Category: Thị Trường Nông Sản

Chi phí sản xuất tăng cao, thời tiết khắc nghiệt, giá cả không ổn định khiến người nông dân vùng ĐBSCL vẫn hoàn cơ cực, làm hoài mà vẫn hoàn nghèo, không khá khẩm lên.

Trước những thông tin chi phí sản xuất lúa tăng cao khiến giá thành lúa tăng. Tìm hiểu tình hình thực tế tại các khu vực.

Đến Trà Vinh, vụ mùa vừa qua giá lúa tăng cao hơn vụ trước, đạt ngưỡng 5.300đ/kg nhưng người dân cũng chẳng mấy vui. Nguyên nhân chính là do chi phí sản xuất đội lên cao nhưng năng suất lúa giảm nên lợi nhuận đạt không đáng bao nhiêu. Đặc biệt khi vụ hè thu thời tiết khắc nghiệt nên tốn nhiều chi phí chăm sóc, phân bón mà lúa vẫn đổ bệnh.

Ông Hòa (Châu Thành) chia sẻ, vụ lúa này gia đình ông tốn chi phí rất lớn. Nào là chi phí trước khi sạ phải bơm nước, thuê người làm đất, trừ cỏ, trị ốc bươu, phun thuốc trừ sâu lá, rầy nâu… Phải chăm bón và phun nhiều lần, trị mọi loại bệnh, đến kỳ thu hoạch thì chi phí nhân công gặt, công vận chuyển… chi phí chồng chi phí, vô cùng tốn kém.

Còn gia đình ông Đào (Cầu Kè) cho hay, vụ hè htu năm nay, gia đình ông liên tục phải bơm nước, máy chạy dầu mà dầu tăng cao. Còn chăm bón thì thuốc bảo vệ thực vật cũng tăng. Tính ra tất cả đồng ruộng nhà ông đạt 5.000m2 đất trừ mọi chi phí chỉ còn thu lời 700.000đ/1.000m2. Thời gian vụ lúa mất đến 4 tháng mà cả gia đình 4 người chăm sóc để thu lại được 3.5 triệu đồng. Chia từng đầu người thì 4 thnasg mỗi người thu nhập hơn 800.000đ và mỗi tháng được hơn 200.000đ/người. Đây là đang tính vụ vừa được mùa, được giá, chưa kể thời điểm thời tiết xấu, mất mùa, mất giá, không lỗ còn đang là may.

Tại Vĩnh Long, ông Việt (Mỹ Thuận) chia sẻ, nghề làm nông lúa nước ngày càng cực khổ. Dù đã trải qua cả cuộc đời vài chục năm sống cùng cây lúa vẫn không thể lường trước được diễn biến thời tiết cũng như thị trường.

Ông Việt cho hay vụ hè thu năm nay chi phí đội lên cao. Nếu năm trước chỉ 1.3 triệu đồng/1.000m2 thì nay tăng lên 1.6 triệu đồng/1.000m2. Do đó dù năng suất lúa tăng nhưng lợi nhuận vẫn không tăng. Không chỉ vật tư tăng, giá nhân công cũng tăng, công chăm sóc tăng khiến để làm ra hạt lúa, đụng đâu cũng tốn tiền, gây khó cho người nông dân.

Tại Đồng Tháp, bà con nông dân cũng không khá khẩm hơn khi lợi nhuận vụ hè thu giảm rõ rệt. Tại khu vực khi lúa chuẩn bị thu hoạch bị đổ gây giảm năng suất. Chi phí thu hoạch tăng cao do giá nhân công tăng khiến chi phí tăng cao.

Nguyên nhân gây ra lợi nhuận thấpcủa người trồng lúa, đại diện Hội Nông dân tỉnh cho hay giá thành sản xuất của nông dân khá cao. Do nông dân bị đội chi phí tăng cao do thuốc bảo vệ thực vật, do phân bón. Nhưng bởi tâm lý của nông dân bón và xịt nhiều thuốc do tâm lý dư còn hơn thiếu. Điều này càng khiến chi phí tăng cao khiến cây lúa giảm năng suất.

Hơn thế do tập quán truyền thống của người dân, gieo sạ mật độ quá cao, lạm dụng thuốc và phân bón nên càng khiến chi phí sản xuất đội cao lên.

Các chuyên gia cho hay, chi phí sản xuất lúa đội cao chính bởi việc lạm dụng thuốc hóa học, phân bón khiến đất thoái hóa, thu hút sâu bệnh. Do đó cứ đến vụ sau người dân lại phải tăng cao hơn lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Cùng với đó là thực trạng được mùa mất giá triền miên khiến người dân không còn “sức” tích lũy. Nên vào vụ thu hoạch là bán ngay lúa tươi tại ruộng cho thương lái để có tiền trả ngân hàng, cho đại lý.

Suốt thời gian dài qua, những mặt hàng nông sản chủ lực như hồ tiêu, cà phê không thoát đáy, gây khó cho nông dân khiến nông dân lâm cảnh nợ nần.

Trong phiên giao dịch đầu tuần, các mặt hàng hồ tiêu, cà phê không mấy khả quan, mức giá cà phê dao động trong ngưỡng 32.000đ/kg. Hồ tiêu là mặt hàng dù người nông dân đang đối mặt với dịch bệnh khiến cây chết cháy hàng loạt nhưng giá vẫn theo đà tuột dốc không phanh, mức giá ở ngưỡng từ 48.000 – 50.000đ/kg.

Các thị trường cà phê trên các sàn giao dịch quốc tế cũng cho thấy mức giá không mấy khả quan, mức tăng không đáng kể mà mức giảm khá sâu.

Hồ tiêu trong các thị trường khu vực Tây Nguyên và các tỉnh phía Nam cho thấy vẫn đang loay hoay ở ngưỡng “dậm chân tại chỗ”.

Cần những động thái hỗ trợ nông dân

Với mức giá cà phê, hồ tiêu hiện nay, các chuyên gia đánh giá chỉ ở ngưỡng ngang bằng với giá thành sản xuất. Do vậy nếu cứ duy trì ở mức giá này thì người nông dân hoàn toàn không có lãi. Không những thế vướng vào dịch bệnh thì thiệt hại, thua lỗ người nông dân nắm phần chắc.

Với mặt hàng cà phê, thị trường thế giới đang biến động xoay chuyển chóng mặt với mức giá không mấy khả quan khiến thị trường cà phê trong nước cũng ảnh hưởng.

Với hồ tiêu, người nông dân chịu nỗi khổ kép khi vừa mất giá vừa dịch bệnh mất mùa. Thời điểm 3 năm trước giá hồ tiêu tăng cao đột biến, đạt ngưỡng đỉnh điểm, 200.000đ/kg khiến người nông dân đua nhau mở rộng diện tích, vội vã chuyển đổi cây trồng. Hành loạt các cây điều, cao su bị đốn gục thay thế bằng hồ tiêu. Tuy nhiên, sau thời gian sinh trưởng, đến thời điểm cho thu hoạch mạnh nhất thì hồ tiêu rơi vào thảm kịch rớt giá không phanh. Đặc biệt khi dịch bệnh trên hồ tiêu lan rộng khiên hồ tiêu chết hàng loạt mà chưa tìm ra phương thuốc chữa trị càng khiến người nông dân lâm cảnh khốn cùng vì đã dồn hết công sức tiền của cho vườn cây.

Do vậy cần sự chung tay hỗ trợ của những cơ quan chức năng chuyên môn để có biện pháp kịp thời “cứu” nông sản. Cần “cứu” cây trong các khâu chăm sóc, thu hoạch, chế biến theo các tiêu chuẩn Vietgap, Global Gap và xen canh cây trồng.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ nhằm có những sản phẩm hồ tiêu, cà phê sạch đạt tiêu chuẩn khắt khe của thị trường. Đồng thời quản lý chặt chẽ các hộ nông dân sử dụng thuốc bảo vệ. Nhằm tạo ra sự liên kết chặt chẽ trong các khâu để có xuất xứ chứng nhận vùng trồng, giảm khâu trung gian thu mua nguyên liệu nhằm kiểm soát tốt chất lượng, đáp ứng những thị trường khắt khe từ Châu Âu, châu Mỹ…

Cùng với đó cơ quan chức năng cũng cần là người định hướng tốt trong chuyển dịch cây trồng, mùa vụ xuống giống cho người nông dân, nắm bắt quy luật tăng – hạ giá thành sản phẩm để khuyến cáo với bà con nông dân. Tuyệt đối tránh để bà con rơi vào tình trạng trồng ồ ạt, đại trà nhằm dẫn đến sự dư thừa, nguồn cung gây hạ giá. Từ đó, cần có những chiến lược thận trọng nhằm đạt được hiệu quả, giảm thiệt hại nặng nề cho người dân.

Thời gian qua, nông sản Đà Lạt đã bị vấy bẩn do làm vỏ bọc, áo khoác cho nông sản Trung Quốc, đặc biệt là các sản phẩm khoai tây, cà rốt. Khi mà không ít gian thương vì lợi nhuận, bất chấp thủ đoạn nhập hàng Tàu về đội lốt hàng Đà Lạt rồi đưa đi tiêu thụ.

Tại hội nghị giao ban báo chí, vấn đề nổi cộm nông sản Đà Lạt đang bị làm giả được đưa ra thảo luận. Đại diện Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng đã chia sẻ thông tin thực trạng có có việc gian lận này là do cơ sở kinh doanh nông sản tại Đà Lạt nhận đặt hàng từ chợ đầu mối. Nhiều cơ sở chỉ trng hai ngày nhập từ 30-60 tấn khoai tây. Hiện có tới 6 cơ sở gian lận nhập hàng Trung Quốc rồi giả hàng Đà Lạt đưa vào TPHCM, trong đó 4 cơ sở chuyên giao hàng vào chợ Thủ Đức.

Tại các địa bàn Đơn Dương, Đức Trọng có rất nhiều cơ sở có hành vi gian lận nhưng nông sản kiểm tra đều không vượt ngưỡng chỉ tiêu thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo an toàn. Một số cơ sở có hành vi trộn đất vào khoai tây.

Ý kiến từ đại diện Sở Nông nghiệp tỉnh cho hay, các loại nông sản như khoai tây, cà rốt… nhập về địa bàn quá ít, chỉ chiếm 0.1% so với tổng sản lượng nông sản địa bàn. Do vậy đã gây ra những hiểu lầm cho dư luận. Do vậy đại diện này nhấn mạnh cần tuyên truyền mạnh mẽ cho người kinh doanh, không vì lợi nhuận trước mắt, hám lợi mà thực hiện hành vi gian lận, hàng nhái nông sản địa phương gây mất uy tín cho nhãn hiệu địa phương, ảnh hưởng rất lớn đến người sản xuất tại Đà Lạt. Đơn vị này sẽ phối hợp với cơ quan chức năng cũng như người sản xuất ở địa phương nhằm triệt để ngăn chặn hành vi gian lận cùa người buôn bán.

Đại diện tỉnh Lâm Đồng cho hay, thời gian tới, từ ngày 15.9, tiểu thương tại chợ nông sản Đà Lạt chỉ được phép kinh doanh, buôn bán các mặt hàng có xuất xứ tại Đà Lạt. Triệt để nghiêm cấm kinh doanh, lưu trữ các nông sản từ nơi khác nhập vào địa phương nhằm mục đích mạo danh nông sản thương hiệu Đà Lạt. Đại diện này cũng chia sẻ, tỉnh sẽ nghiêm cấm mọi hành vi gọt, rửa nông sản như khoai tây, cà rốt… hoặc hành vi tiếp tay gian lận cho gian thương nhằm lừa dối người tiêu dùng. Chợ Đà Lạt sẽ đặt camera giám sát mọi hành vi buôn bán, vận chuyển, kinh doanh nông sản. Đặc biệt nghiêm cấm mang đất vào chợ với bất kỳ mục đích gì. Đây là hành động quan trọng nhằm minh bạch thông tin noogn sản Trung Quốc đội lốt nông sản Đà Lạt trước khi ra thị trường.

Trước đó, hàng loạt các thông tin đưa tin về cơ quan chức năng phát hiện các hộ kinh doanh trên địa bàn chợ nông sản Đà Lạt đã nhập khoai tây Trung Quốc giá rẻ về rồi rửa sạch, trộn đất và lại đem đi tiêu thụ, giả nông sản Đà Lạt để được giá cao.

Các hộ kinh doanh nhập khoai tây Trung Quốc với giá rẻ, chỉ 3.000-4.000đ/kg, sau đó rửa sạch, trộn đất và đưa ra TPHCM tiêu thụ với giá cao gấp đôi. Nhiều hộ không có giấy chứng nhận, gian lận hàng hóa, dịch vụ trong buôn bán… Do vậy cơ quan chức năng đã tịch thu gần 2 tấn khoai tây nhập Trung Quốc cùng máy rửa khoai tây và xử phạt các hộ vi phạm

Vừa qua Trung Quốc đã đưa ra những tiêu chuẩn mới như truy xuất nguồn gốc hay tăng thuế… với nông sản Việt vào thị trường này. Do vậy đây không còn là thị trường dễ tính. Điều đó cũng đòi hỏi doanh nghiệp cần có chiến lược đường dài, thay vì chỉ đi đường tiểu ngạch như hiện nay đang mang đến thiệt đơn, thiệt kép cho nông sản trong nước.

Xuất khẩu giảm mạnh

Thống kê từ cơ quan chức năng cho thấy, 8 tháng đầu năm, nhiều nông sản Việt đang dụt giảm mạnh cả về sản lượng lẫn kim ngạch vào thị trường tiềm năng này.

Với mặt hàng nông sản Gạo, tuy Trung Quốc vẫn chiếm vị trí độc tôn số 1 nhưng lượng gạo xuất khẩu vào thị trường này 7 tháng đầu năm 2018 chỉ đạt 927.000 tấn với kim ngạch đạt 491 triệu USD, giảm tới 32.5% khối lượng và giảm 21.5% giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm này từ phía chính sách nhập khẩu của Trung Quốc thay đổi, từ 150 doanh nghiệp giảm xuống chỉ còn 22 doanh nghiệp. Và không dừng lại, đầu năm 2018, 22 doanh nghiệp này lại tiếp tục loại bỏ 3 doanh nghiệp bị phía Trung Quốc rút giấy phép bởi vi phạm những quy định liên quan đến kiểm dịch thực vật.

Với mặt hàng nông sản cá tra cũng không ngoại lệ, Trung Quốc vẫn là nước dẫn đầu danh sách nhập khẩu của Việt Nam. Nhưng không còn dễ tính, nhiều quy định khắt khe khiến doanh nghiệp Việt gặp khó. Đơn cử với hàm lượng photphat trong cá được quy định tồn dư không vượt quá 4% tại thị trường Châu Âu thì khi kiểm tra, sản phẩm cá tra Việt Nam lại không vượt qua do còn dư lượng nên không đạt tiêu chuẩn nhập khẩu. Hơn thế nếu cá tra theo đường chính ngạch vào thị trường này còn chịu thuế suất 17% (nếu theo đường tiểu ngạch không mất thuế này).

Quy định trong chính sách nhập khẩu với nông sản vào Trung Quốc đã được công bố từ đầu tháng 4 năm nay là phải được truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên vẫn gây lúng túng cho không ít doanh nghiệp Việt, đặc biệt là trong vụ vải thiều vừa qua.

Cần đi bằng chính ngạch

Trung Quốc là thị trường lớn tiềm năng, hiện nhiều nông sản nước ta chỉ sang thị trường này bằng đường tiểu ngạch nên cần có sự thay đổi với chính sách bài bản, dài hạn trong xuất khẩu.

Đại diện Hiệp hội cá tra Việt Nam cũng thừa nhận hiện nay còn xuất khẩu theo đường tiểu ngạch khá nhiều. Chiếm khoảng tới 40% trong tổng kim ngạch. Múc giá xuất khẩu chính ngạch và tiểu ngạch chênh nhau đến 1 USD, ảnh hưởng không nhỏ đến cạnh tranh của doanh nghiệp. Chưa kể đến chất lượng của sản phẩm tiểu ngạch không được kiểm soát gây ảnh hướng chung, mất uy tín đến toàn bộ sản phẩm cá tra của nước ta.

Do vậy cần có sự siết chặt với sản phẩm cá tra đi theo đường tiểu ngạch. Cần kiểm tra chặt chẽ về chất lượng với sản phẩm thủy sản xuất khẩu qua biến giới.

Cơ quan chức năng khuyến cáo mọi doanh nghiệp cần tuân thủ nguyên tắc truy xuất nguồn gốc, đảm bảo an toàn và sử dụng chứng thư thủy sản xuất khẩu. Đảm bảo kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm thủy sản xuất đi mọi thị trường, không riêng gì thị trường Trung Quốc và không riêng gì mặt hàng cá tra.

Với mặt hàng gạo, Bộ Công Thương đã mời doanh nghiệp Trung Quốc sang để bàn bạc xuất khẩu chính ngạch bởi xuất khẩu gạo tiểu ngạch vừa thiệt hại cho người nông dân, vừa thiệt hại cho Nhà nước.

Trong những cuộc thảo luận, phía Trung Quốc luôn khẳng định họ dễ tính nhưng không dễ dãi, không phải cái gì cũng đưa vào nước họ được. Nên doanh nghiệp muốn đi đường dài cần phải đi đường chính ngạch để bảo vệ uy tín thương hiệu và sản phẩm để phát triển bền vững.

Những tín hiệu vui đến từ nhiều thị trường như Ai Cập, Trung Quốc, Philippines… với gạo Việt đang mở ra những triển vọng mới.

Tín hiệu vui từ nhiều thị trường

Mới đây, hợp đồng 1 triệu tấn gạo Việt được ký kết cung cấp cho Ai Cập mang đến tín hiệu đáng mừng cho gạo Việt. Gạo Việt nỗ lực đến được Ai Cập nhờ mức giá thành thấp hơn so với gạo Trung Quốc. Đất nước này cần số lượng gạo nhập khẩu rất lớn và đó là trách nhiệm của Chính phủ chứ không phải của tư nhân.

Với thị trường Philippines cũng vậy, nhu cầu nhập khẩu gạo từ nay đến cuối năm tăng từ 500.000 –  800.000 tấn nhằm bổ sung vào kho dự trữ cũng như ổn định giá gạo.

Doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội hợp tác thương mại trong lĩnh vực gạo với doanh nghiệp tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long nhằm cung ứng gạo Việt cho chuỗi siêu thị tại Trung Quốc.

Mức giá gạo xuất khẩu trùng bình 7 tháng đầu năm nay đạt mức giá 507USD/tấn, tăng so với cùng kỳ năm trước 14.8%.

Trung Quốc vẫn soán ngôi vị thứ nhất trong nhập khẩu gạo Việt chiếm 24.7% thị phần với tổng khối lượng đạt 927 nghìn tấn trong 7 tháng đầu năm.

Nhiều thị trường xuất khẩu Gạo Việt đều tăng như xuất sang Indo tăng 67.5 lần; Hồng Kông tăng 61.3 lần; Malaysia tăng 39.4 lần…

Từ nay đến cuối năm, nhiều thị trường xuất khẩu gạo Việt tiếp tục tăng nhu cầu như Trung Quốc, Philippines, Indo, Irad và nhiều nước Châu Phi.

Ngoài Philippines và Trung Quốc như đã nói trên, thị trường Indo và Châu Phi cũng tăng nhu cầu nhập khẩu bởi đối phó với sản xuất suy giảm bởi mưa lũ vào thời điểm cuối năm.

Đặc biệt, với tình hình xuất khẩu chung trên thị trường cho thấy, thị trường Campuchia đang sụt giảm đáng kể sản lượng lúa bởi mưa lũ liên tiếp từ tháng 7. Do vậy sẽ ảnh hưởng tới sản lượng gạo xuất khẩu của nước này. Đây chính là cơ hội cho gạo Việt có thể tiếp cận với các thị trường xuất khẩu truyền thống để tìm cơ hội mới.

Cơ hội từ chính sách

Thị trường xuất gạo những tháng cuối năm hứa hẹn sôi động tở lại với đa dạng doanh nghiệp xuất khẩu cùng tham gia thị trường nhờ Nghị định 107/2018 được Chính phủ thông qua đưa ra những chính sách mới trong xuất khẩu gạo.

Nghị định đã mở ra sự nới lỏng hơn với các quy định về kho chứa, cơ sở xay xát hay chế biến gạo với doanh nghiệp xuất khẩu. Đồng thời đơn giản hóa những htur tục hải quan hành chính rườm rà với những doanh nghiệp xuất khẩu gạo hữu cơ, gạo đồ, gạo tăng cường vi chất dinh dưỡng.

Nhờ chính sách thông thoáng đã tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa có cơ hội tiếp cận thị trường mới, đẩy mạnh xuất khẩu gạo đặc sản tới những thị trường lớn như Trung Quốc, Châu Âu, Châu Phi, Iraq, Cuba, Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất.

Cùng với đó giá gạo Việt sẽ cạnh tranh tốt nhờ doanh nghiệp giảm chi phí xuất khẩu, mang đến cơ hội cạnh tranh giá cả trên thị trường xuất khẩu, kể cả với doanh nghiệp nội địa tịa thị trường xuất khẩu.

Thống kê mới nhất từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho hay khối lượng xuất khẩu gạo tháng 8 ước đạt 441.000 tấn với giá trị đạt 209 triệu USD, đưa khối lượng xuất khẩu gạo trong 8 tháng đầu năm 2018 ước đạt 4.4 triệu tấn, tăng 6.8% so với cùng kỳ năm trước.

Trong những ngày qua, thông tin về giá heo được quan tâm khi đạt mức cao kỷ lục trong suốt nhiều năm qua. Đặc biệt tại nhiều khu vực các tỉnh phía Bắc, giá heo hơi xuất chuồng đạt đỉnh tới 57.000đ/kg, cao gấp đôi năm ngoái. Thông tin này là tín hiệu mừng cho người nông dân.

Tuy nhiên ngưỡng giá heo hơi cao suốt 3 tháng nay có lợi rất nhiều cho người chăn nuôi nhưng các nhà quản lý nhận định nếu giá heo duy trì ngưỡng trên 55.000đ/kg trong thời gian dài sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Bộ Nông nghiệp đã ra công văn gửi các địa phương vào cuối tháng 7 đề nghị các địa phương ổn định sản xuất. Cơ quan này cho hay giá heo tăng cao với diễn biến phức tạp ảnh hưởng rất lớn đến chỉ số tiêu dùng, tiềm ẩn nguy cơ phá vỡ cân đối ngành hàng thịt heo.

Cục Xuất khẩu (Bộ Công Thương) cảnh báo nếu giá thịt trong nước tiếp tục cao sẽ khiến ngành này phải đối diện với áp lực cạnh tranh từ thịt nhập khẩu gia tăng mạnh. Do vậy ngành chăn nuôi phải cải tiến, ứng dụng khoa học, giảm giá thành để đủ năng lực đối phó với thịt ngoại, nâng cao chất lượng để hướng tới thị trường xuất khẩu.

Số liệu từ Tổng cục Hải Quan cho thấy, 6 tháng đầu năm nước ta nhập hơn 19.000 tấn thịt heo, tổng kim ngạch ước đạt 22 triệu đô la Mỹ. Mỗi kilogram thịt heo nhập trung bình 1.12 USD, khoảng 25.000đ, bằng nửa giá heo hơi hiện nay trên thị trường. Thị trường cung cấp nhiều thịt heo vào nước ta nhất là Ba Lan, Tây Ban Nha.

Thông tin từ các hãng truyền thông quốc tế cho thấy, Mỹ, quốc gia đã cung cấp thịt heo cho Việt Nam thì trong tháng 8 giá thịt heo giảm mạnh.

Trong bối cảnh giá thịt heo quốc tế giảm mà giá thịt heo trogn nước ta lại tiếp tục cao, sẽ không loại trừ khả năng thịt ngoại sẽ nhập ngoại vào Việt Nam lạ tăng mạnh hơn nữa. Khi người tiêu dùng tiếp cận đến nhiều nguồn với nhiều lựa chọn thì họ sẽ chọn thịt nhập ngoại có chất lượng cao, đảm bảo mà giá thì thấp hơn nhiều so với thịt heo trong nước.

Do vậy, không chỉ ngành chăn nuôi trong nước phải đối phó với áp lực thịt heo nhập ngoại mà chính loại thịt này còn khó cạnh tranh với nhiều mặt hàng thịt khác sản xuất trong nước nếu như mức giá cứ không ngừng tăng cao. Đặc biệt là thịt gà là mặt hàng thịt mang đến nhiều sự lựa chọn với người tiêu dùng.

Như vậy, cho thấy, giá cao không mang đến tín hiệu mừng cho người chăn nuôi mà giá thịt heo trong nước cao sẽ càng tăng áp lực cạnh tranh, giảm ưu thế với ngành này khiến có thể dẫn đến nguy cơ dư thừa thịt heo, dư thừa nguồn cung lặp lại.

Không dừng lại đó, nguồn rủi ro lớn nữa đến với người chăn nuôi đó chính là thực trạng tái đàn nuôi mạnh trở lại hiện nay. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng khủng hoảng thừa, khiến cung vượt cầu, lặp lại kịch bản vào những tháng đầu năm 2017, khiến người chăn nuôi lâm vào tình trạng thu lỗ nặng, nhiều người chăn nuôi nhỏ lẽ đã phải phá chuồng, chuyển ngành khác. Thựuc trạng này là cảnh báo chuẩn xác khi kịch bản này đã lặp lại rất nhiều lần trước đó, để lại cho chúng ta bài học lớn.

Thời điểm này, khắp các cánh đồng của bà con nông dân Tâm Lộc – Phù Ninh – Quảng Nam, nghệ đã đến kỳ thu hoạch nhưng bỏ đầy đồng không có người mua, cần “giải cứu”.

Sau biết bao tháng ngày chăm sóc nhưng khi cho thu hoạch thì lại không có người hỏi mua khiến bà con nông dân hết sức lo lắng.

Ông Tâm, một người trồng nghệ ở thôn Đại Đồng, Tam Lộc chia sẻ, tháng 8 năm trước, gia đình ông đầu tư trồng 10 sào (1 sào tương đương 500m2) nghệ vàng. Ước tính của gia đình ông tâm vào vụ thu hoạch sẽ đạt 8 tấn và thu hoạch vào thời điểm tháng 6 năm nay. Thế nhưng hiện không có thương lái nào đến thu mua, nghệ nhà ông trồng vẫn để đầy đồng.

Ông Tam chia sẻ, năm ngoái, giá nghệ tươi dao động từ 11.000 – 16.000đ/kg, với diện tích gia đình ông đã trồng, cho lợi nhuận lãi vìa chục triệu mỗi vụ. Thế nhưng giá nghệ năm nay rớt thê thảm, chỉ còn 4.000 – 6.000đ/kg, mà thương lái cũng chỉ mua nhỏ lẻ vài tạ dịp đầu mùa, còn nay rộ mùa thì cả tháng trời không có bóng dáng thương lái nào đến hỏi mua.

Chia sẻ về chi phí bỏ ra, ông Tam cho hay, để trồng được vụ nghệ đến mùa thu hoạch, vợ chồng ông đã mất khoảng 30 triệu vốn cho phân, giống, thuê người chăm bón. Thế nhưng hiện nghệ đã già, rụng hết lá nhưng gia đình ông phải bỏ ngoài đồng cho cỏ mọc um vì thương lái không đến thu mua. Gia đình ông còn phải phá bỏ 2-3 sào để xoay sang làm trại gà. Số còn lại nếu thương lái không mua thì cũng phá nốt để trồng loại cây khác.

Cũng rơi vào tình cảnh tương tự, ông Xuân (thôn Đại Đồng, Tam Lộc) cho biết, gia đình ông trồng hơn 1ha nghệ, năng suất đạt khoảng 16 tấn. Thế nhưng nay đến kỳ thu hoạch mà chờ mòn mỏi cũng không thấy bóng dáng thương lái đến mua. Ông như đang “ngồi trên đống lửa” bởi biết bao tiền của, công sức đổ dồn đầu tư vào đây. Giờ mà không có thương lái mua, nghệ già để đầy đồng rồi cũng sẽ hỏng hết. Nên cứ ngồi mòn mỏi ngóng chờ thương lái.

Thông tin từ cán bộ nông nghiệp địa phương Tam Lộc xác nhận, hiện có nhiều hộ gia đình trồng nghệ trên địa bàn xã không bán được nghệ khi nghệ đã vào vụ thu hoạch. Theo cán bộ này chia sẻ, hiện địa bàn xã có khoảng 25 hộ gia đình trồng nghệ vàng trên tổng diện tích khoảng 8ha với sản lượng ước đạt trên 100 tấn. Thười điểm năm 2017, người trồng nghệ có thu được nguồn thu khá nhờ giá nghệ tăng cao. Nhưng năm nay hầu như không có thương lái đến mua, nếu có chỉ là thu mua nhỏ lẻ rất ít khiến nông dân rơi vào tình trạng thiệt hại nặng nề. Hiện số nghệ cần “giải cứu” là con số hơn 100 tấn vì người trồng nghệ nơi đây không có thương lái đến mua.

Cán bộ địa phương cũng đang cố gắng tích cực liên hệ với các đầu mối tiêu thụ nhằm tìm cách giúp bà con nông dân. Cố gắng để giúp bà con thu hồi lại được chút vốn đầu tư, giảm thiểu thiệt hại khi cả mùa vụ chăm sóc và mong chờ thu hoạch. Thực trạng được mùa mất giá, cần “giải cứu” giờ đây lại đến với nghệ.

Đó là thực trạng đối với ngành sản xuất lúa gạo khi đứng đầu trong danh sách xuất khẩu nhưng thu nhập của người nông dân xếp ở nhóm cuối. Cần giảm tối đa cac skhaau trung gian mới có thể tạo lợi nhuận cho người trồng lúa.

Nhóm trung gian hưởng lợi

Kỳ tích qua những tấm gương trồng lúa thu nhập tiền tỷ ở Đồng Tháp chỉ đếm trên đầu ngón tay và không dễ dàng lặp lại.

Thực tế sự thật hoàn toàn khác. Thống kê từ Bộ Tài Chính cho hay, giá lúa vụ Hè Thu 2018, ĐBSCL trung bình đạt 4.059đ/kg, tăng hơn so với năm trước là 156đ/kg. Tuy nhiên, những khoảng thời gian lúa được giá chỉ trong vài ngày đầu mùa, khi lúa còn chưa kịp thu hoạch. Do vậy, vẫn luẩn quẩn những câu chuyện bán lúa để có tiền mua cho vợ cái nồi cơm điện mới rồi lại chìm vào vòng vay nợ, trả nợ tiền vật tư, tiền thuê máy, thuê nhân công… để làm vụ mới. Đó mới chính là bức tranh thực ở vựa lúa nước ta.

Dù hiện nay, khoa học kỹ thuật đã ứng dụng, giống lai tạo đã cải thiện rõ rệt nhưng người hưởng lợi lại không phải là người nông dân. Gánh nặng đè lên vai họ nào giống nào thuố bảo vệ, nào thuê máy móc… cùng với cạnh tranh trong xuất khẩu khiến giá thành lúa rẻ càng khiến công sức của người nông dân đổ mồ hôi trực tiếp xuống đồng ngày một teo tóp đi. Do đó, ngày nay cho doanh nghiệp thuê đất còn lãi hơn so với quan niệm truyền thống lấy công làm lãi đã tồn tại trong nghề nông suốt nhiều đời qua.

Trong suốt hàng chục năm qua, Nhà nước đã chi ngân sách hàng ngàn tỷ để hỗ trợ người trồng lúa. Theo đó, những nhà hoạch định chính sách lạc quan về doanh nghiệp thu mua lúa gạo hay phân bón khi có hỗ trợ sẽ chia sẻ quyền lợi với người nông dân trên tinh thần nền kinh tế tương ái. Quan niệm phi thị trường này dẫn đến hệ lụy người nông dân không hề nhận được chút gì từ khoản phí khổng lồ ấy mà tất cả rơi vào khâu trung gian. Từ đó nghèo vẫn hoàn nghèo.

Làm giàu cho nhà nông

Để người nông dân được lợi cần tăng giá thành xuất khẩu gạo hoặc giảm giá thành sản xuất. Nước ta dân đông, đất không rộng nên phải trồng lúa cao sản, ngắn ngày chứ không trồng được loại lúa chất lượng cao cho giá trị xuất khẩu lớn. Do vậy, chúng ta đã nỗ lực mang đến cho nông dân những giống ngắn ngày nhưng đảm bảo cơm ngon, bán được giá tương đối cao.

Cần để doanh nghiệp xuất khẩu gạo trên mọi thị trường để nâng cao giá trị. Giảm khâu trung gian, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và người nông dân có quyền mặc cả.

Trước mắt cần có giải pháp cơ bản giảm giá thành trong sản xuất. Tạo điều kiện để nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, giảm phân bón, thuốc bảo vệ, hạt giống… với những biện pháp thiết thực.

Đặc biệt, cần chống các loại phân giả, thuốc giả, giống giả.

Cần có những cú thay đổi ngoạn mục trong tiến bộ kỹ thuật để giúp người dân tăng thu nhập.

Do vậy, cần có những hỗ trợ của Nhà nước đến tận tay người dân để đảm bảo những trở lực có thể vượt qua nhằm giúp người nông dân kiên định với truyền thống trồng lúa nước.

Những ngày này, rất đông thương lái đổ về các khu vực miền Đông Nam Bộ, vùng ĐBSCL săn lùng tìm mua cam non, bưởi non. Thương lái giải thích mua trái non để phơi khô và xuất khẩu làm dược liệu, sản xuất thuốc tân dược.

Ông Nhã, ngụ tại huyện Mỏ Cày (Bến Tre) chia sẻ, hiện gia đình ông đang cắt tỉa cam sành nọn với diện tích rộng 2ha, nghe tin thương lái thu mua nên gia đình ông thu gom trái và phơi bán cho thương lái.

Tuy nhiên ông cũng cho hay, từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ, mấy chục năm trồng cam, giờ đây ông mới bán cam non. Thế nên việc lùng mua cam, bưởi non của thương lái cũng đặt ra cho ông những nghi vấn. Đặc biệt là thương lái còn vào tận vườn mua những nông sản chưa từng bán trong thời gian qua như cau non, rễ tiêu, đỉa….

Trước đây, thông thường các vườn cam thường ưu tiên vụ nghịch mùa dễ tiêu thụ, cho giá trị cao hơn nên vụ thuận các chủ vườn cắt tỉa nhiều trái non để dưỡng cây cho vụ sau. Hoặc theo kỹ thuật một số vườn cắt tỉa nhiều trái non để các trái còn lại to hơn, bóng đẹp hơn… Những trái cây non tỉa bỏ đi này không sử dụng vào mục đích kinh tế nào, chỉ bỏ đi hoặc vùi làm phân bón.

Tuy nhiên, số trái non này chỉ lớn với những vườn cam rộng, chứ vườn nhỏ cũng không đáng kể. Đặc biệt hiện thương lái mua theo cân và là cam, bưởi non đã phơi khô, thái lát mỏng… Lại càng hao và còn ít, tốn nhiều công. Trừ chi phí công thì cũng còn lại không đáng bao nhiêu vì nhiều công đoạn cầu kỳ.

Đại diện một doanh nghiệp xuất nhập khẩu nông sản tại Hà Nội cho hay doanh nghiệp có nhu cầu thu mua cam, bưởi non với số lượng rất lớn.

Yêu cầu với các loại cam, bưởi non là “rụng sinh lý hoặc tuyển bỏ”, trái cây có thể vàng cuống nhưng không được đen, thối. Đặc biệt kích thước trái cam doanh nghiệp này thu ua chỉ nhỏ hơn 2.5cm, nếu trái lớn hơn thì giá rẻ, chỉ dưới 2.000đ/kg. Với quýt cũng tương tự và mua quanh năm nhưng trái lớn hơn 2.5cm thì doanh nghiệp không mua. Riêng bưởi phải đạt kích cỡ dưới 2.5cm, trái lớn hơn thì tùy đợt thu mua nhưng giá rẻ.

Chia sẻ về vấn đề này, các chuyên gia cũng cho hay, việc tỉa bớt trái non là điều cần thiết trong quá trình chăm sóc cây.

Đơn vị thu mua thì giải thích, trái cây non được thái lát mỏng và sấy khô, xuất khẩu sang Ấn Độ để làm nguyên liệu chế biến thuốc tân dược. Nông dân chỉ cần thu gom trái non bỏ đi bán mà không cần lo lắng đến dự lượng tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.

Giá thu mua được doanh nghiệp định giá từ 6.000-8.000đ/kg với trái tươi và từ 25.000-30.000đ/kg với trái phơi khô.

Theo nhiều chủ vựa cam ở ĐBSCL cho hay, câu chuyện thu mua trái non không mới vì họ đã từng thu gom cam non của nhà vườn. Tuy nhiên thu gom cho mục đích gì thì chủ vựa cũng không để ý.

Chuyên gia Nông nghiệp cho hay, việc tỉa trái non là yêu cầu kỹ thuật của nhà vườn trồng cây có múi. Việc này giúp tuyển chọn trái và dưỡng cây cho niên vụ sau. Tuy nhiên không nên quá lạm dụng để bán mà ào ạt cắt tỉa trái non bán cho người mua mà chưa rõ mục đích. Hơn thế việc cắt tỉa bán cho thương lái này không mang lại nhiều lợi nhuận vì tốn nhiều công sức, được chút lợi nhuận trước mắt nhưng ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng sau này.

Và vị chuyên gia cũng khuyến cáo những chủ vựa đứng ra thu gom cần cẩn trọng, tránh thu gom hàng loạt rồi thương lái xù, để lại chủ vựa ôm đống hàng và nợ không biết sử dụng làm gì.

Nhập nông sản, kèm luôn “nhập” rác nông sản là thực trạng đang diễn ra tại các khu chợ đầu mối TPHCM. Ước tính có đến 240 tấn rác mỗi đêm bị “nhập” về chợ đầu mối và rác nông sản chiếm 90% từ việc sơ chế nông sản.

Với 3 khu chợ đầu mối tại TPHCM mỗi đêm tiếp nhận khoảng hơn 9.000 tấn hàng hóa thì lượng rác xả ra trung bình là 240 tấn mỗi đêm, riêng nông sản chiếm 90% lượng rác đó. Với số rác đó các ban quản lỹ chợ đã phải chi số tiền khổng lồ, lên tới 2 tỷ đồng mỗi tháng, tương đương khoảng gần 70 triệu đồng mỗi ngày để xử lý rác thải.

Đó là những con số được nêu ra trong Hội thảo chuyên đề về giải pháp triển khai sơ chế tại nguồn mặt hàng rua củ quả phân phối trên địa bàn TPHCM được tổ chức tại Lâm Đồng.

Phát biểu tại Hội thảo, một địa diện chia sẻ, hàng hóa từ các tỉnh bạn đổ về chợ đầu mối tại TPHCM ngày càng nhiều khiến lượng rác thải phát sinh cũng ngày càng tăng, đặc biệt là rác thải từ hoạt động sơ chế rau củ, quả héo, úa, dập, hỏng, thối nát… Rác thải này gây nguy cơ ô nhiễm môi trường và lây lan vi khuẩn gây mất an toàn thực phẩm cũng như phát sinh dịch bệnh, tạo áp lực rất lớn cho công tác thu gom, xử lý.

TPHCM đang tiêu tốn một số tiền khổng lồ để xử lý loại rác phát sinh này, trong khi đó đây có thể sử dụng là nguồn phân xanh rất tốt mang dinh dưỡng cho nông nghiệp.

Cùng với đó, việc nông sản không được sơ chế, đóng gói bảo quản ngay sau khi thu hoạch khiến giá trị sản phẩm không cao, lây lan thối rữa hư hỏng trong quá tình vận chuyển gây hao hụt so với khi thu hoạch rát cao, tỷ lệ hư hỏng lên đến 30%, nhát là với rau củ. Do đó, với tỷ lệ hao hụt này thì người tiêu dùng phải trả giá cao hơn để bù đắp chi phí hao hụt đó. Người nông dân tốn công sức, tốn chi phí khi phải bù đắp lợi nhuận vào khâu hao hụt trong thu hoạch, vận chuyển, chế biến.

Hàng hóa, nông sản chưa sơ chế cũng gây khó cho công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng và nguồn gốc xuất xứ hàng hóa. Điều này đã gây khó trong nhận diện thương hiệu nông sản đặc trưng vùng miền, giảm sức cạnh tranh của nông sản từ những vùng uy tín khi nhập nhèm với hàng không rõ nguồn gốc, hàng xuất xứ Trung Quốc.

Đại diện tại Hội thảo chia sẻ, kế hoạch tiến tới là thực hiện sơ chế tại nguồn với mặt hàng nông sản tại các khu vực Đông Tây Nam Bộ trước khi đưa vào phục vụ kinh doanh tại các chợ đầu mối nông sản TPHCM. TPHCM dần tiến tới thực hiện sơ chế tại nguồn với ba chợ đầu mối lớn. Tương lai, tất cả hàng hóa nông sản, thực phẩm tại các khu vực vào 3 chợ này phải được sơ chế, phân loại và kiểm dịch đủ tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, đầy đủ thông tin truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn mác đóng gói đầy đủ mới có thể tiếp tục vào chợ, vào các cửa hàng bán lẻ hay siêu thị trên địa bàn.

Thực hiện triệt để được các quy trình này sẽ mang đến những sản phẩm nông sản an toàn cho người tiêu dùng.