Đồng thời chính quyền tỉnh yêu cầu các cơ quan liên quan cùng phối hợp theo dõi chặt chẽ tình hình thu mua lá nhàu, thu mua cá lìm kìm gai và các loại nông sản khác trên địa bàn tỉnh. Từ đó kịp thời có những xử lý vi phạm khi có sự cố bất thường. Đồng thời cảnh báo người dân phải hết sức cảnh giác để tránh gây ra hậu quả khi bán những nông sản bất thường cho thương lái thu mua.

Mặc dù những ngày qua giá heo hơi đã giảm nhưng hiện tại ở khu vực phía Nam, đặc biệt là “thủ phủ” heo Đồng Nai vẫn ghi nhận mức giá tương đối cao, ở ngưỡng 50.000đ/kg. Tuy nhiên người chăn nuôi vẫn dè dặt không dám rầm rộ tăng đàn để đảm bảo lượng heo ổn định.

Theo phía Hiệp hội chăn nuôi heo Đồng Nai cho hay, hiện giá xuất bán heo hơi ở ngưỡng trên 50.000đ/kg là tín hiệu vui với người chăn nuôi sau nhiều năm bấp bênh. Nhiều thời điểm giá “chạm đáy” khiến người nuôi lỗ từ 500.000 –  triệu đồng mỗi con lợn. Tuy nhiên tín hiệu vui là vậy nhưng người chăn nuôi cũng không nên ồ ạt tăng đàn, mở rộng chăn nuôi và cần duy trì ngưỡng ổn định hiên nay, chừng 2.5 triệu con lợn thịt nhằm đảm bảo nguồn cung cho TPHCM và cho cả nước.

Sở hữu trang trại lợn với hơn 300 con và phân nửa số đó đang vào thời kỳ xuất chuồng, bà Hương (Thống Nhất, Đồng Nai) cho hay, suốt 3 năm chăn nuôi trong hấp thỏm mỗi lần xuất chồng là “bão giá” thấp, giờ bà mới phấn chấn vì gỡ gạc được chút sau khi xuất chuồng bán heo.

Bà Hương cũng cho biết việc tái đàn để kịp phục vụ Tết cũng chỉ duy trì ngưỡng như hiện nay chứ không tăng cao bởi bải học tăng đàn nhãn tiền ồ ạt hai năm trước đã trở thành nỗi ám ảnh với gia đình bà và nhiều hộ chăn nuôi khác trên địa bàn. Bà cho hay với số lượng đàn hiện tại, dù mức giá có giảm xuống 40.000đ/kg thì người chăn nuôi vẫn có chút lãi.

Nhận định của một chủ trang trại tại Xuân Lộc, Đồng Nai cho hay, giá heo cao vừa qua là bởi nguồn cung không đủ cầu do nhiều trang trại đã treo chuồng do cú sốc thua lỗ nặng những năm trước. Tuy nhiên giá heo từ nay đến Tết không nhiều biến động bởi người chăn nuôi không thể một sớm, một chiều có thể tái đàn ồ ạt. Hơn thế xu hướng hiện nay là đầu tư chuồng trại chăn nuôi khép kín để nâng cao năng suất cạnh tranh nên chi phí không hề nhỏ, người chăn nuôi cũng tín toàn kỹ chứ không ồ ạt tăng đàn.

Hiện, lượng heo xuất chuồng khá dồi dào tại các trang trại, người chăn nuôi cũng không vội bán dù giá thu mua giảm và thương lái cũng e dè hơn trong việc đặt mua tại chuồng.

Nhận định của Hiệp hội chăn nuôi cho hay giá heo từ nay đến Tết còn biến động bởi phía thị trường Trung Quốc đang xảy ra dịch tả heo châu Phi khiến tổng đàn giảm, có thể ảnh hưởng đến giá heo thế giới tăng. Do đó giá heo vẫn có thể giữ ở mức cân bằng để người chăn nuôi vẫn có thể lời từ 500.000đ/con khi xuất bán.

Tuy nhiên một thực tế cho thấy, giá heo hơi hiện nay đang ở ngưỡng cao trong thời điểm xuất bán, người chăn nuôi đang hưởng lợi. Thế nhưng nếu nhìn vào con số thống kê của Tổng cục Hải quan sẽ không khỏi khiến chúng ta giật mình.

Bởi hiện giá thịt trong nước cao nhưng nửa đầu năm nay chúng ta đã nhập gần 20 tấn thịt với trị giá khoảng 22 triệu USD, tương đương khoảng 26.000đ/kg. Thời điểm hiện tại giá thịt nhập khẩu tăng lên khoảng 35.000đ/kg nhưng cũng chỉ rẻ bằng phân nửa thịt trong nước. Điều đáng nói số thịt nhập khẩu này đều từ các nước phát triển như Mỹ, Ba Lan, Hàn Quốc… Không chỉ vậy thịt heo trong nước cao đã tạo điều kiện cho 140.000 tấn thịt các loại khác nhập về tiêu thụ trong nước.

Con số này chính là sức ép lớn khiến người chăn nuôi, nhà chế biến thịt heo cần cân nhắc tính toán giá thành để đảm bảo cân bằng, hạ giá thịt heo trong nước để cạnh tranh trên sân nhà.

Bài toán về quy hoạch cây trồng, vật nuôi luôn là vấn đề thời sự cấp bách ở nước ta. Khi nhiều vùng vì tự phát, không theo quy hoạch đã dẫn đến thực trạng nguồn cung dư thừa và rơi vào tình trạng rớt giá thê thảm. Đó là những hệ lụy vô cùng nguy hiểm khi chúng ta không thể kiểm soát vấn đề quy hoạch.

Người trồng mì “khóc ròng”

Trước thực trạng giá mía đường thế giới rớt thê thảm, giá mía trong nước cũng theo đà xuống dốc khiến lượng đường tồn kho tăng cao, buôn lậu đường tràn lan khiến đường trong nước lâm cảnh lao đao. Nông dân đồng loạt chặt mía.

Từ đó, những người dân vùng nguyên liệu mía lớn như ở Phú Yên, Tây Ninh, Gia Lai… đồng loạt chuyển sang trồng mì (sắn) mà không hề quan tâm đến khuyến cáo của cơ quan chức năng.

Ông Mang, một hộ nông dân ở Tây Ninh chia sẻ, gia đình ông lâu nay đã trồng mía, ông co hay dù cây mía đang rớt giá nhưng cũng chưa dám chuyển đổi trồng mì bởi ông đã từng kinh qua với loại cây này, loài cây “ăn tạp” nên phá đất rất dữ. Nếu đã trồng mì mà chuyển đổi cây trồng khác thì cần vài năm phục hồi độ phì nhiêu của đất. Loài cây này trồng nhiều năm khiến đất suy kiệt dinh dưỡng và hệ sinh thái sẽ thay đổi.

Nhiều quốc gia trên thế giới từ lâu đã đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ với tác hại của việc trồng mì. Trung Quốc, Thái Lan là hai quốc gia hàng đầu cung cấp mì cho thế giới nhưng Chính phủ hai nước này đã phải đưa ra những khuyến cáo và cấm dân canh tác loại cây này nhằm bảo vệ tài nguyên đất.

Không những ảnh hưởng đến đất, việc phát triển tự phát, rầm rộ cây mì khiến người dân không kiểm soát và lựa chọn được giống tốt mà dùng giống trôi nổi trên thị trường dẫn đến dịch bệnh nguy hiểm như bệnh khảm lá… Đồng thời khi mở rộng diện tích lại rơi vào thực trạng cung vượt cầu khiến giá mì giảm, lại rơi vào “giải cứu” là tất yếu.

Do đó, phá mía trồng mì tự phát trên diện rộng đưa nông dân đối mặt với dịch bệnh, rủi ro về rớt giá và hơn hết đó chính là thực trạng tài nguyên đất sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.

Chính quyền cần vào cuộc

Với hộ gia đình ông Mang đã nhiều năm gắn bó với cây mía quyết định trung thành cùng cây mía và cùng nhà máy thỏa thuận hợp tác về kỹ thuật và đầu ra sản phẩm. Nhưng không ít các hộ trồng mía khác đã chuyển đổi sang trồng mì.

Do vậy chính quyền chức năng cùng doanh nghiệp cần vào cuộc chung tay hợp tác cùng người dân. Đặc biệt chính quyền cần chỉ đaoạ về chuyên môn và tuyên truyền cho bà con về tác hại của cây mì cũng như hệ lụy khi phá mía trồng mì. Còn phía doanh nghiệp cần có những đường hướng hợp tác lâu dài bền vững với bà con nông dân.

Theo GS.TS Võ Tòng Xuân thì các nhà máy chế biến đường cần có cải cách để giảm giá thành, tăng năng lực cạnh tranh và cho nông dân thấy nguồn lợi trong trồng mía so với các cây trồng khác. Phía địa phương cần có chính sách tháo gỡ khó khăn, giải pháp chọn cây trồng phù hợp và quy hoạch những cánh đồng mía lớn để đưa cơ giới hóa vào sản xuất, giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí.

Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ lâu đã trở thành vấn đề nhức nhối gây đau đầu cho các cấp chính quyền và người nông dân là người lãnh chịu hậu quả. Thực tế, không ít trường hợp “vượt rào” tự phát chuyển đổi cây trồng theo ý mình thì chỉ nhận “trái ngọt” cho một vài người tiên phong vụ đầu tiên. Còn sau đó những người chạy theo, a dua theo phong trào đều nhận “trái đắng” khi rơi vào thực trạng nguồn cung dư thừa, rớt giá.

Những ngày này có mặt tại Bình Phước, chứng kiến cảnh người nông dân đang đứng ngồi không yên do quýt đường đang vào vụ thu hoạch nhưng giá quýt sụt giảm nghiêm trọng.

So với niên vụ trước, thời điểm này giá quýt đang sụt giảm một nửa. Mức giá chỉ còn ở mức từ 10.000 – 12.000đ/kg với quýt hàng đầu, còn hàng loại chỉ ở ngưỡng 7.000 – 8.000đ/kg. Mức giá giảm bằng nửa niên vụ trước này khiến người nông dân lỗ nặng.

Hộ ông Tờ (Đồng Xoài) sở hữu tổng diện tích quýt 1.5ha nhưng sau khi kết thúc vụ trước, gia đình ông đầu tư gần 200 triệu đồng/ha cho vụ mới nhưng hiện giá quýt rớt thê thảm, thương lái đến mua tại vườn nhà ông chỉ ở mức giá 7.000đ/kg. Trước tình trạng này, gia đình ông đang lỗ nặng. Mức giá này khiến nhà vườn thu không đủ bù chi.

Mức giá quýt không chỉ xuống thấp mà việc tìm đầu ra cũng khó do thương lái không thu mua. Không ít vườn bỏ quýt chín rụng đầy gốc vì không có thương lái thu mua nên không kịp bán.

Ông Tờ cho biết đây là lần đầu tiên quýt mất giá thê thảm, nhà vườn lâm cảnh không thể hoàn vốn.

Với mức giá thương lái mua thời điểm hiện tại với quýt hàng đầu là 10.000 – 12.000đ/kg; với quýt hàng loại chỉ có mức giá từ 7.000 – 8.000đ/kg, thậm chí còn rớt giá đến 4.000 – 5.000đ/kg. Mức giá này giảm bằng nửa niên vụ năm trước. Với mức giá này người nông dân không chỉ lỗ mà mất hết vốn đầu tư không thể thu hồi.

Cũng lâm cảnh tương tự, gia đình bà Oanh (Tân Thành) sở hữu 2ha quýt đường niên vụ trước, thời điểm đó gia đình bà thu hoạch 25 tấn bán với giá 20.000 – 25.000đ/kg nên thu lại 200 triệu đồng. Nhưng năm nay quýt đường đang vào vụ chín dẹp nhưng mức giá giảm bằng một nửa năm trước. Bà Oanh đang cố gắng tìm cách hãm quýt chín chờ giá lên lo lỗ vốn nhưng tình trạng này cũng chẳng thể kéo dài vì quýt đã chín xuống nước mọng, không kịp bán cũng rụng.

Đại diện chính quyền Tân Thành chia sẻ về thực trạng thua lỗ của bà con trồng quýt là do nhiều nhà vườn cây đã cỗi, giảm năng suất nên kém thu nhập. Ngoài ra bà con mở rộng diện tích quýt ồ ạt khiến đầu ra sản phẩm quá dồi dào, thương lái nhiều lựa chọn nên ép giá nông dân. Chỉ tiêng địa bàn xã đã có tổng diện tích 150ha quýt đường. Quýt ồ ạt vào mùa chín, giá rớt thê thảm, thương lái không mặn mà, người nông dân đang đối mặt với thực trạng quýt chín rụng đầy vườn.

Không chỉ tại Tân Thành, các nhà vườn trồng quýt trên địa bà TX Đồng Xoài cũng lâm cảnh tương tự. Ông Thâu sở hữu 3ha quýt đường từ 5-10 năm tuổi. Niên vụ trước gia đình ông thu hoạch 25-30 tấn với giá từ 25.000 – 30.000đ/kg đã cho nhà vườn ông tiền lãi lên đến cả tỷ đồng. Thế nhưng năm nay, chưa kể đến giá giảm một nửa, quýt còn bệnh khiến năng suất giảm, khiến gia đình ông lâm cảnh điêu đứng.

Ông Thâu rầu rĩ chia sẻ, đầu tư 3ha quýt tốn ngót 500 triệu đồng mà năng suất giảm, giá rớt, ước tính niên vụ năm nay thua lỗ hàng trăm triệu đồng. Quýt thối rụng còn tốn tiền thuê nhân công nhặt đem chôn lấp, tránh nhiễm bệnh cho vụ sau. Gia đình ông chỉ còn cách chờ đợi vụ mới đầu tư mong gỡ gạc lại.

Với mức giá xuống thấp hiện nay, hầu hết các nhà vườn đều lỗ nặng. Với những vườn quýt mới trồng năm đầu, người dân bỏ hoang không chăm sóc. Loại cây trồng vốn được chọn là cây trồng bền vững này thì nay đang rơi cảnh bấp bênh khiến người dân lo lắng việc đầu tư trong những năm tiếp theo.

Sau giai đoạn vươn lên ngưỡng đỉnh cao, hiện mức giá heo hơi đã giảm ở ngưỡng từ 46.000 – 52.000đ/kg và dự báo tiếp tục giảm trong thời gian tới. Thực trạng này được nhận định là do cuộc họp của Bộ Nông nghiệp.

Giá heo giảm, thương lái “chạy làng”

Với ngưỡng giá từ 46.000 – 52.000đ/kg là mỗi con heo khi bán sẽ mất từ 500.000 – 600.000đ so với thời điểm giá cao hồi tháng trước. Do vậy, không ít thương lái đã chốt giá ở ngưỡng cao kỷ lục là 54.000đ/kg, cọc tiền mua heo hiện giờ đều “chạy làng”, không trở lại bắt heo cho người nuôi.

Còn với người chăn nuôi thì e ngại khi giá heo tiếp tục đà giảm đổ xô đi bán heo khiến thị trường heo hơi đang nhảy múa, chỉ cần đến chiều là giá heo đã giảm hơn so với sáng cùng ngày.

Bà Huyền, chủ hộ nuôi heo ở Đồng Nai bồn chồn không yên khi bà đã gọi 3-4 thương lái đến mới bán được đàn heo, không còn đâu cảnh thương lái tự về săn đón, đặt cọc như hồi tháng trước. Và khi giá heo cao, thương lái vào bắt cả đàn vài trăm con nhưng nay họ chị bắt chọn vài chục con. Bà Huyền bán buổi sáng được 51.000đ/kg nhưng đến chiều chỉ con 50.000đ/kg; còn những con xấu, con mỡ chỉ có giá 46.000 – 48.000đ/kg.

Các thương lái cho hay, hiện không chỉ có heo trong dân đua nhau xuất bán mà các tập đoàn nuôi heo lớn cũng ồ ạt đẩy ra thị trường khiến giá heo giảm.

Đại diện doanh nghiệp cũng cho hay đợt tăng giá heo vừa qua đa phần doanh nghiệp hưởng lợi bởi người nông dân đã kiệt quệ do thua lỗ trước đó. Và chính họ thựa nhận họ đã phải tăng công suất hoạt động có thời điểm lên 300% để phục vụ nhu cầu thị trường.

Nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân khiến heo giảm giá do chính sách điều chỉnh giá của Bộ Nông nghiệp. Và nhiều ý kiến không đồng tình khi cho rằng giá heo đang tăng lại bắt kéo xuống là không thấu hiểu nỗi khổ của nông dân, người chăn nuôi.

Nhưng phía cơ quan chức năng nhận định đợt tăng giá heo kỷ lục này đối tượng nhận lợi nhiều nhất đáng tiếc không nằm trong nông dân mà thuộc về doanh nghiệp, đặc biệt là các đại gia.

Do vậy lý do này khiến Bộ phải yêu cầu phía doanh nghiệp điều chỉnh xuống ngưỡng 45.000đ/kg nhằm đảm bảo lợi ích của tất cả các bên, người chăn nuôi, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Giá heo trong nước cần hợp lý để cạnh tranh

Bà Oanh, thương lái thu mua heo Đồng Nai giao về chợ đầu mối Tân Xuân (TPHCM) cho hay, thời điểm giá heo cao kỷ lục, sức tiêu thụ tại chợ đầu mối giảm hẳn, chỉ đạt 4.700 – 4.900con mỗi đem nhưng khi giá heo hơi giảm, sức mua đã tăng hẳn lên ở ngưỡng từ 5.200 – 5.300con/đêm.

Mức giá heo hơi cần điều chỉnh về khung hợp lý với nhu cầu thị trường mới có thể cạnh tranh bởi hiện có vô số nguồn thịt nhập ngoại giá rẻ. Không ít bạn hàng của bà Oanh đã chuyển hẳn sang thị nhập để giảm giá thành khiến việc kinh doanh của những tiểu thương như bà càng gặp khó hơn.

Thực tế, gần 2 tuần vừa qua, nhiều địa phương trên cả nước giá heo hơi đã hạ nhiệt. Các tỉnh miền Bắc như Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Lào Cai… hiện giá heo ở ngưỡng 45.000 – 51.000đ/kg, giảm 3.000 – 5.000đ/kg.

Hiện giá heo hơi tại Hà Nội đang là 47.000đ/kg; Ninh Bình đạt 48.000đ/kg; Hải Phòng, Đà Nẵng đạt 51.000đ/kg. Tại TPHCM giảm còn 50.500đ/kg.

Khu vực miền Trung được dự bán giá heo hơi ổn định ở ngưỡng 47.000 – 50.000đ/kg sau khi có ghi nhận giá heo giảm từ 2.000 – 3.000đ/kg tại các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Khánh Hòa…

Khi các cửa hàng nhỏ lẻ bán lúa giống không đảm bảo nguồn gốc, người nông dân đặt niềm tin nhầm chỗ khi mua giống trôi nổi khiến vụ mùa thất bát. Đó là thực trạng diễn ra trên địa bàn hai xóm Nhâu và Vang thuộc xã Liên Minh, Võ Nhai, Thái Nguyên.

Hơn 100 hộ nông dân trên địa bàn hai xã đã mua giống lúa U17 ở một cửa hàng bán giống cây trồng tại xã Tràng Xá để gieo cấy. Trong quá trình phát triển lúa đã sinh trưởng không đều. Cùng một thửa cấy mà nơi lúa chín, nơi lúa chưa làm đòng hoặc nơi lúa đã phơi màu.

Giống hỗn tạp

Ông Nụ ở xóm Nhâu chia sẻ, năm trước gia đình ông cũng cấy giống U17 nhưng mua giống ở Chi nhánh Vật tư Nông nghiệp huyện Võ Nhai nên cho năng suất cao, đạt khoảng 2 tạ mỗi sào và cho chất lượng gạo ăn rất thơm ngon. Vụ mùa năm nay, giống lúa này tại Chi nhánh Nông nghiệp huyện hết nên gia đình ông đã lên chợ Tràng Xá mua của cửa hàng tư nhân. Suốt quá trình gieo cấy, gia đình ông chăm sóc cẩn thận nhưng được nửa chừng thì xuất hiện hiện tượng không đồng đều. Cùng một thửa ruộng như chỗ thì đã làm đòng, chỗ thì chưa, chỗ thì đã chín.

Cùng trong xã, hộ anh Trường cũng có 10 sào lúa cấy giống U17 này thì toàn diện tích lúa làm đòng không đều. Chỗ thì mới bắt đầu làm đòng, chỗ thì đã chín. Nếu thu hoạch cũng chỉ đạt chừng 20kg/sào, không đủ tiền thuê máy. Tính cả công làm đất, giống, gieo cấy, phân bón tính ra thiệt hại hơn 750 nghìn đồng/sào. Theo nhận định của anh Trường, do giống anh mua tại thị trường trôi nổi nên có thể bị lẫn tạp.

Lãnh đạo xã Liên Minh cho hay khi phát hiện tình trạng lúa làm đòng không đều nhau, xã đã báo cáo với huyện và phối hợp cùng các cơ quan chức năng xuống kiểm tra thực trạng. Thực tế có hơn 100 hộ dân trên địa bàn hai xóm Nhâu và Vang đã gặp phải tình trạng lúa làm đòng không đều trên cùng diện tích gần 20ha. Trong đó, đa phần các hộ gieo toàn booj giống U17.

Đại diện cơ quan chức năng cho hay, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên chủ yếu bởi người dân đã sử dụng phải giống lúa lẫn tạp nhiều loại khác nhau. Do cơ cấu mùa vụ mà cả tỉnh và huyện không có giống U17 nên người dân tự ý mua bên ngoài thị trường nên gặp giống trôi nổi. Phía Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cũng đã kiểm tra và tìm cách tháo gỡ.

Khó kiểm soát

Cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra xác kết luận là giống bị tạp, “lẫn giống”. Khi thu bao bì có nhãn mác công ty cung ứng giống nhưng nhãn U17 lại được ghi và dán vào chứ không in trên bao bì.

Do đso cơ quan chức năng nhận định nhiều khả năng do giống U17 vụ năm nay khan hiếm nên có thể các cơ sở cung ứng giống đã tự đóng gói và ghi nhãn rồi bán cho người dân.

Chính quyền đã làm việc với đại lý cung ứng giống cho người dân nhưng chủ đại lý không thừa nhận. Việc mua bán hầu như không có hóa đơn chứng từ nên chính quyền cũng không có căn cứ để yêu cầu cửa hàng bồi thường thiệt hại cho người dân.

Đại diện cơ quan chức năng cũng cho biết, việc người dân không trồng giống lúa theo cơ cấu mà tự ý mua bên ngoài trôi nổi thị trường sẽ gặp rủi ro. Bởi tiểu thương nhiều khi mua lại giống và bán ở các phiên chợ nên hầu như không thể kiểm soát để xử lý.

Sự việc lần này ầy ra cảnh tỉnh với cả người dân và chính quyền. Chính quyền cần thực hiện tốt vai trò quản lý, cần tuyên truyền để bà con thông suốt. Người dân cần cảnh giác, chọn mua giống ở địa chỉ uy tín và cần có đầy đủ chứng từ mua bán rõ ràng.

Với không ít những biến động khó lường, thị trường nông sản nước ta năm nay luôn trong tình trạng nơi bội thu, nơi cần giải cứu và bội thu nhưng mất giá.

Những bức tranh nghịch cảnh

Vụ vải thiều Bắc Giang vừa qua cho thấy, sản lượng đạt 215.000 tấn với tổng giá trị tương đương 5.755 tỷ đồng. Con số này đạt kỷ lục trong ngưỡng 50 năm qua tại tỉnh. Đặc sản vải thiều cũng thâm nhập nhiều thị trường xuất khẩu khó tính như Nga, Mỹ, Canada, EU, Nhật… với sản lượng ước đạt 97.100 tấn, tương đương 45% tổng sản lượng vải toàn tỉnh với giá trị xuất khẩu đạt 170.5 triệu USD.

Số còn lại khoảng 118.700 tấn vải, chiếm 55% tiêu thụ trong nước, chủ yếu ở phía Bắc như Hà Nội, Hải Phòng… ngoài các chợ, các cửa hàng thực phẩm, siêu thị cũng là nơi bao tiêu đầu ra vải thiều cho bà con nông dân.

Đó là tín hiệu đáng mừng với bà con đất vải. Tuy nhiên cũng được mùa bội thu nhưng bà con trồng thanh long tại các tỉnh phía Nam lại hoàn toàn ngược lại khi thanh long rớt giá thê thảm, kỷ lục. Từ mức giá trung bình từ 20.000 – 25.000đ/kg xuống chỉ còn 2.000 – 3.000đ/kg khiến người trồng lao đao. Không ít nhà vườn đã thu hoạch thanh long, không có thương lái đến mua phải để thối hoặc đổ cho gia súc ăn. Còn lại nhiều nhà vườn chưa hái thì để chín thối ngoài cây vì hái cũng không ai mua mà còn tốn nhân công thu hoạch.

không riêng gì thanh long, nhiều nông dân lâm cảnh khốn cùng khi nông sản rớt giá, liên tục kêu gọi “giải cứu” như hành tím, mía đường, dưa hấu…

Với thực trạng đó cho chúng ta thấy khâu yếu kém trong chuỗi sản xuất, tiêu thụ nông sản Việt đó chính là nguồn cầu, đầu ra cho sản phẩm chưa có sự dự báo chính xác thị trường cũng như liên kết chuỗi sản xuất – tiêu thụ hiệu quả.

Ông Bắc – một nhà vườn cam ở Bắc Giang chia sẻ, hiện bà con trên địa bàn đang trồng trọt, chăn nuôi theo tính tự phát, mỗi gia đình đủ tiềm lực tài chính đến đâu sẽ làm đến đó. Tiềm lực này do vốn có sẵn, vốn vay ngân hàng. Hầu như tự phát chứ không có sự liên kết với bất kỳ doanh nghiệp nào hay các hộ nông dân khác trong vùng. Có bất kỳ nhà nào trồng cây gì hay nuôi con gì tốt là vụ sau người khác lại chuyển đổi làm theo.

Do vậy tư duy của bà con vẫn là cái gì hiện được giá là làm chứ không hề biết voề thông tin thị trường để định hướng sản xuất.

Lâm tình cảnh bị động

Khi không có kế hoạch thì thường dễ rơi vào tình trạng bị động bởi những tình huống không lường trước được.

Thống kê từ Hiệp hội thương mại hoa quả Trung Quốc cho thấy, thời điểm đầu tháng 10 thanh long nước ta xuất sang Trung Quốc khá ít, thường từ 50-60xe (xe 20 tấn). Nhưng năm nay thanh long được mùa, lượng thanh long mỗi ngày lên tới 100 xe khiến dư thừa, giá giảm.

Trước đây thanh long nước ta độc chiếm thị trường Trung Quốc nhưng hiện đã bị cạnh tranh bởi chính thanh long trồng tại nước này. Hiện 8 tỉnh nước này đã trồng thanh long và diện tích không ngừng tăng.

Do đó nguyên nhân khiến thanh long rớt giá chính bởi nguồn cung đã vượt cầu. Chưa kể đến chất lượng thanh long chưa đạt yêu cầu do thu hoạch sớm.

Câu chuyện về thanh long rớt giá chính là bài toán thị trường trong khâu tiêu thụ với nông sản Việt.

Các chuyên gia cho rằng việc dự báo thông tin thị trường chính là vai trò của cơ quan chức năng. Nhằm giúp người dân điều chỉnh sản xuất bởi người dân không thể tự đánh giá thị trường. Do đó nông sản dư thừa có một phần không nhỏ trách nhiệm của cơ quan chức năng.

Tỏi Lý Sơn một thời được mệnh danh là “vàng trắng” với giá trị kinh tế cao mang lại cho người nông dân nhưng giờ đây đang đứng trước nguy cơ bị giả mạo khiến giá rớt thê thảm, tỏi tồn động không tiêu thụ được.

Từ lâu, “Vương quốc tỏi Lý Sơn” đã nổi danh khắp cả nước với loại tỏi đặc trưng chất lượng cao. Thế nhưng gần đây, không ít thương lái đã vận chuyển tỏi từ nhiều nơi về trà trộn giả mạo tỏi Lý Sơn khiến tỏi nơi đây rớt giá thê thảm.

Bao trùm lên huyện đảo Lý Sơn là nét mặt buồn rầu của người nông dân khi ai cũng lắc đầu ngao ngán vì thương lái chỉ mua tỏi với giá 35.000đ/kg, đẹp lắm cũng chỉ được 40.000đ/kg.

Vụ Đông Xuân 2017-2018 vừa qua, tống sản lượng tỏi của huyện đảo ước đạt 2.000 tấn, đây được xem là vụ mùa bội thu của người dân. Thế nhưng vừa được mùa, tỏi đã nhiều, tỏi nơi khác lại trà trộn về khiến tỏi Lý Sơn rớt giá thê thảm, người nông dân được mùa nhưng không thể vui.

Hồi đầu tháng 9, giá tỏi đang ở mức hòa vốn ở ngưỡng 50.000đ/kg thì tỏi khô còn tồn gần 1.000 tấn. Nhưng đến hiện tại giá tỏi ở ngưỡng 35.000 – 40.000đ/kg thì tỏi tồn còn 280 tấn. Mức giá này người dân lỗ nặng nhưng vẫn buộc phải bán.

Chị Thanh, một nông dân trên địa bàn chia sẻ, chất lượng tỏi Lý Sơn đã nổi tiếng khắp cả nước nên chưa bao giờ người nông dân nơi đây nghĩ đến chuyện giá tỏi rớt thê thảm như năm nay. Nhiều hộ trữ tỏi đến hiện tại cầm chắc lỗ nhưng buộc phải bán để tiếp tục đầu tư vụ mới. Giá tỏi giảm thê thảm do tỏi nơi khác nhập về trà trộn khiến người dùng e ngại, thương lái ép giá.

Mức giá tỏi “chạm đáy” như năm nay đang là tín hiệu báo động về niềm tin của người tiêu dùng với thương hiệu tỏi Lý Sơn đã sụt giảm. Còn người nông dân nơi đây vẫn chỉ có một cách tiêu thụ tỏi truyền thống là bán tỏi khô.

Chất lượng tỏi Lý Sơn đứng đầu nhưng giá trị tỏi khô thực sự chưa phát huy hết. Có thể phải cải tiến giá trị của tỏi như làm tỏi đen, rượu tỏi… tuy nhiên chưa được quan tâm.

Đại diện Huyện đoàn Lý Sơn chia sẻ, thương lái nhập tỏi nơi khác về bán bằng giá tỏi Lý Sơn khiến xảy ra tình trạng chênh lệch mực tiêu thụ tỏi Lý Sơn và tỏi nơi khác. Hiện tỏi Lý Sơn bán ra giá thấp, bình quân mỗi Kilogram tỏi bán ra người dân chịu lỗ 20.000đ/kg cho các chi phí vật tư, phân bón…

Hội Nông dân giúp hội viên đăng ký tỏi tồn đọng lên tới 280 tấn, điều này gây ảnh hưởng cho xuống giống vụ sau. Cơ quan chức năng cũng vào cuộc hỗ trợ tiêu thụ giúp bà con nông dân với giá khoảng 60.000đ/kg, giúp bà con vượt qua khó khăn, kịp thời tái sản xuất cho vụ Đông Xuân 2018-2019.

Dù chính quyền đã vào cuộc hỗ trợ bán tỏi giúp người dân nhưng biện pháp chặn “tỏi đi ngược chiều” vẫn còn nan giải. Chỉ có thể phạt nếu bắt quả tang người bán trà trộn tỏi nơi khác cùng tỏi Lý Sơn khi tiêu thụ nhưng vô cùng khó. Do vậy, chính quyền cũng chỉ tuyên truyền hạn chế nhập tỏi nơi khác về để bảo vệ thương hiệu tỏi Lý Sơn.