Việc nông sản dán tem chỉ giải quyết được vấn đề của nước nhập khẩu Trung Quốc trong kiểm soát nguồn gốc nông sản mà hoàn toàn chưa giải quyết được bài toán đầu ra cho nông sản Việt.
Việc sản phẩm dưa hấu của bà con nông dân Quảng Nam vào mùa thu hoạch được mùa và bán được giá do được thương lái Trung Quốc đến tận ruộng thu mua và dán tem Trung Quốc lên dưa đang đặt ra nhiều băn khoăn cho nông sản Việt.
Phải dán tem mới xuất khẩu được
Năm nay thương lái đến mua và giao tem in chữ Trung Quốc cho người thu hoạch dán lên trước khi cân. Phía Trung Quốc cho biết đó là tem truy xuất, buộc phải dán lên nông sản mới nhập vào nước họ được. Người nông dân bán được hàng, thấy không ảnh hưởng gì nên thực hiện theo.
Đại diện lãnh đạo huyện Phú Ninh (Quảng Nam) chia sẻ, toàn bộ huyện có tổng diện tích 400ha dưa hấu đã thu hoạch gần xong. Với mức giá 6.000 – 6.500đ/kg đã mang lại nguồn thu lớn cho nhiều hộ nông dân. Đa phần người dân trồng dưa hấu để xuất bán cho thương lái Trung Quốc. Thường thì người dân đều có lãi nhưng một vài thời điểm vụ dưa hấu bị trùng với dưa bên Trung Quốc thì sẽ lâm vào tình trạng “dội hàng”, phía Trung Quốc không thu mua khiến phải “giải cứu”.
Việc vừa qua dưa hấu phải dán tem mới có thể xuất vào thị trường Trung Quốc chỉ là làm theo quy định còn không giải quyết được bài toán đầu ra cho nông sản. Giao dịch mua bán vẫn chỉ là tự phsat giữ nông dân và thương lái chứ không có yếu tố doanh nghiệp bao tiêu ở đây.
Quản lý bằng tem truy xuất
Đại diện cơ quan chức năng cho rằng con tem dán của Trung Quốc là tem truy xuất nguồn gốc. Theo quy định của nước này từ 1.1.2019, mọi nông sản vào thị trường này đều phải đăng ký thông tin nhà vườn, nhà xưởng, bao bì cho hải quan Trung Quốc. Do vậy dưa hấu nước ta vào thị trường này phải dán tem truy xuất lên quả dưa hoặc lên thùng hàng. Khi quét mã QR code trên tem là nhà quản lý nhập khẩu có đầy đủ thông tin hình ảnh, xuất xứ vùng trồng, nguồn gốc nơi xuất khẩu…
Trước đó phía thị trường Trung Quốc đã thông báo cho Việt Nam về những loại trái cây có thể xuất khẩu chính ngạch vào thị trường này cũng như yêu cầu đăng ký mã vùng trồng để mã háo trên con tem truy xuất nguồn gốc.
Cùng với đó là yêu cầu về thay đổi đệm lót trái cây bằng chất liệu không gây hại, không truyền nhiễm sinh vật, thay đổi lót dưa hấu không dùng rơm…
Về quy định này nhiều năm nay đã được Trung Quốc áp dụng, thị trường Việt Nam do đặc thù biên mậu lâu đời nên áp dụng muộn hơn.
Thông tin còn mù mờ
Dù quy định này đã được đưa ra và chính thức áp dụng từ ngày 1.5 tới đây nhưng người nông dân và thậm chí cả HTX cũng mù mờ thông tin. Đại diện HTX trồng xoài Suối Lớn (Đồng Nai) vẫn chưa rõ thông tin. Dù HTX đã có mã số vùng trồng chuẩn xuất khẩu sang Úc. Nhưng thị trường Trung Quốc trước giờ đa phần bán qua thương lái hoặc vựa chú không xuất trực tiếp. Do vậy sắp tới vẫn giao thương như thông thường, chưa nghe thông tin phía Trung Quốc yêu cầu mã vùng trồng, đại diện HTX chia sẻ.
Thông tin này với phía các doanh nghiệp xuất khẩu chính ngạch thì nắm rõ còn người dân và thương lái chưa nắm rõ triển khai là điều dễ hiểu. Một số doanh nghiệp khuyến cáo phía Trung Quốc đã trồng thành công thanh long và dưa hấu nên cơ quan chức năng cần theo sát vụ mùa của họ để khuyến cáo nông dân trong nước, tránh trùng mùa, rớt giá.