Author: Nguyên Phạm Hạnh

Với đa dạng sự lựa chọn, giá rẻ, mua sắm online đang trở nên phổ biến và phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, khiếu nại về chất lượng hàng hóa mua online của người tiêu dùng (NTD) cũng ngày càng gia tăng.

Máy đo nồng độ co2 :

Máy đô nồng độ co2 trong không khí

Trao đổi với chúng tôi, ông Cao Xuân Quảng, Trưởng phòng quản lý người tiêu dùng – Cục quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) cho hay các sản phẩm hàng tiêu dùng bị khiếu nại nhiều nhất. Nguyên nhân do hoạt động online phát triển mạnh.

“Giao một đằng, bán một nẻo”

Chị Mai, NTD ở Hà Đông (Hà Nội) đặt mua một chiếc điện thoại Zenfone 2 tại mọt website bán hàng khá uy tín. Nhưng khi kiểm tra kỹ mới thấy số imei không khơp phiếu bảo hành. Liên hệ đổi trả nhưng chị được hẹn hò, khất lần rồi nhận sản phẩm cũ có bảo hành bởi sản phẩm mới hết hàng khi kiểm tra. Chị Mai tìm đến một nhà phân phối còn giới thiệu sản phẩm này thì phát hiện sản phẩm đã mua không phải hàng chính hãng.

Cùng tương tự trường hợp chị Mau, trong đơn khiếu nại gửi lên, anh Tùng (Cao Bằng) cho biết đặt mua bộ nồi Kangaroo của công y bán online, nhưng nhận hàng phát hiện nắp vỡ nên yêu cầu đổi, trả. Sản phẩm mới anh nhận được chiếc nắp lành lặn thì chiếc nồi méo, không sử dụng được. Anh yêu cầu trả và hoàn tiền nhưng nhà cung cấp lảng tránh, anh phải lên cơ quan chức năng nhờ giải quyết.

Trao đổi với chúng tôi, Ông Quảng cho biết, trong số 300 yêu cầu khiêu nại từ NTD mà cơ quan tiếp nhận trong quý I, khiếu nại liên quan hoạt động mua bán online đến hơn 10%.

“Dù chứa nhiều ưu điểm nhưng mua sắm online ẩn chứa nhiều nguy cơ rủi ro cho NTD khi không thể tận mắt sờ sản phẩm trực tiếp trước khi mua. Việc tiếp cận thông tin thực khó khăn, thậm chí nếu NTD bỏ qua điều kiện đổi, trả, bảo hành sản phẩm rất dễ rơi vào bẫy online” – ông Quảng chia sẻ.

Theo ông, nhiều trường hợp lợi dụng mua bán online để lừa đảo, các giao dịch đó qua mạng xã hội như zalo, face… Khi thanh toán xong, NTD không nhận được hàng hoặc nhận được hàng khác xa so với quảng cáo.

Nhiều trường hợp khách hàng mua điện thoại nhưng trong hộp là… viên gạch, bị người bán chặn điện thoại, chặn face…

“Khi nhiều NTD khiếu nại, cơ quan quản lý vào cuộc thì người bán hủy điện thoại, hủy face… “ ông Quảng nói.

“Tranh tối, tranh sáng”

Theo ông Trần Trọng Tuyến, tổng thư ký Hiệp hội Thương mại điển tử: hiện thương mại điện tử nước ta như “trang tối, tranh sáng”, NTD còn lơ mơ về kẽ hở của thị trường nên bị người bán hàng lợi dụng.

“Trước đây NTD sập bẫy không biết kêu ai, đành ngậm ngùi chịu đựng. Khi các kênh tiếp nhận khiếu nại rõ ràng, minh bạch thì kiếu nại lĩnh vực này tăng, báo cáo của Bộ Công thương là ví dụ” – ông Tuyến cho biết.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Trưởng phòng quản lý hoạt động thương mại điện tử – Cục Thương mại điện tử và công nghệ thông tin khẳng định, vi phạm trong TMĐT gia tăng. Riêng 2016 gần 180 trường hợp bị xử phạt hành chính với số tiền hơn 4 tỷ.

Cũng theo ông Tuấn, khi kinh doanh TMĐT có đăng ký, mức xử phạt lên tới 80 triệu đồng. Tuy nhiên, phương thức và thủ đoạn tinh vi, hàng hóa phân tán nên xử phạt gặp khó khăn.

Khâu giải quyết khiếu nại hạn chế do thiếu thông tin, không đủ chứng cứ nên phần thiệt đa phần rơi về phía NTD.

Theo ông Tuấn, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, rà soát hoạt động TMĐT. Nhưng NTD cần chủ động tìm hiểu kỹ trước khi mua hàng, đặc biệt cảnh giác với yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân từ web lạ hay chương trình trúng thưởng.

Dọc suốt con đường được xem là “thủ phủ” của kính mắt rẻ như cho – đường Hồ Xuân Hương, người tiêu dùng như lạc vào mê cung với đủ loại kính tây, ta; Tàu, Việt.

Máy đo nồng độ oxy hòa tan :

Máy đo oxy hòa tan

Máy đo nồng độ oxy hòa tan trong nước

Kính hàng hiệu trên web nước ngoài giá nghìn USD nhưng tới Việt Nam giá giảm… nghìn lần, chỉ “bèo nhèo” vài USD.

Tràn lan khắp chợ trời, chợ “mạng”

Dọc các khu chợ đêm Hồ Xuân Hương, Bà Chiểu, Phạm Văn Hai… người tiêu dùng thấy các sạp chuyên kính mắt với biển “Kính hàng hiệu”. Các sản phẩm kính giá rẻ gắn mác tây, ta đủ cả được đổ đống trên sạp, cùng dòng quảng cáo “hàng thanh lý”; “kính siêu rẻ”; “hàng hiệu xô rẻ”….

Đặc biệt là hàng hiệu nhưng lười quảng cáo mời mọc với giá bán rẻ đến lực không thể tưởng.

Ướm chiếc kính mác Dior tại một sạp cạnh chợ Bà Chiểu (Bình Thạnh), anh Tuấn thấy kiểu dáng khá thời trang, nhiều người lựa. Một nhân viên nhanh chóng giơ cái gương nói với anh Tuấn: “Anh thật sành về hàng. Đây là kính kiểu mới nhất của Dior. Hàng vừa về tức thời, gần chục người mua rồi, hết hàng nên em vừa bỏ kính mới ra”.

Nhân viên còn lấy kính đeo vào mặt làm mẫu. Thấy khách gật gù vẻ ưng, còn mau miệng rao giá bán 230.000 với giải thích: “Mắt kính hàng hiệu nhưng em bán rẻ, Hàng này “fake 1” nên nhỉnh hơn, anh muốn “fake 2,3” cũng có.

Nhân viên lấy ra 2 mắt kính tương tự. Tuy nhiên, nhìn kỹ không mượt như chiếc kính loại 1 và khá thô.

“2 chiếc này hàng em đổ đống, chỉ 30.000đ. Nếu anh thích thì mua xài thử xem chất lượng”.

Khi anh Tuấn nghi ngờ chất lượng và muốn trả giá thì nhân viên cửa hành lấy tay bẻ cong đầu kính và khẳng định chất lượng không cần bàn cãi. Thậm chí, để check hàng còn cào lớp sơn bóng. Cuối cùng, sau hồi trả giá anh Tuấn mua được với giá 200.000đ và người bán đã “bán lỗ” cho anh.

Không chỉ có anh Tuấn chấp nhận mức giá đó cho chiếc kính được xem là rẻ. Theo khảo sát của chúng tôi, người mua hàng ngại bỏ tiền trăng để sở hữu kính cho là chất lượng. Mức gia chỉ dao động từ vài chục đến 100.000đ mỗi chiếc.

Chị Bích, một người chọn kính cho biết: “Kính giờ bán đầy đường, thậm chí 30.000đ nhưng trả còn 20.000đ cũng bán. Chưa kể không thua kém hàng hiệu, đủ thương hiệu, đủ kiểu dáng. Mua hàng này xài khỏe, mất đỡ tiếc”.

Khỉ hỏi về chất lượng, chị thẳng thắn chia sẻ “tiền nào của nấy. Đã chấp nhận rẻ thì hư mắt ráng chịu. Nhưng ít ai đeo kính hư mắt lắm. Giờ ai bỏ nhiều tiền mua kính làm chi. Hàng hiệu cũng không khác nhiều hàng lề đường”.

Fake “thật” với “Fake dởm”

Theo gợi ý của chị Bích, chúng tôi tìm hiểu ở web chuyên bán kính fake. Hàng trăm cửa hàng chuyên rao bán kính đủ thương hiệu, đều quảng cáo “fake 1”.

Mức giá chênh lệch vô chừng. Chỉ tầm dưới 600.000đ là có chiếc kính thương hiệu với cam kết “chất lượng đạt 80% hàng chính hãng”.

Liên hệ một cửa hàng trên đường Hồ Xuân Hương, theo hẹn, chúng tôi đến xem mắt kính giá 600.000đ thương hiệu Rayban. Chủ cửa hàng mời chào, lôi đầy đủ phụ kiện hộp in thương hiệu và khăn lau.

Chủ quán còn nói: “Ngoài Rayban, cửa hàng có đủ thương hiệu Gucci, Dior, Oliver… muốn mua gì cứ yêu cầu, đặt hàng sẽ được ship tận nơi”.

Chủ cửa hàng còn chỉ vào dòng chữ in logo trên kính khẳng định hàng tốt. Theo chủ cửa hàng, mực không rỗ, không tróc vảy, mượt, êm thì đó là hàng thật. Ngoài ra, kiểu dáng mắt kính cũng quyết định.

Khi hỏi về kính giá rẻ khác, chủ cửa hàng cho biết các “đầu nậu” đến bỏ mối. Tuy nhiên, nhác đến gốc tích kính mắt thì chủ cửa hàng từ chối. Người này mập mờ cho biết tất cả là hàng ngoại, order từ nước ngoài về nên yên tâm chất lượng.

Bên cạnh hàng “fake thật” thì hàng “fake dởm” ngoài chợ giá rẻ tràn làn từ 20.000-70.000đ/chiếc cũng được nhiều người chuộng. Chủ cửa hàng này còn cho biết chuyên cung cấp kính cho các trung tâm thương mại, siêu thị nên hàng đảm bảo.

Qua ghi nhận của chúng tôi thị trường kính hàng hiệu với giá siêu rẻ, thậm chí bán rẻ như cho bày bán công khai tràn lan khắp vỉa hè với giá không tưởng. Do vậy, chất lượng liệu có thật mang thương hiệu như quảng cáo “có cánh” của người bán?

Đó là khu “chợ Gò” – Tà Mâu, cách đồn biên phòng Tà Mâu (Thuộc xã Vĩnh Ngươn, TP Châu Đốc, An Giang) chừng 800m tại địa phận Campuchia.

Máy đo nồng độ oxy hòa tan :

Máy đo oxy hòa tan

Máy đo nồng độ oxy hòa tan trong nước

Đến chợ “câm”, chợ “điếc” săn hàng hiệu

Dọc theo con đường chỉ toàn đá, sỏi với hai bên đường là ruộng lúa, anh Thành người xã Vĩnh Ngươn cho chúng tôi biết hiện nay đang vào mùa khô nên có thể đến Tà mâu bằng đường bộ. Đến khoảng tháng 7 âm lịch là mùa mưa, muốn qua đồng chỉ có cách đi đò.

Anh cũng cho chúng tôi biết, khu “chợ Gò” là nơi tập trung hàng hiệu, đồ cũ, cổ vật nhiều nước đổ về. Nhiều người chơi đồ cổ chuyên ngóng đến chợ săn đồ hiệu giá rẻ. Tuy nhiên, điều đặc biệt là khách không được thử nên chợ này mang tên chợ “câm, điếc”.

Không thử, không đổi, không bảo hành!

Chừng 30 ngôi nhà sàn cao kế bên san sát nhau thấp thoáng bên kia biên giới. Trong mỗi ngôi nhà bày đủ thứ hàng như gia dụng, điện máy, xe cộ và hàng nhu yếu phẩm.

Những mặt hàng la liệt như tivi, loa thùng, máy lạnh, chén đĩa, cổ vật… Một chủ cửa hàng “chợ Gò” cho biết, trước đây chợ biết đến với bán đồ xe đạp “si” nhưng sau này bán đủ mọi hàng hóa.

Khác với chợ bình thường, “chợ Gò” là nơi người bán không tha thiết gì, không mời chào, không mặc cả, kì kèo. Khách hỏi thì người bán thuận miệng trả lời, không thì lại chúi vào điện thoại.

Chị Thu ngụ tại xã Vĩnh Ngươn cho chúng tôi biết, đã 10 năm nay chị gắn bó với nghiệp kinh doanh đồ gia dụng, đồ điện tử tại đây do cha ông để lại. Bán ở đây đến lớn nên khu này là khu mưu sinh của gia đình chị. Nơi bán hàng của chị là chòi lá tạm bợ với đa dạng đồ điện, có cả máy ảnh cũ, điện thoại, sạc pin… Có 2-3 nhân viên đọc giá cho khách. Nhà chị cách chừng 1km bên kia biên nên chị chỉ dựng chòi bán.

Là đồ cũ nên giá cũng rẻ, mỗi món đổ đống chỉ có giá vài trăm ngàn. Ngoài ra chọ còn nhập cả nhu yếu phẩm và quảng cáo đó là hàng Thái.

Chị cho biết mua ở đây có rủi ro nhưng đa phần là hàng tuyển nên không phải lo. Nguồn hàng ở đây chủ yếu là Thái, Mỹ, Nhật, Trung. Khách mua thường phải là người biết chọn. Bởi quy tắc “ngầm” ở đây là không thử, không đổi trả và không bảo hành.

Ngoài đồ lặt vặt, chị Thu cũng bán những hàng giá cao như máy lạnh 2-3 triệu đồng/chiếc; máy giặt 1-2 triệu đồng/chiếc; ti vi phẳng tầm 4 triệu đồng/chiếc. Tuy vỏ ngoài cũ nhưng chất lượng tốt, chỉ cần thay vỏ là giá tăng lên cả triệu đồng, chị cho biết.

Theo những người bán hàng cho biết, cuối tuần chợ thường đông đúc. Khách mua hàng cũng từ tứ xứ, chị Thu cho biết, có mối hàng ruột của chị là đầu nận săn hàng độc để bán cho dân chơi thành phố. Có thời điểm khách nhập cả tấn hàng, nhất là hàng điện máy và hàng linh kiện.

“Đãi vàng” từ đồ cũ!

Làm quen với đầu nậu săn hàng đồng hồ cũ, chúng tôi khám phá được kinh nghiệm khá thú vị về san hàng tốt, giá rẻ tại “chợ Gò”. Anh thành cũng là tay săn hàng giỏi cho chúng tôi hay: Ở đây, khách mua phải biết chọn hoặc theo chân đầu nậu mà kiếm hàng ngon. Không ai tay ngang mà bỏ số tiền lớn để mua hàng vì dễ dính hàng hỏng, hàng kém chất lượng.

Nhà anh gần khu chợ, hồi đầu anh cũng phải trầy trật, có chuyến lỗ mất mấy triệu rồi mới rút được kinh nghiệm, sau vài năm giờ mới “lên tay”.

Anh cho biết, nhiều hàng tốt nhưng cũ, thiết linh kiện, bị quăng nên hỏng hóc nên không thể nhìn ngoài mà phải nhận biết cả bên trong.

Không ôm nhiều hàng, anh Thành chỉ tuyển riêng đồng hồ cũ; từ Tây đến ta. Gặp hàng “ngon” nhất là hàng Nhật, bán được giá hời, thậm chí ngang giá hàng hiệu khi biết cách “mồi chài”.

Hàng cũ, hơi cũ hay nát thì chợ này cũng chỉ từ 30.000 – 50.000 đồng. Muốn lựa hàng hiệu phải tinh, dù cũ mấy cũng mua, mua 1 nhưng bán sẽ lời cả trăm, anh chia sẻ.

Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng gặp hên, trong cả đống đồng hồ đổ trên chiếc bạt rách, mới nhìn đã đủ hoa mắt nên anh nói nghề này phải chịu khó, không ẩu về là chỉ có đổ đống mà bán.

Anh cũng cho biết, anh chỉ buôn đồng hồ nên vận chuyển không tốn. Riêng hàng điện máy, xe cộ… phải thêm phí vận chuyển, chưa kể bị tịch thu ở biên. Tuy nhiên thuê xe ôm thì vài phút sau hàng về Châu Đốc, bởi nghề của họ.

Và đầu nậu hàng nào thì có “chiêu” cho hàng đó. Nhiều đầu nậu thành lập cả đường dây săn hàng. Do đó, Gò giờ đây không dễ dàng như xưa, mua được hàng đẹp cũng khó.

Chia sẻ về việc bị thu hàng anh nói coi như là mất trắng. Khi lấy hàng cần “mối quan hệ” nếu không người Việt mà bị thu hàng tại Gò thì hiếm ai lấy lại được.

Nhiều cửa hàng thực phẩm sạch bày bán nấm hương Nhật với mức giá lên đến 8.6 triệu đồng/kg những vẫn đắt hàng. Nhiều người tiêu dùng mua nấm đơn giản chỉ là để xào rau cải, sốt đậu phụ hay làm gia vị trong món gà hầm.

Máy đo độ mặn

Máy đo độ mặn giá rẻ

Bút đo độ mặn

Từ hàng trăm năm nay, nấm hương hay món nấm đông cô đã được sử dụng như thực phẩm hay rau gia vị. Trên thị trường, nấm hương bán phổ biến từ tươi cho đến khô, giá cả thị trường cũng khác nhau tùy chủng loại, xuất xứ. Nấm hương khô dao động giá từ 180.000-450.000đ/kg; nấm hương Trung Quốc dao động giá 90.000đ/kg; nấm hương Việt tươi có giá 170.000đ/kg.

Ngoài những sản phẩm nấm hương tươi, khô của Việt Nam và Trung Quốc bán phổ biến, gần đây các sản phẩm nấm hương Nhật được bày bán ở cửa hàng thực phẩm sạch với mức giá lên tới 8.5-8.6 triệu đồng/kg. Dù mức giá bán này thuộc hàng đắt đỏ nhất trong các sản phẩm nấm trên thị trường nhưng chúng vẫn hút đông đảo khách mua.

Anh Quang, chủ shop thực phẩm sạch trên phố Tây Sơn (Đống Đa – Hà Nội) chia sẻ, dù đang trong dịp nghỉ lễ nhưng 120 hộp nấm hương Nhật vừa nhập về cửa hàng đã được khách hàng mua sạch chỉ trong chừng 30 phút.

Anh cho biết, nấm hương Nhật nhìn không khác gì nấm hương Việt nhưng quy trình trồng thì hoàn toàn khác. Cách trồng không dùng bịch phôi nấm mà đục lỗ, cấp trực tiếp phôi trên gỗ sồi nhằm đảm bảo nấm sinh trưởng, phát triển đúng như quy luật tự nhiên.

Miền Nam Nhật có khu vực tỉnh Oita trồng rừng sồi bạt ngàn, vùng này cũng nổi tiếng với sản phẩm nấm hương. Tuy nhiên, nấm chỉ trồng trên gỗ sồi nên sản lượng không thể cao nhưng chất lượng đảm bảo giống như nấm khai thác từ thiên nhiên. Đó chính là nguyên nhân khiến giá nấm hương gỗ sồi này đắt đỏ đến vậy.

So với các sản phẩm nấm hương khô trên thị trường, nấm Nhật có giá cao gấp 13-47 lần các loại khác. 1kg nấm này có giá khoảng 8.6 triệu đồng, một hộp với trọng lượng khoảng 140gram có giá bán khoảng 1.2 triệu.

Anh Quang cho biết, dù giá nấm Nhật đắt đỏ, cao hơn nấm mối Việt nhưng khách mua vẫn đều đặn và tăng. Hồi đầu, cửa hàng anh mới nhập sản phẩm này chỉ bán được dưới 60 hộp nhưng giờ đây lượng nhập tăng gấp đôi, bán đến đâu hết đến đó.

Tại TPHCM cũng không khác biệt, gia nấm hương Nhật cũng lên tới 8.5 triệu đồng/kg nhưng vẫn hút khách mua.

Chị Nhi, chủ shop thực phẩm sạch ở Bình Thạnh (TPHCM) cũng chia sê, nấm hương Oita từ xứ xở mặt trời mọc là loại nấm được giới nhà giàu ưa chuộng, mua về ăn khá nhiều.

Chị cho biết không giống hoa quả tươi, nấm khô Nhật đóng hộp dễ bảo quản nên lúc nào cửa hành cũng có. Khách mua biếu thường mua 1-2 hộp; khách mua ăn thì 4-5 hộp vì nấm không mốc, để rất lâu.

Chị Thảo, một khách mua hàng ở phố Triệu Việt Vương (Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ, dù giá nấm Nhật đắt đỏ những tuần nào chị cũng đặt 2 hộp dùng cho gia đình.

Chị cho biết, nấm hương không chỉ ngon mà rất bổ dưỡng, nhiều chất dinh dưỡng, chống lại bệnh tật, đặc biệt là ung thư. Nấm cũng không cần chế biến phức tạp, có thể xào rau cải, làm súp, hầm gà hay nem hải sản… đều ngon.

Chị cũng cho biết thêm, nấm này vừa làm thực phẩm vừa làm rau gia vị. Thị trường hiện nay nấm Trung Quốc đội lốt Việt. Ra chợ không thể phân biệt hàng Việt hay hàng Tàu nên chị chọn mua nấm Nhật cho yên tâm.