Author: Nguyên Phạm Hạnh

Có những thay đổi mới trong quy định về an toàn thực phẩm từ phía Mỹ mà các đơn vị xuất khẩu thực phẩm Việt cần nắm bắt để tuân thủ, đáp ứng tiêu chí mới này.

Máy đo độ ẩm

Máy đo độ ẩm không khí

Mục tiêu cần đạt được là đảm bảo hoạt động sản xuất song hành với xuất khẩu cnông sản cũng như thực phẩm giữa hai thị trường Việt và Mỹ.

Đó là chủ đề được nhiều đại biểu tham luận tại diễn đàn An toàn thực phẩm toàn cầu mang tên: “Phát triển thị trường cho hàng Việt” được tổ chức tại TPHCM.

Nguy cơ xuất khẩu giảm kim ngạch

Tại Việt Nam, ngành nông sản, thủy sản và thực phẩm chiếm gần ½ lực lượng lao động và mang lại kim ngạch xuất khẩu tương đối cao. Trong năm 2016, chỉ tính riêng hải sản đã chiếm 7 tỷ USD trong toàn kim ngạch xuất khẩu.

Luật Hiện đại hóa về an toàn thực phẩm có điểm mới là các nhà máy phải gia hạn đăng ký sau 2 năm. Tính trong tháng 12/2016, con số các đơn vị thực phẩm nước ta đăng ký với FDA để xuất khẩu thực phẩm vào Mỹ là 1.845 đơn vị. Nhưng đến tháng 1/2017, chỉ còn 806 đơn vị.

Nguyên nhân gây ra sự suy giảm trên là nhiều đơn vị không nắm được quy định nên không gia hạn, họ đã bị loại khỏi danh sách, không thể xuất hàng sang Mỹ.

Nhiều quy định mới nếu không hiểu biết sẽ càng khiến kim ngạch xuất khẩu của chúng ta giảm sút nghiêm trọng.

Nhiều doanh nghiệp cảm thấy hoang mang bởi trong quy định mới của FDA có điều khoản với các cơ sở, nhà máy chế biến đóng gói hoặc lưu trữ các sản phẩm cho người và động vật phải đăng ký với cơ quan này từ khi sản xuất mới được xuất vào thị trường này. Và cứ mỗi hai năm một lần phải đăng ký lại.

Tuy nhiên, phía doanh nghiệp cho rằng, trước giờ xuất khẩu vào thị trường Mỹ đã chẳng hề dễ dàng. Giờ đây lại nhiều quy định mới. Dù doanh nghiệp đã tuân thủ Luật hiện đại hóa về an toàn thực phẩm nhưng cũng không thể nắm hết quy định. Nhiều doanh nghiệp đã vướng Luật và trở thành “cảnh báo” từ phía Mỹ.

Nâng cao thực thi Luật an toàn thực phẩm

Để tháo bỏ khó khăn, doanh nghiệp sản xuất cần nâng cao thực thi các quy định của Luật an toàn thực phẩm.

Các ban ngành cùng vào cuộc, Bộ Y Tế cấp các chứng nhận CFS, HC, CO cũng như các chứng nhận khác liên quan cho các sản phẩm thực phẩm xuất khẩu. Phía Hiệp hội doanh nghiệp Hàng Việt Nam cũng xây dựng tiêu chí về chất lượng và hội nhập cho hàng Việt. Tiêu chí dựa trên các tiêu chuẩn chất lượng và pháp lý của Việt Nam cũng như những tiêu chuẩn quốc tế phù hợp.

Với ngành thực phẩm, sẽ phải tuân thủ tiêu chuẩn chung trong quy định của FDA, của Anh Quốc, của Đức… nhằm tránh rủi ro trong an toàn thực phẩm.

Nhu cầu của thế giới với các sản phẩm đạm động vật lành mạnh cũng như thực phẩm nhiệt đới ngày càng cao. Nên cần phải nâng cao sức cạnh tranh cho ngành thực phẩm Việt. Cần đẩy mạnh canh tác nông nghiệp bền vững và tuân thủ tiêu chí an toàn mới, đặc biệt là tiêu chí của thị trường nhập khẩu Mỹ. Cũng như phải có chính sách thúc đẩy an toàn, thực hành tốt trong chăn nuôi, kiểm soát vệ sinh và môi trường trong chăn nuôi. Đặc biệt, phải có quy định nghiêm về sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi, chăm sóc vật theo tiêu chuẩn quốc tế, học từ những thị trường đã thành công.

Khi thực hiện tuân thủ được quy tắc đó, thực phẩm Việt không chỉ chinh phục thị trường Mỹ mà còn nhiều thị trường khó tính khác.

Được mệnh danh là thực phẩm siêu sạch, dù có giá trên dưới 500 nghìn đồng mỗi cân nhưng loại Tôm Bắc Cực này đang được nhiều bà nội trợ phát cuống và đua nhau săn lùng đặt mua.

Bán Kit thử nhanh

Kit thử nhanh

Kit thử nhanh an toàn thực phẩm

Đã chập choạng tối, chị Lan vừa chở mẹ chồng từ bến xe Mỹ Đình về nhà chị tại Đình Thôn (Hà Nội) đã gọi vọng vào bảo chị giúp việc bỏ mớ tôm trên ngăn đá ra ngoài rã đông. Sau đó, chỉ cần bày tôm ra đĩa và ăn không cần chế biến lại.

Chị chia sẻ, thấy đĩa tôm đó mẹ chồng tôi bảo muốn ăn tôm bảo mẹ gửi lên cho, sao lại pahir ăn tôm cấp đông vậy. Nhưng chị giải thích cho bà rằng đây là loài tôm đến từ Bắc Cực, nhìn nhỏ chẳng khác tôm quê là bao nhưng nó sống ở dưới lòng đại dương nên thịt rất chắc.

Chị Lan cho chúng tôi hay, khoảng vài ba tháng trở lại đây, chị chọn đặt mua tôm Bắc Cực này thay các loại tôm biển, tôm đồng ngoài chợ. Bởi nó có hương vị thơm ngon, tự nhiên nên không cần chút gia vị nào. Khi mua tôm này về cấp đông tủ và khi ăn chỉ cần rã đông không cần chế biến các món cầu kỳ phức tạp nhưng vẫn đảm bảo độ tươi ngon.

Dòng tôm này còn sống sâu dưới băng tuyết nên đảm bảo siêu sạch, không có bất kỳ hóa chất hay tự nuôi. Trong khi tôm ở đây dù mua đắt tiền cũng bị bở, ăn rất chán, không tươi ngon.

Chị Lan cho biết thêm, trước đây hiếm nơi bán nên chị đặt tận Sài Gòn, giá trên dưới nửa triệu đồng mỗi cân tùy thời điểm và đặt cả tuần mới có hàng. Giờ đây Hà nội cũng có nên rất tiện, giá thì chỉ tầm 400 nghìn đồng một cân.

Cũng vậy, chị Quyên tại Bồ Đề (Long Biên, Hà Nội) cho chúng tôi hay, cơ quan chị đang phát cuồng với dòng tôm Bắc Cực này vì chúng thực sự siêu sạch khi sống ở đáy băng sâu. Nhiều lần phòng chị đặt gần một yến về chia nhau mới đủ.

Chị Quyên cho biết, mới đầu tôi thấy tò mò nên đặt theo chị em ăn cho biết bởi trước giờ chỉ được ăn tôm rảo, tôm sú chưa từng ăn tôm sống ở tuyết như thế nào. Chị cho hay hương vị của chúng ngọt tự nhiên và cả nhà chị đều thích, nhất là lũ trẻ. Tuy nhiên giá khá đắt so với các dòng tôm trong nước.

Trao đổi với chúng tôi, anh Sơn, một đầu mối phân phối tôm cho nhà hàng và bán lẻ cho hay, bề ngoài, loại tôm Bắc Cực này không có gì đặc sắc nhưng chúng khiến các bà nội trợ phát cuồng bởi vị ngọt thanh tự nhiên.

Do đó, anh phân phối được lượng hàng rất lớn, có tuần được vài tạ tôm. Đa phần khách mua vài ba cân và đặt cả yến chia nhau vì cấp đông để được khá lâu. Khi ăn chỉ cần rã đông mà không chế biến. Bởi tôm sau khi đánh bắt đã được hấp chín để giữ hương vị thịt ngọt.

Một chủ cửa hàng hải sản tại TPHCM cho chúng tôi hay, mỗi ngày cửa hàng anh bán được nửa tạ tôm Bắc Cực bởi chúng đang rất hút người dùng.

Anh cũng cho hay, do đã cấp đông nên dễ bảo quản nên cửa hàng anh nhập khẩu số lượng lớn. Khách giờ đây mua lúc nào cũng sẵn, được giao ngay trong ngày và giá tôm cũng dao động trên dưới 500 nghìn đồng mỗi cân.

Mức giá này cao hơn cả tôm hùm Canada nên thường chỉ những gia đình đại gia mới có điều kiện ăn thường xuyên.

Các mặt hàng đông lạnh khi nhập vào nước ta có mức thuế cao nên thường bị gian lận, thịt gà là một mặt hàng nằm trong nghi vấn vì có mức giá siêu rẻ.

Bán Kit thử nhanh

Kit thử nhanh

Kit thử nhanh an toàn thực phẩm

Chuyến khảo sát của các cơ quan chức năng đối với các mặt hàng thịt đông lạnh tại TPHCm cho thấy mức giá thịt gà ở mức siêu rẻ, cần phải tìm hiểu rõ thực hư, nguồn gốc của mức giá đó.

Trong năm vừa qua, nguồn hàng đùi gà nhập khẩu từ Mỹ qua kênh online chỉ có mức giá dao động từ 0.9 đến 1.1 USD mỗi kg. Nếu trực tiếp sang Mỹ mua với đầy đủ thủ tục thì mức giá chri còn 0.6 USD mỗi kg.

Báo cáo từ Hải quan cảng Cát Lái (TPHCM) cho thấy có tới hơn 100 tờ khai báo về mặt hàng đùi gà, cánh gà nhập chỉ có giá từ 0.1 đến 0.2 USD mỗi kg. Tính ra chỉ rơi vào 2.200 đến 4.400 đồng mỗi kg. Trọng lượng nhập về chừng gần 5 nghìn tấn. Số hàng này của 5 doanh nghiệp thì 4 doanh nghiệp đã bỏ trốn, chỉ còn 1 doanh nghiệp còn hoạt động.

Có tình trạng 4 trong 5 doanh nghiệp bỏ trốn, giải thể là do vào đầu năm 2016, lợi dụng chủ trương về thông thoáng trong nhập khẩu của Chính phủ nên doanh nghiệp tranh thủ để nhập số lượng lớn rồi bán tống nhanh và giải thể, bỏ trốn để lại khoản nợ thuế lớn.

Lãnh đạo Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn cho hay đang tiến hành truy tìm doanh nghiệp bỏ trốn. Trong đó có công ty Nguyễn Phụng (TPHCM) đã mở 17 tờ khai chỉ trong 2 tháng nhập chân, cánh, đùi gà, heo đông lạnh, khoai tây… từ nhiều nước. Giá đùi gà trong tờ khai chỉ 0.1USD/kg tương đương hơn 2.000đ/kg. Tổng thuế mà doanh nghiệp này nộp ngân sách cho 17 tờ khai ấy chỉ hơn 300 triệu đồng. Khi thấy sự bất hợp lý, Chi cục đã chuyển cho bên quản lý thuế thực hiện kiểm tra sau thông quan và rà soát lại thì số thuế ấn định mức phải nộp lên tới 3.7 tỷ đồng.

Lãnh đạo Phòng Thuế xuất nhập khẩu thuộc Cục Hải quan cho rằng, những mặt hàng đông lạn có thuế suất cao nên thường bị các doanh nghiệp gian lận rất nhiều, trong đó thịt gà cũng bị gian lận phổ biến. Doanh nghiệp cố tình khai giá thấp để trốn thuế.

Qua kiểm tra trên địa bàn TPHCM, Sở Công thương thành phố chỉ thấy hệ thống của hai siêu thị là Big C và MM Mega Market có bán mặt hàng thịt gà nhập khẩu đông lạnh. Giá đùi gà dạng góc 4 nhập chỉ từ 27.000 đến 30.000đ/kg, đùi gà chỉ 37.000đ/kg. Một công ty chuyên nhập thịt gà tịa TPHCM cho hay, họ phân phối giá sỉ tùy từng thời điểm chỉ dao động từ 23.000đ đến 28.000đ với đùi gà góc tư. Các đơn vị nhận hàng là các bếp ăn công nghiệp, các chợ đầu mối, các nhà hàng và công ty thực phẩm.

Với tình hình đó, đại diện lãnh đạo Hiệp hội Chăn nuôi cho rằng với mức giá siêu rẻ đó, gà công nghiệp trong nước cũng chẳng thể nào cạnh tranh nổi. Lô hàng gần 5.000 tấn và với mức giá chỉ 0.1-0.2USD/kg, tức là tương đương chỉ từ hơn 2.000đ/kg. Và lô hàng đó trưa truy thu được thuế đồng nghĩa mức giá bán ra thị trường siêu rẻ. Như vậy, không chỉ nhà nước thất thu thuế mà người chăn nuôi trong nước đang chịu cạnh tranh khốc liệt và đứng trước nguy cơ bị phá hoại.

Trong mỗi hàng quán vỉa hè, sau bữa ăn là la liệt bát, đũa, thìa, chén… nằm chỏng chơ dưới đất. Vài thùng nước, chậu nước rửa được nhúng qua hàng trăm, hàng ngàn chiếc chén bát, hết lượt này đến lượt khác. Người bán thì vì tiền tiết kiệm mà cứ ngó lơ và người ăn thì tặc lưỡi nên hứng chịu.

Máy đo nồng độ co2

Máy đô nồng độ co2 trong không khí

Chỉ cần chiếc xe, vài bộ bàn ghế, ít bát đãi, cái bếp là có thể thành quán ăn ở bất kỳ vị trí hẻm, ngõ đường phố nào. Thực phẩm đã sẵn, khách gọi chỉ cần sơ chế mấy phút là có liền. Sự tiện lợi, khẩu vị lạ với những món ăn quen thuộc hàng ngày khiến các hàng quán vỉa hề vẫn mãi lên ngôi do sự ưa chuộng của người ăn.

Những không gian nhỏ bé, chật chội ấy liệu có thể đảm bảo được vệ sinh khi dầu mỡ chiên đi chiên lại, thức ăn chế biến nơi khói, bụi lề đường, dụng cụ cáu cạnh mỡ đen bẩn không đạt tiêu chuẩn, thức ăn chẳng mấy khi được che đậy hoặc rất sơ sài, người bán dùng tay trần bốc thực phẩm…. Không chỉ thế, người nọ ăn xong nối tiếp người kia, những chiếc bát, đĩa, thìa, đũa nhúng qua một chậu nước từ đầu buổi bán đến cuối buổi bởi sự khan hiếm nước. Dầu rửa bát thì trong các can xanh, vàng chẳng có nguồn gốc, xuất xứ, thành phần ra sao.

Muốn một lần mục sở thị thì hãy đi qua các quán ăn tầm cuối giờ sáng hoặc cuối giờ chiều, chẳng khó khăn gì để thấy phái bên trong khu rửa chật chội, nhem nhuốc nào bát, đĩa, thực phẩm, rác thừa… Những chiếc xô cáu cạnh, không nắp đạy bên đống bát ùn ứ đầy ắp. Nhiều hàng quán tạm bợ, không có nguồn nước máy nên nước dùng chỉ là một vài xô đi xách về nên chủ quán vô cùng tiết kiệm nước. Một thùng có thể rửa hàng vài chục lượt bát một ngày.

Nhất là những giờ cao điểm chén bát nhúng qua vội vàng do chẳng có nhân viên sau đó lau qua bằng chiếc giẻ khô. Tất cả tối giản để tiết kiệm công sức, thời gian và quan trọng là… nước.

Nhiều khi người ăn sờ thấy chiếc bát mỡ hay chiếc thìa bẩn cũng lấy giấy lau qua và tặc lưỡi quán nào cũng thế.

Quan trọng hơn nữa không chỉ là không đảm bảo mà độc hại nhất ở nguồn nước rửa chén giá rẻ, không nguồn gốc, xuất xứ. Những can nước rửa chén 5 lít đựng trong can dầu ăn hoặc tinh vi hơn là vào các vỏ có thương hiệu để che mắt người dùng. Nguyên liệu các loại nước rửa này tìm dễ dàng ở hầu khắp các chợ và được bày bán công khai. Đặc biệt, mức giá siêu rẻ của chúng khiến người ta choáng váng, chỉ có 4 nghìn đồng mỗi lít nên tiết kiệm được tối đa chi phí, lựa chọn hàng đầu cho quán vỉa hè, quán di động.

Hiểm họa tự những tồn dư của nước rửa chén không nhãn mác này chứa nhiều sút (NAOH) gây kích ứng da và ăn vào sẽ ảnh hưởng tiêu hóa.

Nhiều người đi ăn được hỏi cho rằng cũng chẳng quan tâm đến họ rửa chén bát thế nào. Nhìn cảm quan thấy hàng sạch thì vào ăn và vì họ cũng chẳng có thời gian nấu nướng nên đi ăn.

Người ăn cũng chẳng để ý, xuê xoa qua chuyện, người bán càng vì lợi nhuận mà phớt lờ nên sức khỏe người ăn bị đe dọa. Dù mỗi lần kiểm tra an toàn vệ sinh thì chỉ là nguồn thực phẩm, còn đằng sau những đĩa thức ăn, bát bún, phỏ hấp dẫn, thơm ngon kia là câu chuyện vệ sinh chén đĩa thì chẳng mấy ai để ý tới